Surah Al-Maaida · Ayah 67·Madanī

67

مَآ إِلَيْكَ مِن وَإِن لَّمْ فَمَا مِنَ إِنَّ لَا ﴿٦٧﴾

Translation

Saheeh International

O Messenger, announce that which has been revealed to you from your Lord, and if you do not, then you have not conveyed His message. And Allah will protect you from the people. Indeed, Allah does not guide the disbelieving people.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

اعلام ولایت علی(ع) در غدیر خم

مفسران و علمای شیعه و بسیاری از مفسران و علمای اهل سنت در شأن نزول این آیه گفته‌اند که این آیه پس از حَجّقالوداع (حج آخر پیامبر(ص)) بر ایشان نازل شده و منظور از آن» اعلام جانشینی حضرت علی(ع) پس از پیامبر(ص) است. هشت روز از عید قربان آن سال گذشته بود که مسلمانان حج‌گزار به سرزمین جُحفه و بیابان‌های خشک و سوزان غدیر خم رسیده بودند؛ چهارراهی که مسلمانان از هم جدا می‌شدند و هر کس به سمت وطن خود می‌رفت. در آنجا فرشتةٌ وحی نازل شد و این آیه را از طرف خداوند بر پیامبر(ص) نازل کرد و پیامبره مسلمانان را - که طبق برخی از اقوال» شمار آنان به ۱۳۴ هزار نفر می‌رسید -در آن مکان جمع کرد و طی سخنرانی بلندی» با صراحت علی بن ابی‌طالب(ع) را خلیفه و جانشین خود معرفی کرد و برای او از مردم بیعت گرفت. پس از این‌که پیامبر(ص) پیام الهی را به مردم رسانده یه سوم سورةٌ مائده:«الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» نازل گردید. در آن روزء شور و غوغایی در میان مردم افتاده بود و همگان به علی(ع) به خاطر این موقعیت تبریک می‌گفتند و از جملةّافراد سرشناسی که به او تبریک گفتندء ابوبکر و عمر بودند که این جمله را در حضور جمعیت بر زبان جاری کردند:«آفرین بر تو باه آفرین بر تو باه ای پسر ابوطالب. تو مولا و رهبر من و تمام مردان و زنان باایمان شدی.»! دو نکته از این آیه سزاوار توضیح است: ۱-این جمله از یه که می‌فرماید «و اگر نکنی (و پیام الهی را نرسانی). رسالت او را انجام نداده‌ای» اهمیت فوق‌العادة دستور این آیه را بازگو می‌کند. بی‌شک پیامبر(ص) رسالت الهی را می‌رساند؛ اما شرطی که در آّیه قید شده» نشان‌دهندة اهمیت حکم این آیه است. آیه در ظاهر می‌فرماید که ای پیامبرء اگر علی(ع) را به جانشینی‌ات معرفی نکنی» رسالت خدا را نرسانده‌ای (و در حقیقت کاری نکرده‌ای)؛ اما در باطن به همه مسلمان‌ها اعلام می‌کند که تمام دینشان به ولایت امام علی(ع) بستگی دارد. ۲-این جمله از آّیه که می‌فرماید «وخداوند تو را از (خطرات احتمالی) مردم نگاه می‌دارد» می‌رساند که پیامبر از ابلاغ حکمی که در این آیه نازل شد و او مأمور به رساندن آن بودء بیم داشت و با رساندن حکم این آیه به مردم» خطری متوجه جان پیامبر(ص) می‌شد یا دین الهی ناتمام می‌ماند. روشن است که پیامبر(ص) از کشته شدن نمی‌ترسید؛ چرا که زندگی سراسر جهاد و ایثار ایشان در راه خداء این نظر را رد می‌کند؛ بلکه از آن جهت بیم داشت که مردم در برابر رساندن حکم این آیه» پیامبر(ص) را به چیزی متهم کنند که او هرگز به انجام این کار موفق نشود. خداوند در این آیه به پیامبر ضمانت داده که او را از شر مردم حفظ می‌کند؛ چنان که از ابن عباس و جابر بن عبدالله انصاری -دو صحابی بزرگ -نقل شده که خداوند به پیامبرش دستور داد که علی(ع) را آشکارا در حضور مردم به سرپرستی ایشان بگمارد؛ ولی پیامبر(ص) بیم داشت که مردم بگویند پسر عمویش را نصب کرد و در این مورد به او طعنه بزنند. خداوند به پیامبر(ص) وحی فرستاد که «ای پیامبر, آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده. برسان..» پس از آن؛ پیامبر(ص) ولایت علی(ع) را در روز غدیر خم اعلام کرد. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه چ۰۵» صص ۸-۱۲ ۳۲ المیزان» ج۰۶ ص ۴۴ > ۲ المیزان» ج۶» ص ۴۴ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.