Surah Al-Baqara · Ayah 261·Madanī

261

ٱلَّذِينَ فِى فِى لِمَن ﴿٢٦١﴾

Translation

Saheeh International

The example of those who spend their wealth in the way of Allah is like a seed [of grain] which grows seven spikes; in each spike is a hundred grains. And Allah multiplies [His reward] for whom He wills. And Allah is all-Encompassing and Knowing.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

کم شدن فاصلة طبقاتی با انفاق

محور کلی بحث در این آّیه و چند یه بعدء انفاق است. در این آیات» خداوند با ذکر ثواب و فضیلت انفاقء مومنان را به بذل مال در راه خدا تشویق می‌کند. انفاق» یکی از بزرگ‌ترین اموری است که اسلام در یکی از دو بخش احکام عملی خود یعنی حق‌الناس مورد توجه قرار داده و به راه‌های گوناگون و با واجب ساختن برخی و مستحب ساختن برخی دیگرء مردم را بدان امر کرده است. زکات، خمس، کفارات مالی، وقف، وصیت، بخشش و...، همه مصادیق انفاق (واجب یا مستحب) هستند و غرض دین از این امور این بوده که طبقاتی را که نمی‌توانند بدون کمک مالی از ناحیةٌ دیگران» حوایج زندگی خود را بر آورند» مورد حمایت قرار بدهد تا سطح زندگی خود را بالا ببرند و از طرف دیگر با نهی ثروتمندان از اسراف و تبذیرء آنها را از تظاهر به ثروت و تجمل باز دارد و بدین وسیله فاصلةٌ طبقاتی دو قشر ثروتمند و فقیر جامعه را کم کند.

راه خدا و مصادیق آن

در این آیه و آیات بعدء اولین ویژگی انفاق مثبت» «فی سبیل الله» بودن گفته شده و منظورء انجام هر کاری برای به دست آوردن رضایت خداوند است و اختصاص به انفاق و امتال آن ندارد. در روایتی آمده است که مردی از جای خطرناکی عبور می‌کرد. مردم گفتند: عجب مرد چابکی است. ای کاش این چابکی را در راه خدا صرف می‌کرد. پیامبر(ص) فرمود: «مگر در راه خدا بودن؛ منحصر به جنگیدن و کشتن است؟ راه خدا بسیار است: بیرون رفتن از خانه و سفر کردن برای طلب رزق حلال و فراهم کردن هزینهٌ زندگی پدر و مادرء راه خداست. سفر کردن برای طلب رزق حلال برای زن و فرزند. راه خداست و سفر کردن و طلب رزق برای به دست آوردن هزینةٌ خویش نیز راه خداست. کسی که برای تکاثر و انباشته کردن مال به سفر می‌رود. او در راه شیطان است.» این نکتةٌ مهم» در روایتی از امام علی(ع) نیز آمده است: «خداوند. روزی فقیران را در اموال ثروتمندان واجب کرده است. پس هیج فقیری گرسنه نمی‌ماند مگر آن‌که توانگری حق او را باز داشته است و خدا آنها را از این کار بازخواست خواهد کرد.»

افزودن ثواب کار

اگرچه این آیه در بارة انفاق استء» این جمله از آّیه که می‌فرماید «والله یضاعف لمن یشاء»، عمومیت دارد و مخصوص انفاق نیست و معنای آیه جنین است که: خدا عمل هر نیکوکار را به قدر نیکوکاری‌اش» هرگونه و برای هر کس که بخواهد.ء چند برابر می‌کند؛ همان‌طور که اگر بخواهد.ء انفاق انفاق کنندگان را تا هفتصد برابر مضاعف می‌کند. در رواینی از امام صادق(ع) می خوانیم: «اکر مؤمن عمل خود راخوب انجام دهد، خداوند عملش را هفتصد برابر می کند و این معنای فرمایش خداوند است که می‌فرماید: «و له یضاعف لمن یشاء.» پس هر عملی را به امید شواب الهی و به صورت نیکو انجام دهید.» کسی که حدیث را نقل کرده» می‌گوید: من پرسیدم منظور از صورت نیکو چیست؟ حضرت فرمود: «مثلاً وقتی نماز می‌خوانی, رکوع و سجود را خوب انجام دهی و هنگامی که روزه می‌گیری» از هر عملی که روزه‌ات را فاسد می‌کند. دوری کنی. چون به حج می‌روی» نهایت سعی خود رابه کار بندی که از هر چیزی که حج و عمره را خراب می‌کند. بپرهیزی و همچنین هر عملی که می‌کنی» از پلیدی پاک باشد.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۴ المیزان» چ ۲ ص ۴۰۵ > ۱- المیزان» ج۰۲ ص ۳۸۷ ۲- پیشین» ص ۳۸۹ ۳ نهج‌البلاغه » کلمات قصارء ۳۲۸ > ۴ المیزان» ج۲» ص ۴۰۵ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): al-Mīzān, Nahj al-Balāgha.