Surah Al-Baqara · Ayah 231·Madanī

231

وَإِذَا أَوْ وَلَا وَمَن ذَٰلِكَ فَقَدْ وَلَا عَلَيْكُمْ وَمَآ عَلَيْكُم مِّنَ بِهِۦ أَنَّ ﴿٢٣١﴾

Translation

Saheeh International

And when you divorce women and they have [nearly] fulfilled their term, either retain them according to acceptable terms or release them according to acceptable terms, and do not keep them, intending harm, to transgress [against them]. And whoever does that has certainly wronged himself. And do not take the verses of Allah in jest. And remember the favor of Allah upon you and what has been revealed to you of the Book and wisdom by which He instructs you. And fear Allah and know that Allah is Knowing of all things.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

فلسفةٌ عدَةٌ طلاق

در این آیه و آیات همراه» به پاره‌ای از احکام طلاق اشاره شده است. یکی از این احکام» عدةٌ پس از طلاق است؛ این که زنان مطلّقه باید به مدت سه مرتبه عادت ماهانه دیدن و پاک شدن انتظار بکشند و پس از آن اجازه دارند با مرد دیگری ازدواج کنند. دانشمندان اسلامی در بارةٌ این حکم» دو فلسفهٌ مهم ذکر کرده‌اند: ۱- حفظ نسل. اگر چه یک بار دیدن عادت ماهانه معمولا دلیل بر باردار نبودن زن است. گاه دیده شده که زن در عین بارداری» عادت ماهانه را در آغاز حمل می‌بیند. از این رو برای رعایت کامل این موضوع دستور داده شده که زن سه بار عادت ماهانه ببیند و پاک شود تا باردار نبودن او از شوهر سابق به‌طور قطع روشن گردد و بتواند ازدواج مجدد کند. ۲- راهی برای صلح و بازگشت. خیلی از جدایی‌ها بر اثر یک نزاع کوچک است که آتش کینه و دشمنی را در دل افراد روشن می‌کند و باعث طلاق می‌گردد؛ اما بسیار می‌شود که پس از اندکی» زن و مرد به خود آمده» پشیمان می‌شوند و آرزو می‌کنند دوباره در کنار هم به زندگی زناشویی ادامه دهند. به همین جهت اسلام دستور داده که زن‌ها باید مدتی عده نگه دارند؛ شاید ابرهای تیرةٌ نزاع و دشمنی از آسمان زندگی پراکنده گردد. در روایتی از امام باقر(ع) می‌خوانیم: «زن مطلقه در دوران عده‌اش می‌تواند آرایش کرده سرمه در چشم کشد و موهای خود را رنگین و خود را معطر کند و هر لباسی که مورد علاقةٌ اوست. بپوشد... شاید از همین راه؛ بار دیگر قلب مرد (یعنی همسر سابقش) را تسخیر کند و مرد رجوع نماید.»!