Surah Ibrahim · Ayah 22·Makkī

22

لَمَّا إِنَّ وَمَا لِىَ عَلَيْكُم مِّن إِلَّآ أَن لِى فَلَا مَّآ أَنَا۠ وَمَآ أَنتُم إِنِّى بِمَآ مِن إِنَّ لَهُمْ ﴿٢٢﴾

Translation

Saheeh International

And Satan will say when the matter has been concluded, "Indeed, Allah had promised you the promise of truth. And I promised you, but I betrayed you. But I had no authority over you except that I invited you, and you responded to me. So do not blame me; but blame yourselves. I cannot be called to your aid, nor can you be called to my aid. Indeed, I deny your association of me [with Allah] before. Indeed, for the wrongdoers is a painful punishment."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

وسوسه‌های شیطان, اختیار را از انسان نمی گیرد

از این یه به خوبی استفاده می‌شود که وسوسه های شیطان هرگز اختیار و آزادی اراده را از انسان نمی‌گیرد؛ بلکه او یک دعوت‌کننده بیش نیستء و این انسان‌ها هستند که با ارادةٌ خود دعوت شیطان را می‌پذیرند؛ منتها ممکن است زمینه‌های قبلی و تداوم کار خلاف، انسان را به جایی برساند که نوعی حالت سلب اختیار در برابر وسوسهها در وجود او پیدا شود؛ همان گونه که در بعضی از معتادان نسبت به مواد مخدر مشاهده می‌کنیم. در یات ۹ و ۱۰۰ سورةٌ نحل می‌خوانیم: «شیطان بر کسانی که ایمان دارند و بر پروردگارشان توکل می‌کنند. تسلطی ندارد. تسلط او تنها بر کسانی است که او را به سرپرستی خود برگزیده‌اند و آنها که نسبت به او [خدا] شرک می‌ورزند (و فرمان شیطان را به جای فرمان خدا گردن می‌نهند)» همچنین شیطان به این ترتیب» پاسخ دندان‌شکنی به همةٌ کسانی می‌دهد که گناهان خویش را به گردن او می‌اندازند و او را عامل انحرافات خود می شمرند و به او لعنت می فرستند، و این منطق عوامانه راکه کروهی از گناهکاران برای تبرئةٌ خویش دارند»ء می‌کوبد.

درخت پاکیزةٌ توحید

با دقت در آّیات قرآن به دست می‌آید که منظور از «کلمة طیّبه» (گفتار پاکیزه) که به درخت پاکیزه‌ای تشبیه شده اعتقاد حقیقی و پایدار به توحید و یکتایی خداوند است. اصل و اساس این اعتقاد - یعنی خداوند - وجودی است که هرگز از بین نمی‌رود و هیچ تبدیل و تغییری در آن راه ندارد. به همین جهت» به ریش ثابت درخت تشبیه شده که تمام حقایق و برکات از آن سرچشمه می‌گیرد. اعتقادات پاک» اخلاق نیکو و اعمال شایسته که زندگی واقعی انسان و آبادانی مادی و معنوی جامعةٌ انسانی به آن وابسته است» همه و همه از این ریشه نشأت می‌گیرد. هنگامی که توحید و خداپرستی در وجود انسان ریشه بدواند» خود انسان» مصداق آن درخت پاکیزه می‌شود که از طرفی دل و جانش با خدای جهان مرتبط می‌گردد و از طرف دیگر مردم از برکات وجود او بهره‌مند می‌شوند. به همین جهت. در روایات بسیاری از اهل بیت(ع) در ذیل این آیه نقل شده که این درخت پاکیزه پیامبر اسلام(ص) و خاندان پاکش است. حتی می‌توان گفت که هر اعتقاد صحیح و هر عمل صالحی, مصداق این درخت پاکیزه است؛ از اعتقاد راسخ توحیدی نشات می‌گیرد و خیر و برکات آن در جهان هستی پس می‌شود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ۰۱۲ ص ۴۲ ۲ نمونه, ج۱۰, ص ۳۲۷ ۳ المیزان» ۰۱۲ ص ۴۹ > ۲- نمونه ج0۰ ص ۳۲۷ > ۳ المیزان» ۰۱۲ ص ۴۹ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.