Surah Al-Furqaan · Ayah 17·Makkī

17

وَمَا مِن ءَأَنتُمْ هَٰٓؤُلَآءِ أَمْ هُمْ ﴿١٧﴾

Translation

Saheeh International

And [mention] the Day He will gather them and that which they worship besides Allah and will say, "Did you mislead these, My servants, or did they [themselves] stray from the way?"

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)also covers 18

منظور از معبودها در اینجا کیانند؟

در پاسخ این سوّال, دو تفسیر در میان مفسران معروف وجود دارد: نخست این‌که منظورء معبودهای انسانی (همچون مسیح) یا شیطانی (همچون جن) یا فرشتگان هستند که هر کدام را گروهی از مشرکان برای پرستش انتخاب کرده بودند و چون این معبودها دارای عقل و شعور و ادراک هستندء مورد بازپرسی قرار گرفته و برای اتمام حجت و اثبات دروغ مشرکان که می‌گویند اینها ما را به عبادت خود دعوت کردندء از آنها سوّال می‌شود که آیا چنین سخنی صحیح است و آنها به صراحت گفتار مشرکان را تکذیب می‌کنند. تفسیر دوم این است که خداوند در آن روزء نوعی از حیات و شعور به بت‌ها می‌بخشد که می‌توانند مورد بازپرسی قرار گیرند و پاسخ لازم را بدهند و بگویند که خدایاء ما اینها را گمراه نکردیم؛ بلکه آنها خود بر اثر غرق شدن در شهوات و غرور گمراه شدند. قراین موجود در آیه با تفسیر یکم هماهنگ‌تر است؛ چرا که فعل‌ها و ضمیرها همه نشان می‌دهند که طرف صحبتء صاحبان عقل و شعورند» و این متناسب با معبودهایی همچون مسیح و فرشتگان و مانند آتهاست.