Surah Al-Fath · Ayah 17·Madanī

17

عَلَى وَلَا عَلَى وَلَا عَلَى وَمَن مِن وَمَن ﴿١٧﴾

Translation

Saheeh International

There is not upon the blind any guilt or upon the lame any guilt or upon the ill any guilt [for remaining behind]. And whoever obeys Allah and His Messenger - He will admit him to gardens beneath which rivers flow; but whoever turns away - He will punish him with a painful punishment.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

احکام مربوط به معاف‌شدگان از جنگ و جهاد

چون در میان متخلفان از جهاد.ء افرادی بودند که به‌خاطر نقص عضو یا بیماری» به راستی قدرت بر شرکت در جهاد نداشتند و نمی‌بایست حق آنها در این میان نادیده گرفته شود این آیه در بارة معذور بودن آنان سخن گفته است. بعضی از مفسران نقل کرده‌اند که بعد از نزول أَیة قبل و تهدید متخلفان به عذاب دردناک» جمعی از معلولان یا بیماران خدمت پیامبر(ص) رسیدند و عرض کردند: ای رسول خداء تکلیف ما در این میان چیست؟ در اینجا این آیه نازل شد و حکم آنان را بازگو کرد. البته تنها جهاد نیست که به قدرت و توانایی مشروط است؛ تمام تکالیف الهی» یک سلسله شرایط عمومی دارد که از جملةٌ آنها توانایی و قدرت است. در آَیةٌ ۲۸۶ سورة بقره این مطلب را به صورت یک اصل کلی‌تر می‌خوانیم: «خداوند بر هیچ‌کس جز به اندازةٌ توانایی‌اش تکلیف نمی‌کند.» البته این گروه گرچه از شرکت در میدان جهاد معاف‌اندء باید به مقدار توان خود برای تقویت قوای اسلام و پیشبرد اهداف الهی آن بکوشند؛ چنان که در آیةُ ‎٩۱‏ سورة توبه می‌خوانیم: «بر ضعیفان و بیماران و آنها که وسیله‌ای برای انقاق (در جهاد) ندارند, ایرادی نیست (که در میدان جهاد شرکت نجویند) هرگاه برای خدا و رسولش خیرخواهی کنند (و از آنچه در توان دارند. مضایقه ننمایند).»؛ یعنی اگر آنها نمی‌توانند با دست کاری انجام دهند.ء از زبان مضایقه نکنند. این نشان می‌دهد که هر کس باید در حد توان بکوشد. به تعبیر دیگرء اگر معاف‌شدگان از جهاد نمی‌توانند در جیمه شرکت کنند»ء دست کم پشت جبهه را محکم نگه دارند. این نکته نیز شایان توجه است که معذور بودن نابینا و لنگ و بیماران سخت» مخصوص جهاد است؛ اما در موضوع دفاع» هر کس به قدر توانایی‌اش باید از کیان اسلام و وطن اسلامی و جان خود دفاع کند و هیچ استثنایی در این زمینه وجود ندارد.