Surah Hud · Ayah 46·Makkī

46

يَٰنُوحُ إِنَّهُۥ مِنْ إِنَّهُۥ فَلَا مَا لَكَ بِهِۦ إِنِّىٓ أَن مِنَ ﴿٤٦﴾

Translation

Saheeh International

He said, "O Noah, indeed he is not of your family; indeed, he is [one whose] work was other than righteous, so ask Me not for that about which you have no knowledge. Indeed, I advise you, lest you be among the ignorant."

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

پسر نوح با بدان بنشست

جملةٌ «انه لیس من اهلک» یکی از عالی‌ترین درس‌های انسانی و تربیتی است. این آّیه بیان می‌دارد که نزد خداوندء پیوندهای مادی - مانند خویشاوندی و رفضاقت - در مقابل پیوندهای معنوی ارزشی ندارد و امتیاز خویشاوندی - حتی پدر و فرزندی - در برابر پیوند مکتبی و معنوی مفهومی ندارد. انجا که پیوند معنوی وجود دارد، سلمان فارسی که هیج نسبت مادی و خویشاوندی با پیامبر ندارد»ه طبق حدیث معروف «سلمان منا اهل البیت» (سلمان از خانوادةٌ ما است)» جزء خاندان پیامبر محسوب می‌شود؛ ولی پسر نوح بر اثر گسستن پیوند معنوی‌اش با پدر» مطرود و مشمول «انه لیس من اهلک» می‌گردد. به همین دلیل, در احادیث اهل بیت(ع) در بارةٌ شیعیانی که تنها نام تشیع بر خود گذاشته‌اند و اثر چشم‌گیری از تعلیمات و برنامه‌های عملی اهل بیت در زندگی آنها دیده نمی‌شود» عبارت‌های تکان‌دهنده و هشداردهنده‌ای می‌بینیم که بیانگر نظر قرآن در این باره است. از امام رضا(ع) نقل شده که روزی از دوستان خود پرسید: «مردم این آیه را چگونه تفسیر می‌کنند؟» یکی از حاضران عرض کرد: بعضی معتقدند که معنی آن این است که پسر نوح فرزند حقیقی او نبود. امام فرمود: «نه. چنین نیست. او قطعاً فرزند نوح بود؛ اما هنگامی که از فرمان خدا سرکشی کرد. خداوند نیز رابطةٌ او و پدرش را نفی کرد؛ همچنان‌که هر کس (در ظاهر) از ما باشد. ولی از خدا اطاعت نکند. از ما نیست.»!

پسر نوح ؛ غرق در تباهی

گاهی انسان در انجام یک کار چنان پیش می‌رود که گویا عین آن عمل می‌شود؛ چنان که گفته می‌شود امیرالمومنین علی(ع) عدل است؛ یعنی امام چنان در عدل غوطه‌ور گشته که گویی ذات او عین عدل شده است. پسر نوح نیز آن قدر با بدکاران نشست و برخاست کرد و در اعمال زشت و افکار نادرستشان غوطه ور شد که گویی وجودش به یک عمل غیر صالح تبدیل شد. تعبیر «انه عمل غیر صالح» در عین این که بسیار کوتاه و مختصر است.» گویای یک واقعیت مهم در مورد فرزند نوح است؛ بدین معنی که ای نوحء اگر ظلم و فساد در وجود فرزند تو سطحی بودء امکان شفاعت در بارهٌ او وجود داشت؛ اما اکنون که سراپا غرق فساد و تباهی استء جای شفاعت نیست.آ. تشکر از خدا در قالب استغفار: ظاهر سخن حضرت نوح: «والا تغفر لی و ترحمنی اکن من الخاسرین»» توبه است و باطن آن» شکر نعمت تعلیم و تربیت المی. نوح(ع) با این جملهء از عنایتی که شامل او گشته استء» تشکر کرد. آن عنایت این بود که خداوند نگذاشت نوح درخواستی کند که در زمره جاهلان قرار گیرد و بدین ترتیب او را از لغزش نگه داشت. در حقیقت او با این جمله گفت: خدایاء شکرت که مرا مشمول مغفرت و رحمت خویش کردی و نگذاشتی که از جاهلان و زیانکاران شوم.