Surah Aal-i-Imraan · Ayah 7·Madanī

7

هُوَ ٱلَّذِىٓ عَلَيْكَ مِنْهُ هُنَّ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِى مَا مِنْهُ وَمَا إِلَّا فِى بِهِۦ مِّنْ وَمَا إِلَّآ أُو۟لُوا۟ ﴿٧﴾

Translation

Saheeh International

It is He who has sent down to you, [O Muhammad], the Book; in it are verses [that are] precise - they are the foundation of the Book - and others unspecific. As for those in whose hearts is deviation [from truth], they will follow that of it which is unspecific, seeking discord and seeking an interpretation [suitable to them]. And no one knows its [true] interpretation except Allah. But those firm in knowledge say, "We believe in it. All [of it] is from our Lord." And no one will be reminded except those of understanding.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

آیات محکم و متشابه

خداوند در این آیه» آیات کتابش را به دو دستةٌ محکم و متشابه تقسیم فرموده است. آیات محکم» آیاتی است که مفهوم آنها به قدری روشن است که جای گفت‌وگو و بحشی در آنها نیست؛ آیاتی همچون: «قل هو الثه احد» (توحید -۱) یا «لیس کمثله شیء» (شوری - ۱۱) یا آَیةٌ «للذکر مثفل حظ الانئیین» (نساء - ۱۱).... این گونه از آّیات» در قرآن» «ام‌الکتاب» نامیده شده؛ چون اصل و مرجع و مفسّر و توضیح‌دهندة یات دیگر است. در مقابلء آّیات دیگری وجود دارد که در ابتدا معنای آنها پیچیده و مشکل به نظر می‌رسد و گاهی احتمالات مختلفی در بارة آن داده می‌شود؛ مانند: «ید اله فوق ایدیهم» (فتح - ۱۰) یا «و اللّه سمیع علیم» (بقره - ۲۲۴). بدیهی است نه خدا دست دارد و نه گوش؛ بلکه اینها به مفاهیم کلی قدرت و علم الهی اشاره دارد. این آّیات» متشابهات قرآّن هستند که باید برای رفع ابهام آنها به یات محکم رجوع کرد؛ مثلاً وقتی که یه «ید اله فوق ایدیهم» به آَیةٌ «لیس کمئله شیء» برگردانده شودء این نکته فهمیده می‌شود که منظور از دست خدا، عضوی با مشخصات مخصوص نیست؛ زیرا هیج جیز مثل خدا نیست و به این ترتیب، از این که این توهم در ذهن پدید آید که خدا دست داردء جلوگیری می‌شود. از امام رضا(ع) روایت شده است: «کسی که آیات متشابه را به آیات محکم باز گرداند. به راه راست هدایت شده است.» این یه نیز یادآوری می‌کند که یات متشابه دارای تأویل و هدف و معنایی نهایی است؛ یعنی آیاتی در قرآن هست که اسرار و معانی عمیقی دارد؛ منتها افرادی که افکارشان منحرف است و اغراض فاسدی دارنده از پیش خود تفسیر و معنی نادرستی برای آن می‌سازند و برای اغفال خود یا دیگران» بر آن تکیه می‌کنند. در شأن نزول این ای حدینی بدین مضمون نقل شده است که گروهی از پهود نزد پیامبر(ص) آمدند و حروف مقَطّعة «الم» را دستاویز خود قرار داده, گفتند: طبق حساب ابجد. الف مساوی یک و لام مساوی ۳۰ و میم مساوی ۴۰ است و به این ترتیب خبر داده‌ای که دوران بقای امّت تو بیش از ۷۱ سال نیست. پیامبر(ص) برای جلوگیری از این سوء استفاده فرمودند: شما چرا تنها «الم» را محاسبه کرده‌اید؟ مگر در قرآن «المص» و «الر» و سایر حروف مقطعه نیست؟ چرا همه را محاسبه نمی‌کنید؟ سپس این آیه نازل شد که در پایان آن می‌فرماید که تأویل و معنای حقیقی آیات متشابه را کسی جز خدا و راسخان در علم نمی‌دانند. در روایات بسیاری آمده است که مراد از راسخان در علم» پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) هستند که به تأویل و رموز آیات متشابه آگاهی دارند. در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «راسخان در علم, ما هستیم و ما تأویل آیات متشابه را می‌دانیم.» نکتةٌ دیگری که سزاوار توضیح است» این که اصلاً چرا بخشی از یات قرآن» متشابه هستند؟ برای این سوّال, دو پاسخ مهم داده شده است: ۱ الفاظ و عبارات متداول در میان انسان‌هاء برای نیازمندی‌های روزمرة آنها به وجود آمده و به محض این‌که از دایرةٌ زندگی عادی خارج می‌شوندء نامفهوم می‌گردند؛ مثلا هنگامی که سخن از پروردگار نامحدود عالم به میان می‌آید. نارسایی الفاظ کاملاً حس می‌شود. همین نارسایی‌هاء سرچشمةٌ بخشی از آّیات متشابه است. آیةٌ «ید اه فوق ایدیهم» از این نمونه است که تفسیرش با مراجعه به یات محکم به خوبی درک می‌شود. ۲- وجود یات متشابه» نیاز شدید مردم به پیامبر(ص) و اوصیای راستین او را به خوبی روشن می‌کند. این موضوع سبب می‌شود که مردم به حکم نیاز علمی به سراغ آنها بروند و رهبری آنها را به رسمیت بشناسند. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه ج۲» ص ۴۰۸ > ۱- نمونهء ج۰۲ ص ۴۰۸ ۲ اقتباس از نمونهء ج۲» ص ۴۳۰ و اطیب‌البیان» ج» ص ۱۱۲ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Aṭyab al-Bayān.