Surah Al-Hajj · Ayah 61·Madanī

61

ذَٰلِكَ بِأَنَّ فِى فِى وَأَنَّ ﴿٦١﴾

Translation

Saheeh International

That is because Allah causes the night to enter the day and causes the day to enter the night and because Allah is Hearing and Seeing.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

دگرگونی‌های تدریجی و حساب‌شدةٌ شب و روز

«یولج» از مادة «ایلاج» در اصل از «ولوج» به معنای داخل شدن است. این تعبیرء اشاره به دگرگونی‌های تدریجی و کاملاً منظم و حساب‌شدة شب و روز در فصول گوناگون سال است که از یکی کاسته و به دیگری افزوده می‌شود؛ نظامی پایدار و حساب‌شده که هزاران بلکه میلیون‌ها سال برقرار است. این احتمال نیز وجود دارد که این تعبیرء اشاره به طلوع و غروب خورشید باشد که به خاطر شرایط خاص جو (هوای اطراف زمین) به صورت ناگهانی انجام نمی‌گیرد؛ بلکه از آغاز طلوع فجرء اشعةٌ آفتاب به طبقات بالای هوا می‌افتد و آهسته آهسته به طبقات پایین منتقل می‌شود؛ گویی روز به تدریج وارد شب می‌گردد و لشکر نور بر سپاهیان ظلمت چیره می‌شود. و به عکس» هنگام غروب خورشیدء نخست نور از قشر پایین جو برچیده می‌شود و هوا کمی تار می‌گردد و به تدریج از طبقات بالاتر تا آخرین شعاع خورشید برچیده می‌شود و لشکر ظلمت همه جا را تسخیر می‌کند. اگر این موضوع نبودء طلوع و غروب خورشیدء در یک لحظةٌ زودگذر انجام می‌گرفت و انتقال ناگهانی از شب به روز و روز به شبء» هم از نظر جسمی و روحی برای انسان زیانبار بود و هم از نظر نظام اجتماعی» این تغییر سریع و بی‌مقدمه مشکلات فراوانی به وجود می‌آورد. هیچ مانعی ندارد که این آیه اشاره به هر دو تفسیر داشته باشد۰٩‏ ۱- نمونهء چ۰۱۴ ص ۱۴۸ ۴ اطیب‌البیان» چ۹ ص ۳۲۵ ۵- نمونهء ۰۱۴ ص ۱۵۳ ۱- نمونهء ج۰۱۴ ص ۱۴۸ ۲- پیشین» ص ۱۵۰ ۳ نهج‌البلاغه» خطبة ۲۳۲ ۵- نمونهء ج۰۱۴ ص ۱۵۳ ۳ نهج‌البلاغه» خطبةٌ ۲۳۲ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Aṭyab al-Bayān, Nahj al-Balāgha.