۳ انحصارطلبی؛ بلای بزرگ ثروتمندان

انسان خواه ناخواه به مال دنیا علاقه دارد؛ چرا که گذران زندگی او به وسیلةٌ آن است و این علاقه در حد اعتدال مذموم نیست. مهم این است که نیازمندان را هم در اموال خود سهیم کند و نه تنها حقوق واجب الهی را بپردازد. از انفاق‌های مستحب نیز خودداری نکند؛ به ویژه در مورد باغ و زراعت در روایات اسلامی دستور داده شده که به نیازمندان حاضر سهمی بدهند (انعام - ۱۴۱). اما هنگامی که علاقه به مال و ثروت در شکل افراطی و انحرافی ظاهر شودء صورت انحصارطلبی به خود می‌گیرد. حتی گاهی آدمی بی‌آن که خود به چیزی نیاز داشته باشد» دوست دارد دیگران از آن محروم باشند. به تعبیر دیگرء از انتحصار مواهب لذت می‌برد و این بلای بزرگی است که امروزه هم در جوامع انسانی نمونه‌های بسیار دارد و می‌توان آن را نوعی بیماری خطرناک شمرد. داستان «اصحاب‌الجنة» (صاحبان باغ) که در این آیات آمده» ترسیم روشنی از روحیةٌ انحصارطلبی گروهی از ثروتمندان است که دست به دست هم می‌دهند و برای محروم کردن نیازمندان نقشه می‌کشند و دور از چشم آنها به برداشتن محصول و استفاده‌های کلان می‌پردازند. بسا اما که نالةٌ این محرومان به صاعقه‌های سوزانی تبدیل می‌گردد و خرمن زندگی ثروتمندان انحصارطلب را به آتش می‌کشد و بسیار دیده شده که این صاعقه‌ها در شکل انقلاب‌ها ظاهر می‌شود و ثروتمندان» آنچه را که باور نمی‌کردندء با چشم خود می‌بینند. فریادشان به آسمان بلند می‌شود و دم از توبه و جبران خطاهای گذشته می‌زنند؛ اما کار از کار گذشته است. نکتةٌ دیگر این که از این داستان به روشنی استفاده می‌شود که میان گناه و قطع روزی رابطةٌ نزدیکی وجود دارد. در حدیثی از امام باقر(ع) می‌خوانیم: «گاه انسان گناه می‌کند. در نتیجه روزی او قطع می‌شود.» سپس امام(ع) آّیات ۱۷ تا ۱۹ همین سوره را تلاوت می‌کند. در روایتی می‌خوانیم که به ابن عباس گفته شد: گروهی از این امت به غلط خیال می‌کنند که انسان گناه می‌کند و همین سبب می‌شود که از رزق و روزی محروم شود. ابن عباس گفت: «قسم به خدایی که جز او خدایی نیستء این مطلب در قرآن از خورشید درخشان» نورانی‌تر است و خدا از آن در سور قلم یاد کرده است.» سپس داستان صاحبان باغستان را تشریح کرد. > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.