Surah Ash-Shura · Ayah 23·Makkī

23

ذَٰلِكَ ٱلَّذِى ٱلَّذِينَ لَّآ عَلَيْهِ إِلَّا فِى وَمَن لَهُۥ فِيهَا إِنَّ ﴿٢٣﴾

Translation

Saheeh International

It is that of which Allah gives good tidings to His servants who believe and do righteous deeds. Say, [O Muhammad], "I do not ask you for this message any payment [but] only good will through kinship." And whoever commits a good deed - We will increase for him good therein. Indeed, Allah is Forgiving and Appreciative.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

«ذوی‌القربی» کیانند؟

تمام مفسران شیعه و گروهی از مفسران اهل سنت گفته‌اند که منظور از ذوی‌القربی» نزدیکان پیامبر اکرم(ص) هستند. در مقابل این تفسیرء احتمالات و تفسیرهای دیگری ذکر شده که به نظر می‌رسد انگیزةٌ اصلی آنها کم‌رنگ کردن موضوع امامت و خلافت پیامبر اکرم و کاستن از اهمیت مقام اهل بیت(ع) است. نکتةّاصلی در مورد آیه این است که از یک سو قرآن مجید از بسیاری از پیامبران المی نقل می‌کند که آنها با صراحت می‌گفتند: «ما هیچ پاداشی از شما نمی‌خواهیم. پاداش ما بر پروردگار جهانیان است.» (ر.ک. به: شعراء - ۱۰۹ ۵۲۷ ۱۴۵ ۱۶۴ و ۱۸۰). این آیه از سوی دیگر در مورد شخص پیامبر(ص) می‌فرماید: «من از شما پاداشی تقاضا نمی‌کنم مگر دوستی خویشاوندانم را.» از سوی سوم در یه ۵۷ سور فرقان باز در مورد پیامبر(ص) می‌خوانیم: «بگو من در برابر ابلاغ رسالت هیچ‌گونه پاداشی از شما مطالبه نمی‌کنم مگر کسانی که بخواهند راهی به سوی پروردگارشان برگزینند.» از سوی چهارم در آیة ۴۷ سورة سباً در مورد پیامبر اسلام آمده است: «یگو پاداشی را که از شما خواستمء تنها به سود شما است. اجر و پاداش من تنها بر خداوند است.» از کنار هم گذاشتن این آیات چهارگانه به خوبی می‌توان نتیجه گرفت که پیامبر اسلام نیز مانند سایر پیامبران الهی»اجر و پاداشی برای شخص خود از مردم نخواسته است؛ بلکه دوست داشتن نزدیکان اوء راهی به سوی خدا و صددرصد به نفع خود مردم است؛ چرا که این مودت» دریچه‌ای به موضوع امامت و خلافت و جانشینی پیامبر اسلام و ادامةٌ خط رهبری رسول خدا در امت و هدایت مردم در پرتو آن است. این حقیقت هنگامی روشن‌تر می‌شود که به روایات واردشده از پیامبر اکرم(ص) که در شرح و تفسیر این آیه نقل شده» مراجعه کنیم و آنها را در کنار این آیات قرار دهیم. از مجموع روایاتی که در تفسیر یه آمده» چنین نتیجه‌گیری می‌کنیم که این یه بدون تردید در بارةٌ موضوع امامت و خلافت است که اجری برای رسالت شمرده می‌شود؛ اجری که مردم را به خدا نزدیک می‌کند و نفعش عاید خود آنها می‌شود. از ابن‌عباس نقل شده است: «هنگامی که این آیه نازل شدء اصحاب عرض کردند: ای رسول خداء اینها کیستند که خداوند ما را به محبت آنها امر کرده است؟ فرمود: «علی و فاطمه و فرزندان آن دو».» همچنین پیامبر اکرم(ص) فرمود: «خداوند. پیامبران را از درختان گوناگونی آفریده؛ ولی من و علی از یک درخت خلق شده‌ایم. من ریشةٌ آن هستم و علی, شاخ آن و حسن و حسین, میوه‌های آن و شیعیان ما برگ‌های آن‌اند. پس هر کس به شاخه‌ای از آن تمسک کشد. نجات می‌یابد و کسی که منحرف شود. سقوط می‌کند...» سپس پیامبر(ص) این آیه را تلاوت فرمود: «قل لا اسآلکم علیه اجراً الا المودة فی القربی.» در روایت دیگری از پیامبر(ص) که برخی از مفسران بزرگ اهل سنت نقل کرده‌اند می‌خوانیم که فرمود: «هر کس با محبت آل محمد بمیرد. شهید از دنیا رفته است. آگاه باشید هر کس با محبت آل محمد از دنیا رود بخشوده است. آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد از دنیا رود. با توبه از دنیا رفته است. آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد از دنیا رود موّمن کامل‌الایمان از دنیا رفته است. آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد از دنیا رود. فرشتةٌ مرگ او را به بهشت بشارت می‌دهد و سپس منکس سوی بهشت می‌برند؛ آن‌چنان که عروس را به خانة داماد می‌برند. آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد از دنیا رود در قبر او دو در به سوی بهشت گشوده می‌شود. آگاه باشید هرکس با محبت آل محمد از دنیا رود. فرشتگان» قبر او را فرودگاه رحمت قرار می‌دهند.... آگاه باشید هر کس با عداوت آل محمد از دنیا رود روز قیامت در حالی وارد عرصةٌ محشر می‌شود که در پیشانی او نوشته شده: مأٌیوس از رحمت خدا. آگاه باشید هر کس با بغض آل محمد از دنیا برود. کافر از دنیا رفته. آگاه باشید هر کس با عداوت آل محمد از دنیا برود. بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد.»! > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- پیام قرآن» 8 ص ۲۳۵ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Payām-i Qurʾān.