Surah Ar-Rahmaan · Ayah 29·Madanī

29

مَن فِى هُوَ فِى ﴿٢٩﴾

Translation

Saheeh International

Whoever is within the heavens and earth asks Him; every day He is bringing about a matter.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

او هر روز در شأن و کاری است

این آیهه مفهوم گسترده‌ای دارد که هر گونه آفرینش تازه و دگرگونی و تحول را در این جهان در بر می‌گیرد. خلقت خدا دائم و مستمر است و پاسخگویی او به نیازهای سائلان و نیازمندان نیز چنین است و هر روز طرح تازه‌ای ابداع می‌کند. یک روز اقوامی را قدرت می‌دهد و روز دیگری آنها را بر خاک سیاه می‌نشاند. یک روز سلامت و جوانی می‌بخشد و روز دیگر ضعف و ناتوانی می‌دهد. یک روز غم و اندوه را از دل می‌زداید و روز دیگر مایة اندوهی می‌آفریند. خلاصهء هر روز طبق حکمت و نظام احسن, پدیدةٌ تازه و حادثة جدیدی دارد. توجه به این حقیقت از یک سو نیاز مستمر ما را به ذات پاک او روشن می‌کند و از سوی دیگر پرده‌های نومیدی را از دل کنار می‌زند و از سوی سوم غرور و غفلت را درهم می‌شکند. آری» او هر روز در شأن و کاری است. در روایتی از امیر موّمنان(ع) می‌خوانیم: «حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که هرگز نمی‌میرد و شگفتی‌های خلقتش پایان نمی‌گیرد؛ چرا که هر روز در شأن و کاری است و موضوع تازه‌ای می‌آفریند که هرگز نبوده است.» در حدیث دیگری از رسول خدا(ص) می‌خوانیم که در تفسیر این آیه فرمود: «از کارهای او این است که گناهی را می‌بخشد. ناراحتی و رنجی را برطرف می‌کند. گروهی را بالا می‌برد و گروه دیگری را پایین می‌آورد.» این آیه, آیه‌ای است امیدبخش و غرورشکن و نشانة دوام خلقت و استمرار افرینش. به همین دلیلء گاهی پیشوایان اسلام برای امید بخشیدن به افراده مخصوصا روی این یه تکیه می‌کردند؛ چنان که در داستان تبعید دردناک ابوذر به سرزمین ربّذه می‌خوانیم که علی(ع) با جمله‌هایی بسیار گیرا و پرمعنا به هنگام بدرقه او به او دلداری دادء سپس امام حسن(ع) او را «عمو» خطاب کرد و جمله‌های دیگری افزود. بعد از او» امام حسین(ع) زبان به سخن گشود و فرمود: «ای عمو, خداوند متعال می‌تواند که این شرایط را دگرگون سازد و او هر روز در شأُن و کار تازه‌ای است. دنیای این گروه. تو را [از حق‌گویی] باز داشت و دین تو آنها را [از پیروی باطل] باز داشت... پس از خدا صبر و پیروزی بطلب.» این نکته نیز لازم است یاد آوری شود که «یوم» در اینجا به معنای روز در مقابل شب نیست؛ بلکه هم دوران‌های طولانی را شامل می‌شود و هم ساعات و لحظات را و مفهومش این است که خداوند متعال در هر زمان در شأن و کاری است.