Surah Al-An'aam · Ayah 145·Makkī

145

لَّآ فِى مَآ إِلَىَّ عَلَىٰ إِلَّآ أَن أَوْ أَوْ فَإِنَّهُۥ أَوْ بِهِۦ فَمَنِ وَلَا فَإِنَّ ﴿١٤٥﴾

Translation

Saheeh International

Say, "I do not find within that which was revealed to me [anything] forbidden to one who would eat it unless it be a dead animal or blood spilled out or the flesh of swine - for indeed, it is impure - or it be [that slaughtered in] disobedience, dedicated to other than Allah. But whoever is forced [by necessity], neither desiring [it] nor transgressing [its limit], then indeed, your Lord is Forgiving and Merciful."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

گوشت‌های حرام و احکام ذبح چهارپایان

در این آیهء به جای کلمة «حیوان» کلمة «فسق» آمده است. فسق به معنای خارج شدن از راه و رسم بندکَی و اطاعت فرمان خداست. از این رو به هرکونه کَناهی، فسق گفته می‌شود. به کار بردن این کلمه در آّیه شاید برای اشاره به این باشد که گوشت‌های حرام» بر دو دسته است: ۱- گوشت‌هایی که تحریم آنها به خاطر پلیدی و تنفر طبع و زیان‌های جسمی است و به آن «رجس» (پلید) اطلاق می‌گردد؛ گوشت‌هایی که در ابتدای آیه ذکر شد؛ یعنی مردار و گوشت خوک. ۲- گوشت‌هایی که نه پلیدند و نه از نظر بهداشت جسمی زیان‌آورند؛ بلکه از نظر اخلاقی و معنوی زیان دارند. به عبارت دیگرء حرمست گوشت حیوانی که در راه فسق و به نام بت‌ها ذبح می‌شود» در اثر خروج از راه بندگی و دوری از خدا و توحید و آلودگی به شرک و بت‌پرستی و سرانجام به دلیل رعایت نکردن بهداشت روانی» اخلاقی و اعتقادی است و به همین دلیل تحریم شده است. بنابر این نباید انتظار داشت که گوشت‌های حرام همیشه زیان‌های بهداشتی داشته باشند؛ بلکه گاهی به خاطر زیان‌های معنوی و اخلاقی تحریم شده‌اند. از اینجا روشن می‌شود که شرایط ذبح اسلامی نیز بر دو گونه است: بعضی مانند بریدن رگ‌های چهارگانه و بیرون ریختن خون حیوان» جنبةٌ بهداشتی دارد و بعضی مانند رو به قبله بودن و کَفتن «بسم الله» وذبح به دست مسلمان، جنبه معنوی.

برخی ازگوشت‌ها و غذاهای حرام

ممکن است این سوال به ذهن برسد که چگونه در این آیه تمام محرمات الهی در زمینة غذاها منحصر به چهار چیز شده است؛ در حالی که می‌دانیم که غذاهای حرام منحصر به اینها نیست. برای مثال» گوشت حیوانات دریایی - به جز ماهی فلس‌دار و مانند آنها - همگی حرام هستند؛ در حالی که در این آیه هیچ نامی از آنها به میان نیامده و محرمات منحصر به چهار چیز شده است. در پاسخ باید گفت که این آیه تنها به نفی احکام خرافی مشرکان نظر دارد و به اصطلاح, «حصر اضافی» است. به تعبیر دیگرء یه می‌فرماید که محرمات الهی اینها هستند؛ نه آنچه شما مشرکان به هم بافته‌اید. برای روشن شدن این مطلب, مثالی می آوریم: کسی از ما سؤال می کند آیا حسن و حسین هر دو آمدند؟ ما در جواب می کَوییم: نه، فقط حسن آمد. در اینجا منظورمان این است که آمدن نفر دوم -یعنی حسین -را نفی کنیم؛ اما هیچ مانعی ندارد که افراد دیگری که اصلاً مورد بحث ما نبوده‌اند, آمده باشند. چنین حصری را حصر اضافی - یا نسبی - می‌گویند.؟ از سوی دیگر می‌توان گفت که احتمالا این چند مورد تا هنگام نزول این سوره در مکه بر پیغمبر اکرم(ص) وحی شده و سایر مواردء سال‌های بعد در سوره‌های مدنی یعنی بقره و مائده آمده است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج۶.» ص ‎٩‏ ۲ نمونه ج۰۶» ص ۱۳ و تفسیر کاشفء ج۳ء ص ۴۷۱ > ۳ نمونه ج۶» ص ۱۵ > ۲- نمونه ج۶» ص ۱۳ و تفسیر کاشف» ج۳. ص ۴۷۱ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.