Surah Hud · Ayah 107·Makkī

107

فِيهَا مَا إِلَّا مَا إِنَّ لِّمَا ﴿١٠٧﴾

Translation

Saheeh International

[They will be] abiding therein as long as the heavens and the earth endure, except what your Lord should will. Indeed, your Lord is an effecter of what He intends.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

جاودانگی در بههشت و دوزخ

توجه به دو نکته در این آیه و یه بعد ضروری به نظر می‌رسد: ۱- از آیات قرآأن و روایات معصومین(ع) فهمیده می‌شود که کسانی که در قیامت وارد بپهشت می‌شوندء همیشه در انجا خواهند ماند و برخی از جهنمیان نیز همیشه در جهنم خواهند بود. در این آیه و یه بعد نیز آمده که گروه شقاوتمند» جاودانه در دوزخ می‌مانند؛ «مگر آنچه پروردگارت بخواهد» و گروه سعادتمند نیز جاودانه در بهشت می مانند؛ «مکر آنجه پروردکَارت بخواهد». مفسران در تفسیر این قید، توجیهات و تفاسیر کَوناکَونی مطرح کرده‌اند؛ اما آنچه صحیح‌تر به نظر می‌رسد.ء این است که تمام جهنمیان در دوزخ نخواهند ماند؛ بلکه گروهی به واسطة عفو الهی و شفاعت اولیای خدا از جهنم آزاد می‌شوند و گروه دیگر که به خاطر کفر و گناهان بزرگشان استحقاق عفو الهی را ندارند» همیشه در جهنم خواهند ماند. به همین جهت» در آخر همین آیه می‌خوانیم که «پروردگارت هر چه بخواهد. انجام می‌دهد». از همین جمله استفاده می‌شود که برخی از دوزخیان به خواست خدا از جهنم آزاد می‌شوند؛ اما بهشتیان پس از ورود به بپهشتء تا ابد در آنجا خواهند ماند و هرگز خارج نمی‌شوند و اگر در آَیةدٌ بعد می‌فرماید « مگر آنچه پروردگارت بخواهد» به خاطر آن است که بفهماند ماندن بهشتیان در بهشت نیز به خواست خداست و اگر خدا بخواهد» آنها را از پهشت بیرون می‌کند؛ اما این کار را نخواهد کرد. به همین جهت در آخر أَیةٌ بعد (هود - ۱۰۸) می‌فرماید: «بخششی است قطع‌نشدنی.» درحدیتی از امام باقر(ع) می‌خوانیم:« گروهی از جهنمیان از دوزخ خارج می‌شوند و مشمول شفاعت می‌گردند. سپس آنها را به کنار نهری می‌برند... آنها در آن نهر خود را شست و شو می‌دهند و در نتیجه, گوشت و خونشان دوباره روییده می‌شود و آثار سوختگی جهنم از بدنشان زدوده شده» داخل بهشت می‌گردند. هنگامی‌که بهشتیان آنها را می‌بینند. می‌گویند: جهنمیان آمدند. سپس تمامی آن گروه از خدا می‌خواهند که آن اسم را از ایشان بردارد و خدا هم آن اسم را از آنها بر می‌دارد.» آنگاه امام باقر(ع) فرمود: «دشمنان علی(ع) همیشه در آتش خواهند بود و شفاعت شامل ایشان نمی‌شود.» ۲- ممکن است از تعبیر «تا آسمان‌ها و زمین برپاست» این سوْال در ذهن مطرح شود که در قرآن بارها بیان شده که آسمان‌ها و زمین در آستانة قیامت از بین خواهد رفت؛ پس چگونه جاودانگی بهشت و دوزخ و اهالی آن به وجود آسمان‌ها و زمین مرتبط شده است؟ در پاسخ به این سوال باید توجه داشت که قرآن بیان کرده که نظام آسمان‌ها و زمین دنیا در آستانه قیامت به هم می‌خورد و به آسمان‌ها و زمین دیگری مبدل می‌شود؛ نه این که آسمان‌ها و زمین به کلی نابود می‌شود و در قیامت» اسمان و زمینی وجود نخواهد داشت. (رمک. به: ابراهیم ۴۸ و زمر - ۴ از آیات دیگر قرآن استفاده می‌شود که آن آسمان‌ها و زمین» تا ابد خواهد بود و تا آنها باشندء اهالی بهشت و دوزخ در آن دو خواهند ماند. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- المیزان» ج۰۱۱ ص ۱۰ ۲ المیزان» ج۱۱ ص ۲۳ و نمونهء ج* ص ۲۳۹ > پامره > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.