همه چیز جهان روی حساب است

این آیه از حقیقتی که بر سراسر جهان هستی حاکم است» پرده بر می‌دارد و آن اندازه‌گیری دقیق در همة کائنات است. هر قدر دانش بشری پیشرفت می‌کند. آدمی بااین اندازه گیری آشناتر می‌شود. فضانوردان با محاسبات دقیق علمی موفق می‌شوند درست در همان منطقه از کرةٌ ماه که می‌خواستند» بنشینند؛ و با این که در فاصلةٌ حرکت آنها از زمین» ماه به دور خود گردیده و زمین نیز در لحظة پرتاب سفینه, هم به دور خود و هم به دور خورشید با سرعت فوق‌العاده‌ای در حرکت است؛ ولی چون همةٌ این حرکات» حساب و اندازةٌ دقیقی داردء فضانوردان در عملیات خود موفق می‌شوند. ستاره‌شناسان هم از ده‌ها سال قبل» خسوف و کسوف‌هایی را که قرار است در زمین رخ دهدء پیش‌بینی می‌کنند. اینزها همه نشانة دقت در اندازه‌گیری‌های جهان بزرگ است. در میان موجودات کوچک» مورچه‌های ریز با آن اندام‌های پیچیده و رگ‌ها و اعصاب ظریف» خیره‌کننده هستند. هنگامی که به موجودات کوچک‌تر یعنی جانداران ذره‌بینی مثشل میکروب‌هاء ویروس‌ها و آمیب‌ها می‌رسیم» ظرافت این اندازه‌گیری اوج می‌گیرد و در آنجا حتی یک‌هزارم میلی‌متر و کوچک‌تر از آن به حساب آمده است. از این فراتره هنگامی که وارد اتم می‌شویم» تمام این مقیاس‌های اندازه‌گیری را باید کنار بگذاریم. آنجا اندازه‌ها به قدری کوچک می‌شود که به فکر هیچ انسانی نمی‌گنجد. این اندازهگیری‌ها تنها در کمّیت‌ها نیست. کیفیت‌های ترکیبی نیز دقیقاً از این اندازه‌گیری برخوردار است. نظامی که بر روح و روحیات انسان و امیال و غرایز او حاکم است نیز اندازه‌گیری دقیقی در مسیر خواسته‌های فردی و اجتماعی انسان دارد که اگر کمترین دگرگونی در آن رخ دهدء نظام زندگی فردی و اجتماعی او به هم می‌ریزد. موجوداتی در عالم طبیعت هستند که آفت یکدیگرند و هر کدام ترمزی در برابر دیگری محسوب می‌شود. پرندگان شکاری از گوشت پرندگان کوچک تغذیه می‌کنند و از این که شمار آنها از حد بگذرد و تمام محصولات را آسیب برساننده جلوگیری می‌کنند و از این‌رو عمر طولانی دارند؛ اما همین پرندگان شکاری بسیار کم تخم می‌گذارند و کم جوجه می‌آورند و تنها در شرایط خاصی زندگی می‌کنند. حال اگر بنا بود با این عمر طولانی جوجه‌های فراوانی هم بیاورندء نسل تمام پرندگان کوچک منقرض می‌گشت. این قصه» دامنةُ بسیار گسترده‌ای در جهان حیوانات و گیاهان دارد که مطالعهٌ آَن انسان را به عمق «اا کل شیءٍ خلقناه بقدر» آشناتر می‌کند. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۹ المیزان» چ۹ ص۸۵ > ۱- المیزان» چ۰۱۹ ص۸۵ ۲ نمونه, ج۲۳, ص۶۴ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۲- نمونه ج۲۳. ص۶۴ > ٣- پیشین، ص ع٧ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.