Surah Al-An'aam · Ayah 103·Makkī

103

لَّا وَهُوَ وَهُوَ ﴿١٠٣﴾

Translation

Saheeh International

Vision perceives Him not, but He perceives [all] vision; and He is the Subtle, the Acquainted.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

چشم‌ها او را نمی‌بینند

دلایل عقلی گواهی می‌دهد که خداوند هرگز با چشم سر دیده نمی‌شود؛ زیرا چشم تنها اجسام - یا بعضی از کیفیات آنها - را می‌بیند و چیزی که جسم نیست و کیفیت جسم را هم نداره هرگز با چشم مشاهده نخواهد شد. به تعبیر دیگرء اگر چیزی با چشم دیده شودء حتما باید ماده و دارای مکان و جهت باشد؛ در حالی که خداوند. برتر از همه اینهاست. او وجودی نامحدود است و به همین دلیل» برتر از چهان ماده است؛ زیرا در جهان ماده» همه چیز محدود است. در بسیاری از یات قرآن - از جمله آیاتی که در بارة بنی‌اسرائیل و تقاضای روّیت خداوند سخن می‌گوید - با صراحت کامل امکان ریت خداوند نفی شده است. در روایات اهل بیت(ع) نیز این عقیده نفی شده و با تعبیرات کوبندهای از معتقدان ان انتقاد کَردیده است. یکی از یاران معروف امام صادق(ع) به نام «هشام» می‌گوید: نزد امام صادق(ع) بودم که معاویة بن وَهّب - یکی دیگر از دوستان آن حضرت -وارد شد و گفت: ای فرزند پیامبر» چه می‌گویی در بارة روایتی که در بارةٌ پیامبر خدا وارد شده که او خداوند را دید؟ به چه صورت دید؟ و همچنین روایت دیگری که از آن حضرت نقل شده که موْمنان در بهشت» پروردگار خود را می‌بینند. به چه شکلی خواهند دید؟! امام صادق(ع) تبسم (تلخی) کرد و فرمود: «ای معاویة بن وهب, چقدر زشت است که انسان هفتاد - هشتاد سال عمر کند و در ملک خدا زندگی نماید و از نعمت‌های او تناول کند؛ ولی او را - آن گونه که شایستةٌ اوست - نشناسد! ای معاویه, پیامبر(ص) هرگز پروردگار را با این چشم مشاهده نکرد. مشاهده بر دو گونه است: مشاهدةٌ با چشم دل و مشاهدةٌ با چشم ظاهر. هر کس مشاهدةٌ با چشم دل را بگوید» درست گفته و هر کس مشاهدةٌ با چشم سر را بگوید. دروغ گفته و به خدا و آیات او کافر شده است؛ زیرا پیامبر(ص) فرمود: هر کس خدا را شبیه آفریدگانش بداند. کافر است.»!