Surah Fussilat · Ayah 9·Makkī

9

أَئِنَّكُمْ بِٱلَّذِى فِى لَهُۥٓ ذَٰلِكَ ﴿٩﴾

Translation

Saheeh International

Say, "Do you indeed disbelieve in He who created the earth in two days and attribute to Him equals? That is the Lord of the worlds."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

‏ تا ۱۱. دوران‌های آفرینش آسمان و زمین

در این آیات نکات مهمی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد: ۱- کلمةٌ روز در این یات هرگز به معنای روز معمولی نیست؛ چرا که قبل از آفرینش زمین و آسمان اصلا روز به این معنا وجود نداشته؛ بلکه منظور از آن. دوران‌های آفرینش است که گاه میلیون‌ها یا میلیاردها سال به طول انجامیده است. در ایاتی از قرأن» زمان افرینش آسمان‌ها و زمین» شش روز یا -به تعبیر درست‌تر - شش دوران بیان شده است؛ اما این آیات» آفرینش زمین را در دو روز» خلق کوه‌ها و برکات و غذاها را در چهار روز و در دنبالةٌ این آیات» افرینش آسمان‌ها را نیز در دو روز ذکر کرده که مجموعا هشت روز می‌شود. آیا در اینجا تناقضی وجود ندارد؟! برخی از مفسران بزرگ در پاسخ این سوّال گفته‌اند: آیاتی که به شش روز (دوران) اشاره دارده تنها ناظر به آفرینش و خلقت کلی آسمان‌ها و زمین است؛ نه اموری مانند استوار کردن کوه‌ها در زمین و ایجاد برکات در آن و اندازه‌گیری و ایجاد مواد غذایی برای موجودات زمینی که مربوط به پس از آفرینش کلی است و در آَیةٌ ۱۰ به آن اشاره شده است. اصلاً یه ۱۰ به آفرینش کلی اشاره‌ای ندارد؛ بلکه منظور از چهار روز در این یه چهار فصل است که بخش عظیمی از نظام جاری زمین بر اساس آنها شکل گرفته و ادامه پیدا می‌کند. بنابر این» معنای این ایات چنین است که خداوند در دو روز زمین را آفرید و امور مربوط به زمین را در چهار فصل مقدر کرد و در دو روزء آسمان را - که به صورت دود بود - شکل داد و آن را به صورت هفت آسمان آفرید. بنابر این» آیات مورد بحثء با آّیاتی که بیان می‌دارد خلقت آسمان‌ها و زمین در شش روز بوده است» هیچ منافاتی ندارد. ۳- تعبیر «ثم» (مثل آیة ۱۱) معمولاً برای تأخیر در زمان می‌آید؛ ولی گاه به معنای تخیر در بیان است. اگر به معنای اول باشدء مفهومش این است که آفرینش آسمان‌ها بعد از خلقت زمین صورت گرفته است؛ ولی اگر به معنای دوم باشده هیچ مانعی ندارد که آفرینش آسمان‌ها پیشتر صورت گرفته و زمین بعد از آن آفریده شده باشد؛ ولی هنگام بیان کردن» نخست از زمین و ارزاق و منابع آن که مورد توجه و نیاز انسان‌هاست» شروع شود و سپس به شرح آفرینش آسمان پرداخته شود. معنی دوم» گذشته از این که با اکتشافات علمی هماهنگ‌تر است. با آّیات دیگر قرآن نیز موافقت دارد. (ر.ک. به: نازعات - ۲۷ تا ۳۳). ۴- جملةٌ «هی دخان» نشان می‌دهد که در آغاز آفرینش» آسمان‌ها تودهٌ گازهای گسترده و عظیمی بوده و این با آخرین تحقیقات علمی در مورد آغاز آفرینش کاملا هماهنگ است. هم‌اکنون نیز بسیاری از ستارگان آسمان به صورت تودةٌ فشرده‌ای از گاز هستند. آنچه آَیة ۱۱ از قول خداوند و آسمان و زمین نقل کرده, به این معنی نیست که واقعاً سخنی با این الفاظ گفته شده باشد؛ بلکه کَفته خداوند، همان فرمان تکوینی و اراده او بر امر افرینش است و تعبیر «از روی اطاعت یا اکراه» اشاره به این است که اراده قطعی خداوند به شکل کرفتن اسمانها و زمین تعلق یافته بوده و در هر صورت می‌بایست آنها به چنین صورت مطلوبی در می‌آمدند؛ دیگران بخواهند یا نخواهند.٩ > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج۲۰ ص ۲۰۳ ۲- پیشین» ص ۲۱۶ ۳ پیشین» ص ۲۲۵ > ۴ المیزان» ج۰۱۷ ص ۳۶۴ ۵- نمونه» ج۲۰ ص ۲۲۷ > ٢- پیشین، ص ء٢١ > ۵- نمونهء ج۲۰ ص ۲۲۷ > ٣- بیشین، ص ٢٢٥ > FVV > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.