Surah Al-Hadid · Ayah 3·Madanī

3

هُوَ وَهُوَ ﴿٣﴾

Translation

Saheeh International

He is the First and the Last, the Ascendant and the Intimate, and He is, of all things, Knowing.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

اول و آخر و ظاهر و باطن

توصیف اول و آخرء تعبیر لطیفی از ازلیت و ابدیت خداوند است؛ زیرا او موجودی بی‌انتها و واجب‌الوجود است؛ یعنی هستی‌اش از درون ذات اوست و نه از بیرون تا پایان گیرد یا آغازی داشته باشد. بنابر این» از ازل بوده و تا ابد خواهد بود. او سرآغاز و ابتدای عالم هستی است و بعد از فنای جهان نیز خواهد بود. توصیف ظاهر و باطن نیز تعبیر دیگری از احاطةٌ وجودی او بر همه چیز است. از همه چیز ظاهرتر است؛ چرا که آثارش همه جا را گرفته, و از همه چیز مخفی‌تر است؛ چون کنه ذاتش بر کسی روشن نیست. امام علی(ع) خطاب به فرزندش امام حسن(ع) خداوند را چنین توصیف می‌کند: «او همواره اول بوده؛ پیش از وجود اشیاء» بی‌آن‌که آغازی داشته باشد. و آخر است؛ بی‌آن‌که نهایتی داشته باشد.» در حدیثی از پیغمبر اکرم(ص) آمده است: «خداونداء تو پیش از همه بودی و پیش از تو چیزی نبود. و تو بعد از همه هستی و پس از تو چیزی نخواهد بود.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۳ ص ۲۶۸ > ۴ پیشین» ص۲۹۱ ۵ پیشین» ص ۲۹۸ ۶ - نهج‌البلاغه, نامه ۳۱ > ۷ پیام قرآن» ۴۳ ص ۱۸۹ > ۲- تفسیر موضوعی» ج۱ء ص ۳۷۱ > ۵- پیشین» ص ۲۹۸ > ۳ نمونهء ج۲۳. ص۲۷۲ > ۶- نهج‌البلاغه, نامه ۳۱ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Tafsīr-i Mawḍūʿī, Nahj al-Balāgha, Payām-i Qurʾān.