سه گروه انسان‌ها

این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.