Surah An-Najm · Ayah 32·Makkī

32

ٱلَّذِينَ إِلَّا إِنَّ هُوَ بِكُمْ إِذْ مِّنَ وَإِذْ أَنتُمْ فِى فَلَا هُوَ بِمَنِ ﴿٣٢﴾

Translation

Saheeh International

Those who avoid the major sins and immoralities, only [committing] slight ones. Indeed, your Lord is vast in forgiveness. He was most knowing of you when He produced you from the earth and when you were fetuses in the wombs of your mothers. So do not claim yourselves to be pure; He is most knowing of who fears Him.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

منظور از «لّمَم»

«لمم» به معنای نزدیک شدن به گناه است و از گناهان صغیره نیز به لمم تعبیر شده است. قراین موجود در آیه گواهی می‌دهد که لمم به معنای گناهانی است که گاهی از انسان سر می‌زند» سپس متوجه می‌شود و آن را ترک می‌گوید. در حدیفی از امام صادق(ع) در تفسیر این آیه می‌خوانیم: «منظور گناهی است که انسان به سراغ آن می‌رود. سپس مدتی خودداری کرده» بار دیگر به آن آلوده می‌شود (وهرگز کارهمیشگی او نیست).» در حدیث دیگر از امام ششم می‌خوانیم: «لمم آن است که انسان به سراغ گناهی رود. سپس از آن استغفار کند.» آری» ممکن است نیکوکاران لغزشی داشته باشند؛ ولی گناه بر خلاف طبع آنهاست. روح و قلب آنها همواره پاک است و آلودگی‌ها جنبةٌ عرضی دارد. پس به محض ارتکاب گناه پشیمان می‌شوند و از خدا تقاضای بخشش می‌کنند.

خودستایی نکنید

سرچشمةٌ اصلی این عمل ناپسندء نشناختن خویشتن است؛ چراکه اگر انسان خود را به خوبی بشناسد و کوچکی خود در برابر عظمت پروردگار و ناچیز بودن اعمالش در برابر مسئولیت‌های سنگینی که بر عهده دارد و نعمت‌های بی‌شماری را که خدا به او بخشیده» بداند هرگز در جادةٌ خودستایی گام برنمی‌دارد. غرور و غفلت و خود برتربینی و تفکرات جاهلی نیز انگیزه‌های دیگری برای این کار زشت است. خودستایی از آن‌رو که بیانگر اعتقاد انسان به کمال خویشتن استء مایة عقب‌ماندگی اوست؛ چرا که رمز تکامل, اعتراف به تقصیر و قبول نقص و ضعف‌ها است. به همین دلیل, اولیای خدا همیشه به تقصیر خود در برابر وظایف الهی معترف بودند و مردم را از خودستایی و بزرگ شمردن اعمال خویش نهی می‌کردند. در حدیتی از امام باقر(ع) می‌خوانیم: «هیچ کس از شما نباید به فزونی نماز و روزه و زکات و مناسک حج و عمره‌اش افتخار کند؛ زیرا خداوند پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد.» علی(ع) در بارة ویژگی‌های ممتاز پرهیزگاران می‌فرماید: «از اعمال اندک خویش ناخشنودند و طاعت بسیار در نظرشان اندک نماید. اینان پیوسته خود را متهم می‌دارند و از اعمال خود بیمناک‌اند. چون یکیشان را به پاکی بستایید. از آن تمجید, بیمناک می‌شود و گوید: من خود به خویشتن آگاه‌ترم و پروردگارم از من به من داناتر است. پروردگارا, مرا به آنچه در باره‌ام می‌گویند. موْاخذه مکن؛ مرا بهتر از آنچه می‌پندارند. بگردان و گناهان مرا که از آن بی‌خبرند, بیامرز.»