Surah Fussilat · Ayah 53·Makkī

53

فِى وَفِىٓ حَتَّىٰ لَهُمْ أَنَّهُ أَوَلَمْ أَنَّهُۥ عَلَىٰ ﴿٥٣﴾

Translation

Saheeh International

We will show them Our signs in the horizons and within themselves until it becomes clear to them that it is the truth. But is it not sufficient concerning your Lord that He is, over all things, a Witness?

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

دفع ضرر محتمل عقلاً واجب است

این آیه, کافران لجوج را مخاطب قرار داده و این اصل عقلی معروف را با بیانی روشن برای آنها تشریح کرده است. البته این گفتار در مورد کسانی است که هیچ دلیل منطقی در آنها مور نیست و در حقیقت» آخرین سخنی است که به اشخاص لجوج و مغرور و متعصب گفته می‌شود؛ این که اگر شما حقانیت قران و توحید و وجود عالم پس از مرگ را صددرصد نپذیرید مسلماً بر نفی آن نیز دلیلی ندارید و بنابر این» این احتمال باقی است که دعوت قرآن و موضوع معاد واقعیت داشته باشد. آنگاه فکر کنید که با این گمراهی و مخالفت شدید و موضع‌گیری در برابر مکتب الهی جه سرنوشت تاریک و وحشتناکی خواهید داشت. این همان سخنی است که ائمة دین در برابر افراد لجوج در آخرین مرحله مطرح می‌کردند. در حدیثی می‌خوانیم که امام صادق(ع) با «ابن ابی‌العوجاء» - مادی و ملحد عصر خود - سخنان بسیاری داشت. در آخرین مرحله که او را در مراسم حج ملاقات کردء بعضی از یاران امام عرض کردند: گویا ابن ابی‌العوجاء مسلمان شده. امام فرمود: «او از این کوردل‌تر است و هرگز مسلمان نخواهد شد.» هنگامی که چشمش به امام صادق(ع) افتادء گفت: ای آقا و بزرگ من! امام فرمود: «چه چیز تو را به اینجا آورده؟!» عرض کرد: عادت جسمانی و (اقتضای) سنت این سرزمین (مکه) و این که کارهای جنون‌آمیز مردم و سر تراشیدن‌ها و سنگ انداختن‌ها را تماشا کنم. امام فرمود: «تو هنوز بر سرکشی و گمراهی خود باقی هستی ای عبدالکریم؟!» او خواست شروع به سخن کند که امام فرمود: «در حج جای مجادله نیست» و عبای خود را از دست او کشید و این جمله را فرمود: «اگر مطلب این باشد که تو می‌گویی (یعنی خدا و قیامتی در کار نباشد) -که آن‌طور که تو می‌گویی, نیست -هم ما نجات می‌یابیم و هم تو؛ ولی اگر مطلب این باشد که ما می‌گوییم -که این‌طور است که ما می‌گوییم -ما نجات می‌یابیم و تو هلاک خواهی شد.» این ابی‌العوجاء رو به همراهانش کرد و گفت: درون قلبم دردی احساس کردمء مرا باز گردانید. او را باز گرداندند و پس از مدتی مرد.

به زودی نشانه‌های خود را به آنها نشان می‌دهیم

در این که منظور از نشانه‌های خدا «در اطراف جهان و در درون جان کافران» چیست و این نشانه‌ها حقانیت چه چیز را ثابت می‌کند. نظریات گوناگونی ارایه شده که در بین آنها دو نظر شایان توجه است: ۱- منظورء چیزهایی است که انسان کافر در آخرین لحظةٌ زندگی دنیایی خود می‌بیند؛ در آن زمان که همةٌ پندارهایش نقش بر آب شده و ادعاهایی که داشته» از بین رفته و دیگر دستش از همه جا بریده شده و می‌فهمد که خداوند حق است و جز او باطل. ۲- منظور از آیات» تحقق آیاتی از قرآن است که از آینده خبر داده است؛ مانند آیاتی که به مسلمانان وعدهٌ پیروزی بر مشرکان را داده و خداوند با پیروزی‌های پی‌درپی مسلمانان بر مشرکان در اطراف جهان و با کشته شدن کافران به دست مسلمانان» تحقق آن آیات قرآنی را به روشنی به کافران نشان داد؛ همچنین آیاتی از قرآن که به همه ره‌پویان راه حق وعده می‌دهد که به زودی دینش را بر همةٌ کر زمین غالب می‌کند و دیگر بر روی زمین غیر خدا پرستیده نخواهد شد. در روایات اهل بیت(ع)» این یه به دوران ظهور حضرت مهدی(عج) تفسیر شده است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج۲۰» ص ۳۲۵ > ۱- نمونهء ج۰۲۰ ص ۳۲۵ ۲ المیزان» ج۰۷ ص ۴۰۴ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.