الصف

Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

1. سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ﴿١﴾

   61:1 · no commentary for this ayah

2. يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ﴿٢﴾

   و چرا سخنی می‌گویید که عمل نمی‌کنید؟

   مفسران برای این آیات شأن نزول‌های متفاوتی نقل کرده‌اند که محتوای همة‌آنها این است که جمعی از موّمنان پیش از نازل شدن حکم جهاد و حضور در میدان نبرد می‌گفتند که اگر چنین حکمی نازل شودء از آن استقبال می‌کنند و هرگز از میدان جهاد فرار نخواهند کرد؛ اما در عمل به گونه‌ای دیگر رفتار کردند. البته این یات مفهوم گسترده‌ای دارد و هر گونه گفتار بی‌عمل را سرزنش می‌کند؛ خواه در ارتباط با پایمردی در میدان جهاد باشد یا در عمل مثبت و سازنده‌ای دیگر. یکی از بدترین بلاهایی که ممکن است بر یک جامعه مسلّط شودء بلای سلب اطمینان است و عامل اصلی آنْ» جدایی گفتار از کردار است. مردمی که می‌گویند و عمل نمی‌کنند. هرگز نمی‌توانند به یکدیگر اطمینان کنند و در برابر مشکلات هماهنگ باشند؛هرگز برادری و صمیمیت در میان آنها حاکم نخواهد شد و هرگز ارزش و قیمتی نخواهند داشت و هیچ دشمنی از آنها حساب نمی‌برد. هنگامی‌که غارتگران لشکر شام» مرزهای عراق را مورد تاخت و تاز قرار دادند و خبر به گوش علی(ع) رسیدء سخت ناراحت شدء خطبه‌ای خواند و به مردم عراق فرمود: «ای مردمی که بدنتان با هم و خواهش‌هایتان مختلف است, سخنانتان - هنگامی که لاف دلیری می‌زنید -سنگ‌های سخت را نرم می‌کند؛ در حالی که کردارتان دشمنانتان را به طمع می‌اندازد. چون در بزم نشینید, دعوی رزم‌آوری کنید و چون جنگ چهره نماید. از آن می‌گریزید.» در حدینی از امام باقر(ع) می‌خوانیم: «کسی که مردم را به عدالت دعوت کند. در حالی که خودش عادل نباشدء حسرتش در قیامت زیاد است... و اظهار تأسف می‌کند که چرا من در مورد فرمان خدا کوتاهی کردم.»

3. كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ أَن تَقُولُوا۟ مَا لَا تَفْعَلُونَ﴿٣﴾

   61:3 · no commentary for this ayah

4. إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَ فِى سَبِيلِهِۦ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنْيَٰنٌ مَّرْصُوصٌ﴿٤﴾

   پیکارکنندگانی همچون بنای آهنین

   منظور از این تعبیر این است که مجاهدان راه حق در برابر دشمن یکدل و استوار بایستند؛ گویی همه به هم پیوسته‌اند و هیچ شکافی در میان آنان نیست. قرآن, دشمنان را به سیلاب ویرانگری تشبیه می‌کند که آن را تنها با سد فولادین می‌توان مهار کرد. افسوس که این تعلیم بزرگ اسلام امروزه فراموش شده و جامعةٌ بزرگ اسلامی نه تنها شکل سد فولادین نداردء به صفوف پراکنده‌ای تبدیل گشته که در مقابل هم ایستاده‌اند و هر کدام هوایی در سر و هوسی در دل دارند.هم اکنون یکی از نتنایج این تفرقه را در جامعةٌ چند صد میلیونی مسلمانان با چشم خود می‌بینیم که گروه کوچک صهیونیست‌ها بر سرزمین‌های اسلامی تسلط یافته و روز به روز بر آزار و اذیت و توهین آنها نسبت به اسلام و مسلمین افزوده می‌شود. همچنین این تعبیر نشان می‌دهد که جهاد اسلامی در اصل جنبة دفاعی دارد؛ چرا که سدهاء وسیلة دفاعی موّْری در مقابل تهاجم سیلاب‌های تاریخ‌اند و هیچ سدی هرگز وظیفةٌ تهاجمی ندارد. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج ۲۴ ص ۴۴ ۲ پیشین» ص ۵۷ ۳ پیشین» ص ۶۰ > ۴ تفسیر موضوعی» جچ۰۱۱ ص ۱۵۵ ۵ نمونه, ج ۰۲۴ ص ۶۴ ۶- پیام قرآن» ج ۰۱۰ ص ۳۳۸ > ٢- پیشین، ص ٧ه > ۵- نمونهء ج ۲۴ ص ۶۴ > ٣- پیشین، ص ٠ ع > ۶- پیام قرآن» ج ۰۱۰ ص ۳۳۸ > ۸1۸8 [ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Tafsīr-i Mawḍūʿī, Payām-i Qurʾān, al-Kāfī.

5. وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِى وَقَد تَّعْلَمُونَ أَنِّى رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيْكُمْ فَلَمَّا زَاغُوٓا۟ أَزَاغَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْفَٰسِقِينَ﴿٥﴾

   61:5 · no commentary for this ayah

6. وَإِذْ قَالَ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ يَٰبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ إِنِّى رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيْكُم مُّصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَىَّ مِنَ ٱلتَّوْرَىٰةِ وَمُبَشِّرًۢا بِرَسُولٍ يَأْتِى مِنۢ بَعْدِى ٱسْمُهُۥٓ أَحْمَدُ فَلَمَّا جَآءَهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ قَالُوا۟ هَٰذَا سِحْرٌ مُّبِينٌ﴿٦﴾

   بشارت آمدن پیامبر اسلام (ص) از سوی حضرت عیسی (ع)

   گرچه در این آیه ذکری از این سخن به میان نیامده که این بشارت در متن کتاب آسمانی مسیح بوده یا نه» آیات دیگر قرآن (مانند اعراف - ۱۵۶) گواه بر ذکر این بشارت در خود انجیل است. البته آنچه امروزه در دست یهود و نصاری به نام تورات و انحیل است. کتاب‌های نازل‌شده بر پیامبران بزرگ خدا یعنی موسی و مسیح (ع) نیست؛ بلکه مجموعةٌ کتبی است که یاران آنها پا افرادی که بعد از آنها پا به عرصةٌ وجود گذاشته‌اندء تألیف کردند و یک مطالعة اجمالی در این کتاب‌هاء گواه زندهٌ این مدعا است. خود مسیحیان و یهودیان نیز ادعایی جز این ندارند. با این حال شک نیست که قسمتی از تعلیمات موسی و عیسی(ع) و محتوای کتب آسمانی آنها در ضمن نوشته‌های پیروانشان به این کتاب‌ها انتقال یافته است. به همین دلیل نمی‌توان همةٌ آنچه را که در عهد قدیم (تورات و کتب وابسته) و عهد جدید (انجیل و کتب وابسته) آمده استء پذیرفت و نه همةٌ آن انکارشدنی است؛ بلکه این کتب» مخلوطی از تعلیمات این دو پیامبر بزرگ با افکار و اندیشه‌های دیگران است. در کتاب‌های موجود هم تعبیرات فراوانی در بارةٌ بشارت ظمور پیامبر بزرگی دیده می‌شود که نشانه‌های آن جز به اسلام و آورندة آن تطبیق نمی‌کند. شایان توجه این که غیر از پیشگویی‌هایی که در این کتب دیده می‌شود و بر شخص پیامبر اسلام(ص) صدق می‌کندء در سه جا در انجیل یوحنا روی کلمهٌ«فارقلیط» تکیه شده که در ترجمه‌های فارسی» «تسلی‌دهنده» ترجمه شده؛ اما در متن سریانی اناجیل که از اصل یونانی گرفته شده» به جای تسلی‌دهنده, «پارقلیط» و در متن یونانی «پیرکلتوس» آمده که در یونانی به معنای «شخص مورد ستایش» و معادل محمد یا احمد است؛ هنگامی که ارباب کلیسا دیدند انتشار چنین ترجمه‌ای به تشکیلات آنها ضربةٌ شدیدی وارد می‌کند به جای پیرکلتوس» «پاراکلتوس» نوشتند که به معنای تسلی‌دهنده است و با این تحریف آشکارء این سند زنده را دگرگون کردند؛ هر چند با وجود این تحریف نیز بشارت روشنی از یک ظهور بزرگ در آینده است. احمد یکی از نام‌های معروف پیامبر است که ایشان در زمان حیات به این نام مشهور بود و به همین جهت» هنگام نزول این یات هیچ یک از دشمنان آن حضرت نیز اعتراض نکردند که نام پیامبر احمد نیست؛ بلکه برای همه روشن بوده است.

7. وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعَىٰٓ إِلَى ٱلْإِسْلَٰمِ وَٱللَّهُ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ﴿٧﴾

   61:7 · no commentary for this ayah

8. يُرِيدُونَ لِيُطْفِـُٔوا۟ نُورَ ٱللَّهِ بِأَفْوَٰهِهِمْ وَٱللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْكَٰفِرُونَ﴿٨﴾

   61:8 · no commentary for this ayah

9. هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْمُشْرِكُونَ﴿٩﴾

   61:9 · no commentary for this ayah

10. يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ تِجَٰرَةٍ تُنجِيكُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ﴿١٠﴾

    تأکیدی بر ایمان و جهاد

    این آیاتء تأکیدی بر این دو اصل است و با بیانی لطیفء انگیزةٌ حرکت الهی را در جان انسان به وجود می‌آورد. مخاطب این آیات» مژْمنان هستند؛ اما در عین حالء آیه آنها را به دو اصل ایمان و جهاد دعوت می‌کند.ممکن است این تعبیر اشاره به این باشد که ایمان اسمی و سطحی کافی نیست؛ بلکه ایمان عمیق و خالص لازم است که بتواند سرچشمةٌ ایثار و فداکاری و جهاد گردد. نکتةُ دیگر این که به فرمودة این آیه و یات بسیار دیگرء جهاد با جان» از جهاد با مال نمی‌تواند جدا باشد؛ زیرا تمام نبردها به وسایل و امکاناتی نیاز دارد که از طریق کمک‌های مالی باید تأمین شود. گاه بعضی قادر به هر دو جهادند و بعضی تنها قادر به جهاد با مال و در پشت جبهه‌اند و گاه تنها آمادة بذل جان هستند. > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): al-Kāfī.

11. تُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُجَٰهِدُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ﴿١١﴾

    61:11 · no commentary for this ayah

12. يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةً فِى جَنَّٰتِ عَدْنٍ ذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ﴿١٢﴾

    61:12 · no commentary for this ayah

13. وَأُخْرَىٰ تُحِبُّونَهَا نَصْرٌ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ وَبَشِّرِ ٱلْمُؤْمِنِينَ﴿١٣﴾

    پیروزی نزدیک

    بسیاری از مفسران»؛این پیروزی را به فتح مکه تفسیر کرده و بعضی به فتح سرزمین‌های روم و ایران و بعضی به کل فتوح اسلامی که به فاصلةٌ نزدیکی به دنبال ایمان و جهاد مسلمانان به دست آمد؛ ولی از آن‌رو که مخاطب آیه فقط اصحاب و یاران پیامبر نیستندء بلکه همه موّمنان در طول تاریخ هستند این پیروزی معنای گسترده‌ای دارد و بشارتی به همة آنهاست؛ هر چند در عصر پیامبر و هنگام نزول آیات» مصداق روشن آن فتح مکه بوده است. در برخی از روایات نیز فتح و پیروزی نهایی حضرت مهدی (ع)» یکی از مصادیق این آیه مطرح شده است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ‏۴ المیزان» ج ۰۱۹ ص ۲۷۲ > ۴ المیزان» ج ۰۱۹ ص ۲۷۲ > ۲ نمونهء ج۰۲۴ ص ۸۷ > ۱- نمونه, ج ۲۴ ص ۷۳ و المیزان» ج ۰۱۹ ص ۲۶۱ ۲ نمونه, چ۲۴. ص ۸۷ ۳ پیشین» ص ‎٩۹۱‏ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.

14. يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوٓا۟ أَنصَارَ ٱللَّهِ كَمَا قَالَ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّـۧنَ مَنْ أَنصَارِىٓ إِلَى ٱللَّهِ قَالَ ٱلْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنصَارُ ٱللَّهِ فَـَٔامَنَت طَّآئِفَةٌ مِّنۢ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ وَكَفَرَت طَّآئِفَةٌ فَأَيَّدْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ عَلَىٰ عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا۟ ظَٰهِرِينَ﴿١٤﴾

    61:14 · no commentary for this ayah