Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ رَبَّكُمْ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَٰحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُۥ لَا تَدْرِى لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَٰلِكَ أَمْرًا﴿١﴾
انگیزهها و آثار طلاق
طلاقء مانند هر پدیدة اجتماعی دیگر دارای ریشههای گوناگونی است که جلوگیری از بروز چنین حادثهای بدون بررسی دقیق آن مشکل است. مهمترین عوامل طلاق اینهاست: الف - توقعات نامحدود زن یا مرد. ب - حاکم شدن روح تجملپرستی و اسراف و تبذیر بر خانوادهها. ج - دخالتهای بیجای اقوام و بستگان و آشنایان در زندگی خصوصی زن و شوهر. د - نبود تناسب فرهنگی بین زن و مرد. ه - بیاعتنایی زن و مرد به خواست یکدیگر؛ به ویژه در بارةٌ مسائل عاطفی و جنسی که در روایات اهمیت زیادی به آن داده شده است. طلاق» این پدیدةٌ شوم مشکلات زیادی برای خانوادههاء زنان ومردان و مخصوصاً فرزندان به وجود میآورد که آنها را در سه قسمت میتوان خلاصه کرد: ۱-مشکلات عاطفی که دامان زنان و مردانی را که از هم جدا میشوند. میگیرد؛ چرا که این افراد در اثر جدا شدن از نزدیکترین فرد زندگیشان, از نظر عاطفی به شدت لطمه میبینند و در بسیاری از اوقات تا خر عمر از ازدواج چشمپوشی میکنند و در صورت ازدواج مجدد نیز معمولا زندگی زناشویی موفقی نخواهند داشت. ۲-مشکلات اجتماعی که شامل حال این افراد میشود. فراوان است؛ زیرا آنها شانس زیادی برای ازدواج موفق دیگری نخواهند داشت؛ مخصوصاً اگر فرزندانی در میان باشند. پس غالباً ناچار میشوند تن به ازدواجی دهند که خواستةٌ آنها را تأمین نمیکند و از این جچمت تا پایان عمر رنج میبرند.۳- مشکلات فرزندان که از همه مهمتر است؛ چرا که آنها از محبت پدر یا مادر محروم میشوند و بیشتر آنها سلامت روانی خود را تا آخر عمر از دست میدهند و این نه تنها ضایعهای برای خانواده» بلکه برای کل جامعه است. آنها گاه افراد خطرناکی میشوند که ناخواسته اقدام به انتقامجویی از کل جامعه میکنند. اگر اسلام این همه در بارهٌ طلاق سختگیری کرده, دلیلش این آثار زیانبار و دیگر نتایج ناپسند آن است. به همین دلیل قرآن به صراحت دستور میدهد که هرگاه اختلافی میان زن و مرد پیدا شود» بستگان دو طرف در اصلاح آن دو بکوشند و از طریق تشکیل «محکمة صلح خانوادگی» از کشیده شدن دو همسر به دادگاه یا به طلاق و جدایی مانع شوند. باز به همین دلیلء آنچه به خوشبختی زن و مرد و تحکیم پایههای علایق خانوادگی کمک میکند. از نظر اسلام» مطلوبء و آنچه آن را متزلزل کند. مبغوض و منفور است. پیامبر اکرم(ص) فرموده است: «ازدواج کنید و طلاق ندهید؛ چرا که عرش خدا با طلاق به لرزه در میآید.»
فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا۟ ذَوَىْ عَدْلٍ مِّنكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلشَّهَٰدَةَ لِلَّهِ ذَٰلِكُمْ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مَخْرَجًا﴿٢﴾
تقوی و نجات از مشکلات
این آیات» از امیدبخشترین آیات قرآن محید است که تلاوت آنء دل را صفا و جان را نور میبخشد» پردههای نومیدی را میدرد و شعاعهای حیاتبخش امید را به قلب میتاباند و به تمام افراد پرهیزگار وعدةٌ نجات و حل مشکلات میدهد. در حدیثی از پیامبر(ص) میخوانیم: «من آیهای را میشناسم که اگر تمام انسانها دست به دامن آن زنند. برای (حل مشکلات) آنها کافی است.» پس أَیةُ«و من یتق اللّه...» را تلاوت فرمود و بارها آن را تکرار کرد.در حدیث دیگری از همان حضرت در تفسیر این آیه آمده است که خداوند پرهیزگاران را از شبهات دنیا و حالات سخت مرگ و شداید روز قیامت رهایی میبخشد. در حدیث دیگری نیز از ایشان آمده است: «هرکس بسیار استغفار کند, خدا برای او از هر اندوهی گشایشی و از هر تنگنایی راه نجاتی قرار میدهد.»البته مفهوم آیه این نیست که انسان تلاش و کوشش برای زندگی را فراموش کند؛ بلکه تقوی باید با تلاش همراه باشد و اگر با این حال» درها به روی انسان بسته شدهء خداوند گشودن آنها را تضمین فرموده است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱ نمونه, ج ۰۲۴ ص ۲۱۷ ۲- پیشین» ص ۲۲۷ ۳ پیشین» ص ۲۳۶ > ۲- پیشین» ص ۲۲۷ > ۳-پیشین» ص ۲۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Kāfī.
وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمْرِهِۦ قَدْ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَىْءٍ قَدْرًا﴿٣﴾
تقوی و نجات از مشکلات
این آیات» از امیدبخشترین آیات قرآن محید است که تلاوت آنء دل را صفا و جان را نور میبخشد» پردههای نومیدی را میدرد و شعاعهای حیاتبخش امید را به قلب میتاباند و به تمام افراد پرهیزگار وعدةٌ نجات و حل مشکلات میدهد. در حدیثی از پیامبر(ص) میخوانیم: «من آیهای را میشناسم که اگر تمام انسانها دست به دامن آن زنند. برای (حل مشکلات) آنها کافی است.» پس أَیةُ«و من یتق اللّه...» را تلاوت فرمود و بارها آن را تکرار کرد.در حدیث دیگری از همان حضرت در تفسیر این آیه آمده است که خداوند پرهیزگاران را از شبهات دنیا و حالات سخت مرگ و شداید روز قیامت رهایی میبخشد. در حدیث دیگری نیز از ایشان آمده است: «هرکس بسیار استغفار کند, خدا برای او از هر اندوهی گشایشی و از هر تنگنایی راه نجاتی قرار میدهد.»البته مفهوم آیه این نیست که انسان تلاش و کوشش برای زندگی را فراموش کند؛ بلکه تقوی باید با تلاش همراه باشد و اگر با این حال» درها به روی انسان بسته شدهء خداوند گشودن آنها را تضمین فرموده است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱ نمونه, ج ۰۲۴ ص ۲۱۷ ۲- پیشین» ص ۲۲۷ ۳ پیشین» ص ۲۳۶ > ۲- پیشین» ص ۲۲۷ > ۳-پیشین» ص ۲۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Kāfī.
وَٱلَّٰٓـِٔى يَئِسْنَ مِنَ ٱلْمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمْ إِنِ ٱرْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشْهُرٍ وَٱلَّٰٓـِٔى لَمْ يَحِضْنَ وَأُو۟لَٰتُ ٱلْأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجْعَل لَّهُۥ مِنْ أَمْرِهِۦ يُسْرًا﴿٤﴾
65:4 · no commentary for this ayah
ذَٰلِكَ أَمْرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيْكُمْ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُعْظِمْ لَهُۥٓ أَجْرًا﴿٥﴾
65:5 · no commentary for this ayah
أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنتُم مِّن وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا۟ عَلَيْهِنَّ وَإِن كُنَّ أُو۟لَٰتِ حَمْلٍ فَأَنفِقُوا۟ عَلَيْهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأْتَمِرُوا۟ بَيْنَكُم بِمَعْرُوفٍ وَإِن تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُۥٓ أُخْرَىٰ﴿٦﴾
حقوق زنان بعد از جدایی
این آیه در بارة برخی از حقوق زن بعد از جدایی توضیح میدهد. نخست دربارةٌ مسکن زن مطلقه میفرماید: «آنها را در هر جا که خودتان سکونت دارید و در توان شماست, سکونت دهید.» طبیعی است آنجا که مسکن بر عهدةٌ شوهر است» بقیةٌ نفقات (خوراک و پوشاک) نیز بر عهدة او خواهد بود. سپس برای تأکید بر این حکم بیان میدارد که مبادا کینهتوزیها و دشمنیها و نفرت» شما را از حق و عدالت منحرف کندو آنها را از حقوق مسلم خود در مسکن و نفقه محروم کنید تا چنان در فشار قرار گیرند که همه چیز را رها کرده» فرار کنند (در بارة فلسفةٌ طلاق رٍجعی ر.ک. به: ذیل أیةٌ ۲۳۱ سور بقره). یه در ادامه به این نکته میپردازد که اگر زنان مطلقه باردار باشند» باید مخارج آنها را تا زمانی که وضع حمل کنند بدهید؛ زیرا مادام که وضع حمل نکردهاند» در حال عده هستند و نفقه و مسکن بر همسر واجب است. در چهارمین حکم» در مورد حقوق «زنان شیرده» میفرماید: اگر حاضر شدند فرزندان رابعد از جدایی شیر دهندء اجر و پاداش آنها را بپردازید؛ اجرتی متناسب با مقدار و زمان شیر دادن بر حسب عرف و عادت. از آن رو که بسیاری اوقات نوزادان و کودکان» وجهالمصالحهٌ اختلافات دو همسر بعد از جدایی واقع میشوندء در پنجمین حکم دستور میدهد که دربارة سرنوشت فرزندان با مشاورةٌ یکدیگر و به طورشایسته تصمیم بگیرید ومبادا اختلاف دو همسر برمنافع کودکان ضربه وارد کند و آنها از نظر جسمی و ظاهری گرفتار خسران شوند یا از نظر عاطفی از محبست لازم محروم بمانند. پدر و مادر موظفاند خدا را در نظر گیرند و منافع نوزاد بیدفاع را فدای منافع و اغراض خویش نکنند و اگر توافق لازم میان دو همسر بعد از طلاق برای حفظ مصالح فرزند و موضوع شیر دادن حاصل نشدء زن دیگری شیر دادن کودک را به عهده بگیرد.
لِيُنفِقْ ذُو سَعَةٍ مِّن سَعَتِهِۦ وَمَن قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُۥ فَلْيُنفِقْ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَا سَيَجْعَلُ ٱللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا﴿٧﴾
65:7 · no commentary for this ayah
وَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِۦ فَحَاسَبْنَٰهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَٰهَا عَذَابًا نُّكْرًا﴿٨﴾
65:8 · no commentary for this ayah
فَذَاقَتْ وَبَالَ أَمْرِهَا وَكَانَ عَٰقِبَةُ أَمْرِهَا خُسْرًا﴿٩﴾
65:9 · no commentary for this ayah
أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ يَٰٓأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ قَدْ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا﴿١٠﴾
65:10 · no commentary for this ayah
رَّسُولًا يَتْلُوا۟ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ مُبَيِّنَٰتٍ لِّيُخْرِجَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَمَن يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَيَعْمَلْ صَٰلِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ ٱللَّهُ لَهُۥ رِزْقًا﴿١١﴾
65:11 · no commentary for this ayah
ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍ وَمِنَ ٱلْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ ٱلْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ ٱللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَىْءٍ عِلْمًۢا﴿١٢﴾
هدف از آفرینش عالم» معرفت است
در یه ۲۹ سورةٌ بقره در بارة «هفت آسمان» توضیح داده شده؛ اما این آیه میفرماید: «و از زمین همانند آنها را آفرید.» در ظاهر معنای جمله این است که همانطور که هفت آسمان را آفرید» هفت زمین نیز خلق کرد؛ اما در بارة منظور از آن بین مفسران گفتوگوست. برخی گفتهاند که منظور» سیارههای هفتگانةٌ منظومةٌ شمسی است که یکی از آنها زمین است و برخی دیگر گفتهاند که طبقات گوناگون زمین است.امروزه ثابت شده که زمین از قشرهای گوناگونی تشکیل یافته است. شاید هم بتوان گفت که منظورء انسان است؛از این جهت که انسان موجودی زمینی اما با روحی بزرگ و آسمانی است که نمونهای از آسمانهای هفتگانه است. اما منظور از این که «فرمان خدا پیوسته در میان آنها فرود میآید» همان فرمان تکوینی خداوند در مورد عالم بزرگ و آسمانها و زمینهای هفتگانه است: چرا که او پیوسته با فرمان مخصوص خودء آنها را در مسیر منظمی هدایت و رهبری میکند. این أیه شبیه ید ۴ سورةٌ سجده است که میفرماید: «امور این جهان را از آسمان به سوی زمین تدبیر میکند.» در پایان آیه, به هدف این آفرینش عظیم اشاره شده است. هدف این است که انسان به علم و قدرت خدا آگاه شودء بداند که خدا بر تمام وجودش احاطه دارد و از تمام اعمالش باخبر است و نیز بداند که وعدههایش در زمینةٌ معاد و رستاخیز و پیروزی موّمنان تخلفناپذیر است. آری» خدایی با چنین علم و قدرت که نظام عظیم هستی را اداره میکند. اگر احکامی در بارة طلاق و حقوق زنان قرار داد همگی روی حساب است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱ نمونه, ج ۲۴ ص ۲۴۶ ۲ نمونه ج ۲۴ ص ۲۶۱ و المیزان» ج ۰۱۹ ص ۳۴۰ > ۲ نمونه» ج ۳۴ ص ۲۶۱ و المیزان؛ چ ۹ ص ۳۴۰ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.