Surah Al-Baqara · Ayah 23·Madanī

23

وَإِن فِى مِّمَّا عَلَىٰ مِّن مِّن إِن ﴿٢٣﴾

Translation

Saheeh International

And if you are in doubt about what We have sent down upon Our Servant [Muhammad], then produce a surah the like thereof and call upon your witnesses other than Allah, if you should be truthful.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

عجز همگان از آوردن مانند قرآن

خداوند در این آیه و آیات دیگر از قرآن (یونس - ۰۳۸ هود -۱۳ و ۴ اسراء - ۰۸۸ طور - ۳۳ و ۳۴) تمام موجودات با شعور -اعم از انسان» جن و... -را از آوردن کتابی مانند قرآن» بلکه آوردن ده سوره و حتی یک سوره مانند آَنْ» عاجز و ناتوان می‌داند و از این رو همه را با قاطعیت تمام به آوردن کلامی مانند قرآن دعوت می‌کند. پی‌شک دشمنان قسم‌خوردةٌ اسلام و قرآن که برخی علنی کفر می‌ورزیدند و برخی منافقانه ضربه می‌زدند و بعضی در راه دشمنی با اسلام جان خود را نیز از دست دادند.ء اگر می توانستند سورهای مانند سورههای قرآن بیاورند، می اوردند و این آیه و آیات مشابه أن را باطل می کردند. این واقعیت که پس از گذشت بیش از هزار و چهارصد سال از دعوت پیامبر اکرم(ص) و نزول قرآن» هیچ سخنی نتوانسته است مانند قرآن در میان انسان‌ها رواج یابد و روز به روز شکفته‌تر گرددء به گونه‌ای که روح آدمی را پر از اعجاب و تحسین سازد و عقل‌ها را در برابر خود به تعظیم وادار کند» بزرگ‌ترین سند وحیانی بودن قرآن و حقانیت رسالت حضرت محمد(ص) است.

آتشی شعله‌ور از درون

این أَیةُ شریف می‌فرماید که دو چیز آتش جهنم را شعله‌ور می‌کند: انسان‌ها و سنگ‌ها. مراد از سنگ‌ها در این آیه» بت‌های سنگی است که به جای خدا پرستیده می‌شدند؛ چنان که قرآن خطاب به مشرکان در آَیةٌ ۹۸ سورمٌ انبیاء می‌فرماید: «شما و آنچه از غیر خدا می‌پرستید. هیزم جهنم خواهید بود.» نکتةٌ بسیار مهم آیه این است که می‌فرماید: برخی از انسان‌ها هیزم جهنم هستند. این نشان می‌دهد که افکار و اعمال ناپسندی که از انسان سر می‌زند و خود او و دیگران را آلوده می‌کندء در قیامت به صورت آنشی از وجودش شعله‌ور خواهد شد و خودش و دیگر کسانی را که گمراه کرده است» خواهد سوزاند؛ چنان که در بارة جهنّم در یات ۶ و ۷ سورة همزه آمده است: «آتش برافروختةٌ خداوند که از دل‌ها زبانه می‌کشد» «وَقود» «وقو د* چیزی است که استعداد شدید اشتعال دارد. در روز قیامتء انسان‌هایی هستند که چنین استعدادی را در دنیا کسب کرده و چونان سنگ کبریت و گوگرد شده‌اند که آتش را در درون خود نهفته و آماده دارند و از درونشان برای دیگران نیز وسیلةٌ سوختن حمل می‌کنند و این همان جهنمی است که در دنیا برای خود افروخته‌اند. از این رو در آخر آیه می‌فرماید: «برای کافران آماده شده است.» یعنی جهنم پیشتر آماده شده و آنان خود را همچجون سنگ گوگرد و کبریت» آمادةٌ سوختن کرده‌اند. از امیرالموّمنین علی(ع) در ذیل این آیه نقل شده است: ای شیعیان ماء تقوای الهی داشته باشید و بپرهیزید از این‌که هیزم آن آتش باشید و اگرچه شما نسبت به خدا کافر نیستید. با پرهیز از ظلم به برادران موْمنتان؛ خود را از شر آن آتش در امان نگه دارید.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج۱ ص ۱۱۷ ۲ اقتباس از نمونهء چ ۰۱ صص ۱۳۸ - ۱۳۵ > ۳ اطیب‌البیان» ج۱ء ص ۴۶۳ و المیزان» ج۰۱ ص ‎٩۲‏ ۴ تفسیر موضوعی, چ۵» ص ۳۷۹ > ۵ تسنیم» ج۲ء ص ۴۶۳ > ۴ تفسیر موضوعی» ج۵» ص ۳۷۹ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān, Tafsīr-i Mawḍūʿī.