Surah Al-An'aam · Ayah 136·Makkī

136

مِمَّا مِنَ هَٰذَا وَهَٰذَا فَمَا فَلَا إِلَى وَمَا فَهُوَ إِلَىٰ مَا ﴿١٣٦﴾

Translation

Saheeh International

And the polytheists assign to Allah from that which He created of crops and livestock a share and say, "This is for Allah," by their claim, "and this is for our partners [associated with Him]." But what is for their "partners" does not reach Allah, while what is for Allah - this reaches their "partners." Evil is that which they rule.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

سهم خدا و سمهم بت‌ها

در بارةٌ این جمله از آّیه که می‌فرماید «آنچه مال شرکای آنها بود.ء به خدا نمی‌رسید؛ ولی آنچه مال خدا بود. به شریکانشان می‌رسید» مفسران گفته‌اند که هرگاه بر اثر حادثه‌ای» قسمتی از سهمی که از زراعت و چهارپایان برای خداوند قرار داده بودندء آسیب می‌دید و نابود می‌شدء می‌گفتند: مهم نیستء خداوند بی‌نیاز است؛ اما اگر سهم بت‌ها از بین می‌رفت» سهم خدا را به جای آن قرار می‌دادند و می‌گفتند: بت‌ها نیاز بیشتری دارند. همچنین اگر آب مزرعه‌ای که سهم خدا بود به مزرعةٌ سم بت‌ها نفوذ می‌کرد» می‌گفتند: مانعی ندارده خدا بی‌نیاز است؛ اما اگر قضیه به عکس می‌شدء جلوی آن را می‌گرفتند و می‌گفتند: بت‌ها احتیاج بیشتری دارند. به همین جهت در پایان آیه» این عقیدةٌ خرافی محکوم شده و آمده است: «چه بد حکم می‌کنند.» دلایل زشتی کار آنهاء علاوه بر این که بت‌پرستی از ریشه» فاسد و بی‌اساس است.ء اینهاست: ۱- با این که همه چیز مخلوق خدا و ملک مسلم اوست و او حاکم و مدبر و حافظ همةٌ موجودات است؛ آنها تنها سهمی از آَن را به خدا تخصیص می‌دادند. گویا مالک اصلی, آنها بودند و حق تقسیم فقط به دست آنها بود. ۲- آنها در این تقسیم» جانب بت‌ها را مقدم می‌داشتند. پس هر آسیبی متوجه سهم خدا می‌شدء مهم نبود؛ اما آسیب‌هایی را که متوجه سهم بت‌ها می‌شد» با سهم خدا جبران می‌کردند و آن را می‌گرفتند و به بت‌ها می‌دادند. این نوعی امتیاز و برتری بت‌ها بر خدا بود. ۳- از بعضی از روایات استفاده می‌شود که آنها برای سهم بت‌ها اهمیت خاصی قائّل بودند. از این رو متولیان و خادمان بت و خود بت‌پرستان» از سهم بت‌ها می‌خوردند و سهم خدا را تنها به بچه‌ها و میهمانان می‌دادند. قراین نشان می‌دهد که گوسفندان چاق و فربه و غلات خوب» مال بت‌ها بود تا بتوانند شکمی از عزا در آورند. همه اینها نشان می‌دهد که آنها در تقسیم» حتی به اندازةٌ بت‌ها برای خداوند ارزش قائّل نبودند. چه حکمی از این زشت‌تر و ننگین‌تر که انسان قطعه سنگ و چوب بی‌ارزشی را بالاتر از آفرینندة جهان هستی بشمارد؟ آیا انتحطاط فکری از این بالاتر تصور می‌شود؟!