Surah Ar-Rahmaan · Ayah 46·Madanī

46

وَلِمَنْ ﴿٤٦﴾

Translation

Saheeh International

But for he who has feared the position of his Lord are two gardens -

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

این دو بهشت در انتظار خائفان است

در این که منظور از ترس از مقام پروردگار چیستء تفسیرهای گوناگونی شده است. یکی از آن تفاسیر که برخی از آیات قرآن و روایات نیز آن را تأیید می‌کننده این است که این عبارت به معنای ترس از مقام علمی خدا و مراقبت دائمی او نسبت به همه انسان‌هاست؛ چنان که در آَیهٌ ۳۳ سورةٌ رعد می‌فرماید: «آیا کسی که بالای سر همه ایستاده (و حافظ و نگهبان و مراقب همه است) و اعمال همه را می‌بیند (همچون کسی است که هیچ یک از این صفات را ندارد)؟» در حدیثی از امام صادق(ع) در تفسیر این آیه می‌خوانیم: «کسی که می‌داند خدا او را می‌بیند و آنچه را می‌گوید. می‌شنود و آنچه را از خیر و شر انجام می‌دهد. می‌داند و این توجه. او را از کارهای زشت باز می‌دارد. همان کسی است که از مقام پروردگارش می‌ترسد و خود را از هوای نفس باز داشته است.»

دو باغ بهشتی

در این‌که منظور از این دو بهشت چیست» مفسران سخنان فراوانی به میان آورده‌اند. ممکن است بهشت یکم» بهشت مادی و جسمانی باشد و بهشت دوم» بهشت معنوی و روحانی که بهشتیان در آن از لذت وصف‌ناشدنی خشنودی خدا لذت می‌برند (ر.ک. به: آل عمران - ۱۵)؛ یا این که پهشت یکم» پاداش اعمال آنهاست و بهشت دوم تفضل ( ر.ک. به: نور - ۳۸)؛ یا این که یک بهشت برای اطاعت و دیگری برای ترک معصیت است یا یکی برای ایمان و عقیده است و دیگری برای اعمال صالح و مانند آن؛ یا این‌ که چون مخاطب جن و انس هستندء هر یک از این دو بهشت به گروهی از آنها تعلق دارد. البته هیچ یک از این تفسیرها دلیل خاصی ندارد و در عین حال همه آنها ممکن است در آیه جمع باشد. این مسلّم است که خداوند باغ‌های متعددی از بهشت در اختیار بندگان صالح می‌گذارد که در آن رفت و آمد دارند. دوزخیان در میان آتش و آب سوزان در رفت و آمد هستند و اینها در باغ‌های بهشتی. درآیات ۶۲ به بعدء از دو بهشت دیگر سخن به میان آمده که در مرحلةٌ پایین‌تری از دو بهشت مذکور در این آیات قرار دارند و طبعا برای افرادی است که در سطح پایین‌تری از ایمان و خوف از پروردگار هستند. به تعبیر دیگرء هدفء بیان وجود سلسله مراتب به تناسب ایمان و عمل صالح است. روی همین اصلء در حدیثی از پیامبر(ص) آمده است که «دو بهشت از طلا برای مقربان است که مقامشان بسیار بالا است و دو بهشت از نقره برای اصحاب یمین که در مقام پایین‌تری قرار دارند.» در روایت دیگری می‌خوانیم که شخصی به نام علاء بن سیابه به امام صادق(ع) عرض کرد: مردم از ما تعجب می‌کنند هنگامی که می‌گوییم گروهی از آتش بیرون می‌آیند و به بهشت وارد می‌شوند. پس به ما می‌گویند که (آنها با آن وضعیت) با اولیای خدا در ههشت هستند؟ پس حضرت فرمود: «ای علا» خداوند می‌فرماید: و پایین‌تر از آنها دو باغ بهشتی دیگر است. نه. به خدا سوگند. با اولیای خدا نیستند...» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج۲۳ ص۱۵۸ > ۱- نمونهء ۰۳۳ ص۱۵۸ ۲- پیشین» ص۱۶۰ ۳ پیشین» ص ۱۶۲ > ۴ پیشین» ص ۱۷۵ ۵- مجمع‌البیان» ج ‎»٩‏ ص ۳۵۱ > ۵- مجمع‌البیان» ج ‎»٩‏ ص ۳۵۱ > ۳- پیشین» ص ۱۶۲ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Majmaʿ al-Bayān.