Surah Al-Anfaal · Ayah 48·Madanī

48

وَإِذْ لَهُمُ لَا لَكُمُ مِنَ وَإِنِّى لَّكُمْ فَلَمَّا عَلَىٰ إِنِّى مِّنكُمْ إِنِّىٓ مَا لَا إِنِّىٓ ﴿٤٨﴾

Translation

Saheeh International

And [remember] when Satan made their deeds pleasing to them and said, "No one can overcome you today from among the people, and indeed, I am your protector." But when the two armies sighted each other, he turned on his heels and said, "Indeed, I am disassociated from you. Indeed, I see what you do not see; indeed I fear Allah. And Allah is severe in penalty."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

شیطان در میان مشرکان

در این که نفوذ شیطان در دل مشرکان و طرح این گفت‌وگوها با آنها در صحنةٌ بدر به چه صورت بوده» در میان مفسران مباحثه است و به طور کلی دو عقیده وجود دارد: ۱- جمعی معتقدند که این کار از طریق وسوسه‌های باطنی صورت گرفته است؛ یعنی شیطان با وسوسه‌های خویش و استفاده از صفات منفی و شیطانی مشرکان» اعمالشان را در نظرشان جلوه داد و به آنما چنین وانمود کرد که نیروی شکست‌ناپذیری در اختیار دارند و نوعی پناهگاه و اتکای باطنی در آنها تولید کرد؛ اما پس از مجاهدة سرسختانهٌ مسلمانان و حوادث اعجازآمیزی که سبب پیروزی آنها گردید. آثار این وسوسه‌ها از دل آنما برچیده شد و احساس کردند که شکست در برابر انها قرار کَرفته و هیج تکیه کاهی برای انها نیست؛ بلکه کیفر و مجازات سختی از طرف خدا در انتظار آنهاست. ۲- جمعی دیگر معتقدند که شیطان به شکل انسانی محسم شد و در برابر آزها آشکار گردید. در روایتی که در بسیاری از کتب نقل شده» می‌خوانیم: «فریش هنگامی که تصمیم راسخ برای حرکت به سوی میدان بدر گرفتء از حملةٌ طایفةٌ بنی‌کنانه بیمناک بود؛ زیرا پیشتر با هم خصومت داشتند. در این موقع» ابلیس در چهرهٌ «سراقه بن مالک» که از سرشناسان قبیلةٌ بنی‌کنانه بودء به سراغ آنها آمد و به آنها اطمینان داد که با شما موافق و هماهنگ هستم و کسی بر شما پیروز نمی‌گردد و در میدان بدر شرکت کرد؛ اما هنگامی که نزول ملائکه را مشاهده کرد عقب‌نشینی و فرار کرد و لشکر نیز به دنبال ضربه‌های سختی که از مسلمانان خورده بودء با مشاهدةٌ کار ابلیس پا به فرار گذاشت. هنگامی که مشرکان به مکه بازگشتند.ء گفتند: سراقه بن مالک» سبب فرار قریش شد. این سخن به گوش سراقه رسید و سوگند یاد کرد که من به هیچ وجه از این موضوع آگاهی ندارم» و هنگامی که نشانه‌های متعدد وضع او در میدان بدر را باز گفتند» همه را انکار کرد و قسم خورد که چنین چیزی نبوده و او از مکه حرکت نکرده است. به این ترتیب معلوم شد که آن شخص, سراقة بن مالک نبوده.» ظاهر تعبیرات و گفت‌وگوهایی که در این آیه آمده با مجسم شدن ابلیس سازگارتر است.