Surah Al-Fath · Ayah 1·Madanī

1

إِنَّا لَكَ ﴿١﴾

Translation

Saheeh International

Indeed, We have given you, [O Muhammad], a clear conquest

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

فتح المبین

منظور از این فتح، پیروزی عظیمی است که از طریق صلح حدیبیه نصیب مسلمانان شد. در ماه ذی‌القعدةٌ سال ششم هجرت» پیغمبر اکرم(ص) به قصد عمره به سوی مکه حرکت کرد و همةٌ مسلمانان را به شرکت در این سفر تشویق کرد؛ اما گروهی از همراهی خودداری کردند. در مقابل, جمع کثیری از مهاجران و انصار و اعراب بادیه‌نشین در خدمتش عازم مکه شدند. این جمعیت که در حدود هزار و چهارصد نفر بودند.ء همکی لباس احرام بر تن داشتند و جز شمشیر که سلاح مسافران محسوب می شد، هیج سلاح جنکَی با خود بر نداشتند. هنگامی که پیامبر([ص) به حدیبیه رسیدء عثمان بن عفان به مکه رفت تا اشراف قریش را از هدف سفر آگاه کند؛ اما چیزی نگذشت که در میان مسلمانان شایع شد او را کشته‌اند. در اینجا پیامبر در زیر درختی با یارانش پیمان بست که تا آخرین نفس مبارزه کنند؛ ولی چیزی نگذشت که عثمان سالم بازگشت و به دنبال اوء از جانب قریش, سهیل بن عمرو برای مصالحه خدمت پیامبر رسید. بعد از گفت‌گوهای زیاده پیمان صلحی منعقد شد که یک پیمان ترک تعرض همه‌جانبه بود که به جنگ‌های مداوم و مکرر بین مسلمانان و مشرکان به طور موقت پایان می‌داد. اما راز این که خداوند این صلح را پیروزی آشکار معرفی کرده» این است که خارج شدن پیامبر(ص) و موّمنان برای عمره» کار بسیار خطرناکی بود؛ تا آنجا که برخی بازگشت آنها به مدینه را امری محال شمردند. مسلمانان با عده‌ای کم به سرزمین دشمن زخم‌خورده و قدرتمند وارد شدند؛ ولی خداوند ماجرا را به نفع پیامبر(ص) و موّمنان تغییر داد؛ به طوری که مشرکان به این راضی شدند که برای مدت ده سال صلح کنند و نیز پیامبر آن سال به مدینه برگردد و سال بعد به مکه وارد شود و مردم مکه مسجدالحرام و کعبه را سه روز برای ایشان خالی کنند و این روشن‌ترین پیروزی است که خدا نصیب پیامبرش کرد. این صلح همچنین موْئرترین عامل فتح مکه شد؛ زیرا بسیاری از مشرکان در دو سال بین صلح حدیبیه و فتح مکه مسلمان شدند و دو سال پس از صلح, خیبر و دهکده‌های اطراف آن به دست مسلمانان فتح شد و همین طور بر عظمت مسلمانان افزوده شد تا این که در سال هشتم هجرت (پس از شکسته شدن پیمان صلح از سوی مشرکان)» پیامبر برای فتح مکه حرکت کرد و به جای هزار و چهارصد نفری که در زمان صلح داشتء ده یا دوازده هزار نفر نیرو داشت. علاوه بر این» پیامبر اکرم(ص) در سال هفتم توانست سفیران خود را به اطراف نقاط آباد آن روز روانه کند و سران کشورهای متمدن را به آیین خود فرا خواند و از این طریق» جهانی بودن آیین خویش را اعلام دارد و این پیام را به گوش همگان برساند که دوران شرایع دیگر سپری شده و همگی باید از آخرین شریعت آسمانی پیروی کنند.