Surah Al-Hajj · Ayah 53·Madanī

53

مَا لِّلَّذِينَ فِى وَإِنَّ لَفِى ﴿٥٣﴾

Translation

Saheeh International

[That is] so He may make what Satan throws in a trial for those within whose hearts is disease and those hard of heart. And indeed, the wrongdoers are in extreme dissension.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

فرق رسول و نبی

از جملةٌ «و ما ارسلنا من قبلک من رسول و لا نبی» به خوبی استفاده می‌شود که میان رسول و نبی تفاوت وجود دارد. در این مورد سخنان بسیاری گفته شده؛ اما این مناسب‌تر به نظر می‌رسد که رسول به پیامبری گفته می‌شود که مأمور به تبلیغ و دعوت به آیین خود بوده و چنان‌که در حالات رسولان می‌خوانیم» از هرگونه کوشش و تلاشی در این راه فروگذار نکردند و انواع مشکلات را به جان خریدند؛ اما نبی چنان که از مادةٌ اصلی این لغت پیداست. کسی است که از وحی الهی خبر می‌دهد؛ هر چند مأمور به تبلیغ گسترده نیست. در واقع به طبیبی شبیه است که دردمندان به سراغ او می‌روند و از او دارو و درمان می‌جویند. شرایط محیطها و پیامبران با هم مختلف بوده و هر کدام مأموریتی داشته‌اند. البته برخی از مفسران بزرگ با استناد به روایاتی از امامان اهل بیت(ع) برآن‌اند که رسول کسی است که فرشتةٌ وحی بر او نازل می‌شود و او فرشته را می‌بیند و با او سخن می‌گوید؛ ولی نبی کسی است که خواب می‌بیند و در خواب به او وحی می‌شود.

القائات شیطان در اهداف پیامبران

در بارةٌ این آیه در تفاسیر سخنان گوناگونی به چشم می‌خورد؛ تا آنجا که برخی از آن سخنان با مقام عصمت پیامبر اکرم(ص) - که با دلایل قطعی ثابت شده است -به کلی منافات دارد. علامه طباطبایی با توجه به معنای لفظی «تمنی»» آیه را به دو صورت تفسیر کرده است. یکم این که اگر «تمنی» به معنای آرزوی قلبی باشد»ء معنای آیه بدین صورت است: ما هیچ نبی و رسولی را پیش از تو نفرستادیم مگر این که هر وقت آرزو کرد که دین خدا پیشرفت کند و مردم به آن ایمان آورند» شیطان بدین‌صورت در آرزویش دست می‌انداخت که مردم را نسبت به دین او وسوسه می‌کرد و ستمگران را علیه او تحریک می‌نمود و فاسدان را فریب می‌داد و بدین‌وسیله آن پیامبر را نومید می‌کرد؛ ولی سرانجام خداوند تصرفات شیطانی را نابود می‌کرد و یات خود را استحکام می‌بخشید و کوشش پیامبرش را به نتیجه می‌رساند. دومین معنایی که برای «تمنی» گفته‌اند» خواندن است و بنابر این» معنای آّیه چنین می‌شود: ما قبل از تو هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر آن که وقتی چیزی از آّیات خدا را برای مردم می‌خوانده» شیطان شبهه‌های گمراه‌کننده‌ای در دل‌های آنها می‌افکنده و ایشان را وسوسه می‌کرده تا آنها را از ایمان به خدا منصرف کند؛ ولی خداوند شبهات شیطانی را باطل می‌کرد و پیامبرش را به رد آنها موفق می‌نمود یا نشانه‌ای نازل می‌کرد تا آن را رد کند. شایان ذکر است که ترجمةٌ حاضرء بر طبق معنای نخست است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- اطیب‌البیان» ج ‎٩‏ ص ۳۱۵ ۲- المیزان» ج۱۴ ص ۳۹۱ ۳ مجمع‌البیان» ج۲. ص ‎٩۳‏ > ۴ نمونه ج۰۱۴ ص ۱۳۲ > ۷ المیزان» چ۱۴ ص ۳۹۲ > ۲ المیزان» ج۰۱۴ ص ۳۹۱ > ‏۴ نمونه چ۱۴ ص ۱۳۲ ۵ پیشین» ص ۱۴۴ ۶- المیزان» چ۴ ص ۳۹۳ > ۳ مجمع‌البیان» ج ۲ ص ‎٩۳‏ > ۶-المیزان» ج۰۱۴ ص ۳۹۳ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Majmaʿ al-Bayān, Aṭyab al-Bayān.