Surah Al-An'aam · Ayah 149·Makkī

149

فَلَوْ ﴿١٤٩﴾

Translation

Saheeh International

Say, "With Allah is the far-reaching argument. If He had willed, He would have guided you all."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

حجت بالغةٌ الهی

خداوند در این آیه برای باطل کردن ادعایی که مشرکان در آَیهُ ۱۴۸ داشتند. دلیل دیگری ذکر می‌کند و می‌فرماید: بگو خداوند دلایل صحیح و روشنی در زمینةٌ توحید و یگانگی خویش و همچنین احکام حلال و حرام آورده است؛ هم به وسیلةٌ پیامبران خود و هم از طریق عقل؛ به طوری که هیچ عذری برای هیچ‌کس باقی نمی‌ماند. بنایر این آنها هرگز نمی‌توانند ادعا کنند که خدا با سکوت خویش؛ عقاید و اعمال ناروایشان را تأیید کرده استء و نیز نمی‌توانند ادعا کنند که در اعمالشان مجبورند؛ زیرا اگر مجبور بودند. اقامةٌ دلیل و فرستادن پیامبران و دعوت و تبلیغ آنها بیهوده بود. اقامةٌ دلیلء دلیل بر آزادی اراده است. با توجه به معنای «الحجة البالغه» (دلیل رسا و قاطع) روشن می‌شود که دلایل خداوند برای بشر از طریق عقل و نقل و به وسیلةٌ دانش و خرد و همچنین فرستادن پیامبران» از هر نظر روشن و رساست؛ به طوری که جای هیچ‌گونه تردیدی برای افراد باقی نمی‌ماند. به همین دلیل» خداء پیامبران را معصوم از هر خطا و اشتباه قرار داده تا هر گونه تردید و دودلی را از دعوت آنان دور کند. از امام کاظم(ع) نقل شده است: «خداوند بر مردم دو حجت دارد: حجت آشکار و حجت پنهان. حجت آشکار, پیامبران و امامان‌اند. و حجت پنهان, عقل‌ها (ی انسان‌ها) است.» از امام صادق(ع) نقل شده که در تفسیر این آیه فرموده است: «خداوند در روز قیامت به بندة خویش می‌فرماید: بندةٌ منء آیا می‌دانستی» (و گناه کردی)؟ اگر بگوید آری» می‌فرماید: چرا به آنچه می‌دانستی, عمل نکردی؟ و اگر بگوید جاهل و ناآگاه بودم» می‌فرماید: چرا یاد نگرفتی تا عمل کنی؟ در این هنگام درمی‌ماند و این است معنی «الحجة البالغه».» روشن است که این روایت» یکی از مصداق‌های دلایل الهی را ذکر می‌کند و دلایل خداوند در دنیا و آخرت بسیار است.!