Surah Saba · Ayah 46·Makkī

46

إِنَّمَآ أَن ثُمَّ مَا مِّن إِنْ هُوَ إِلَّا لَّكُم ﴿٤٦﴾

Translation

Saheeh International

Say, "I only advise you of one [thing] - that you stand for Allah, [seeking truth] in pairs and individually, and then give thought." There is not in your companion any madness. He is only a warner to you before a severe punishment.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

امر به اندیشه

مکتب‌های مادی که همیشه از ناحیة مذاهب راستین احساس خطر می‌کنند؛ اصرار دارند که دعوت ادیان را دعوت به تخدیر افکار توده‌ها معرفی کنند. البته این بحثی دامنه‌دار است و در جای خود جواب‌هایی قاطع و دندان‌شکن به آنها داده شده؛ ولی در مقابل این اتهامء آیاتی مانند آَیدٌ مورد بحث. انسان‌ها را به تفکر و اندیشه دعوت می‌کند؛ بلکه عصارة دین و خمیرمایة تکامل و پیشرفت انسان را تفکر می‌داند. چگونه ممکن است آیینی همچون اسلام» وسیلة تخدیر یا مولود جهل باشد؛ در حالی که آورنده‌اش با صدای بلند به همه انسان‌ها می‌گوید که برای زنده کردن اندیشه‌های خفته قیام کنید؛ آن هم در محیطی آرام و خالی از غوغا؟ اسلام می‌گوید که در محیطی دور از هوی و هوس و امواج تبلیغاتی مسمومء دور از تعصب‌ها و دور از لجاجت‌هاء برای خدا قیام کنید و بیندیشید؛ که تنها اندرز من به شما همین است. ایا مضحک نیست که چنین آیینی را که بارها این دعوت را تکرار کرده» به تخدیر افکار متهم کنند؛ به خصوص اینکه می کوید نه فقط در تنهایی و انفرادی بلکه به صورت دو نفری و با همیاری یکدیگر به تفکر بپردازید محتوای دعوت انبیا و دلایل آنها را بشنوید و چنانچه با معیار عقل هماهنگ بودء پذیرا شوید. عجیب است که برخی متفکران» جهان ماورای طبیعت را به طور قطع انکار می‌کنند و دین را یک پدیدةٌ ساختگی بشر می‌دانند و عامل پدیداری آن را مسائلی چون ترس» ناآگاهی از حقایق علمی» عقده‌های روحی و نظایر آن معرفی می‌کنند؛ اما حاضر نیستند با احتمال وجود جهانی ماورای این عالم ماده» بدون پیش‌داوری» در دلایل توحید خدا و نبوت پیامبرانی همچون محمد(ص) بیندیشند. جالب توجه این که آخرین قسمت بسیاری از آّیات قرآن» دعوت به تفکرء تعقل یا تذکر است. در روایات اسلامی نیز فکر و اندیشه در درجةٌ اول اهمیت قرار گرفته است. در روایتی از امام رضا(ع) می‌خوانیم: «عبادت به زیادی نماز و روزه نیست. عبادت واقعی, تفکر در کار خداوند عزوجل است.»!