Surah Aal-i-Imraan · Ayah 130·Madanī

130

ٱلَّذِينَ لَا لَعَلَّكُمْ ﴿١٣٠﴾

Translation

Saheeh International

O you who have believed, do not consume usury, doubled and multiplied, but fear Allah that you may be successful.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

نمهی تدریجی ربا

روش قرآن در مبارزه با انحرافات اجتماعی, آماده‌سازی و روشن کردن تدریجی افکار عمومی در مورد زشتی و زیان‌های یک عمل فاسد است و پس از آن» تحریم نهایی آن عمل؛ به ویژه در مواردی که آلودگی به گناه در جامعه وسعت و کثرت دارد. ربا از جمله مفاسد اجتماعی بود که به شدت در میان عرب جاهلی شیوع داشت و سرچشمة بسیاری از بدبختی‌های آنان نیز بود. به همین دلیل» قرآن برای ریشه‌کن کردن رباخواری» حکم تحریم آن را در چهار مرحله بیان فرمود: ۱- در یه ۳۹ سورةٌ روم» نخست در بارة ربا به یک پند اخلاقی قناعت شده است: «آنچه [به قصد ربا] ربا می‌دهید تا در اموال مردم سود و افزایش یابد. نزد خدا فزونی نخواهد یافت. و آنچه را به عنوان زکات می‌پردازید و تنها رضای خدا را می‌طلبید (مایةٌ برکت است). کسانی که چنین کنند. دارای پاداش مضاعف‌اند.»؛ ۲- در أَیةْ ۱۶۱ سور نساء ضمن انتقاد از عادات و رسوم غلط یهود»ء به عادت زشت رباخواری آنها اشاره می‌کند و می‌فرماید: «یکی دیگر از عادات بد آنها این بود که ربا می‌خوردند؛ با این‌که از آن نهی شده بودند.»؛ ۳- در آیات ۲۷۵ تا ۲۷۹ سورةٌ بقره» هر گونه رباخواری به شدت ممنوع اعلام شده و در حکم جنگ با خدا و پیامبر او ذکر گردیده است؛ ۴ در این یه حکم تحریم ربا به صراحت ذکر شده؛ اما تنها به نوعی از انواع ربا و نوع شدید و فاحش آن اشاره شده است. منظور از ربای فاحش این است که سرمایه به شکل تصاعدی در مسیر ربا سیر کند؛ یعنی سود در مرحلةٌ نخستین با اصل سرمایه ضمیمه شود و مجموعاً مورد ربا قرار گیرد و به همین ترتیب» در هر مرحله» سود به اضافة سرمایه» سرمایة جدیدی را تشکیل دهد و در مدت کمی, از راه تراکم سود مجموع بدهی بدهکار به چندین برابر اصل بدهی افزایش یاید و او را به کلی از زندگی ساقط کند. از روایات و تواریخ استفاده می‌شود که در زمان جاهلیت معمول بود که اگر بدهکار در زمان مقرر نمی‌توانست بدهی خود را بپردازد از طلبکار تقاضا می‌کرد که مجموع سود و بدهی را به شکل سرمایة جدیدی به او قرض بدهد و سود آن را بگیرد. در عصر ما نیز این رباخواری بسیار ظالمانه فراوان است. از پیامبر اکرم(ص) روایت شده است: «کسی که ربا بخورد. خداوند شکمش را به همان اندازه که ربا خورده است. از آتش جهنم پر می‌کند و اگر از ربا مالی به دست آورد. خدا هیچ عملی را از او نمی‌پذیرد و همواره در لعنت خدا و فرشتگان خداست تا وقتی که با او قیراطی از ربا باشد.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج۳ء ص ۸۶ > ۴ نمونه» ۳ ص‌ ۱.۶ > ۱- نمونهء چ۳. ص ۸۶ ۲ اطیب‌البیان» جچ۳. ص ۳۳۵ ۳ نمونه, ج۷» ص ۱۰۵ > ۵ سفینةالبحارء ۳ ص ۲۹۶ > ٣- نمونه، ج٧، ص ١٠٥ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Aṭyab al-Bayān, Biḥār al-Anwār, Safīnat al-Biḥār.