Surah Al-Hajj · Ayah 18·Madanī

18

أَلَمْ أَنَّ لَهُۥ مَن فِى وَمَن فِى مِّنَ عَلَيْهِ وَمَن فَمَا لَهُۥ مِن إِنَّ مَا ﴿١٨﴾

Translation

Saheeh International

Do you not see that to Allah prostrates whoever is in the heavens and whoever is on the earth and the sun, the moon, the stars, the mountains, the trees, the moving creatures and many of the people? But upon many the punishment has been justified. And he whom Allah humiliates - for him there is no bestower of honor. Indeed, Allah does what He wills.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

سجود همگانی موجودات

در یات متعدد قرآن مجیدء از سجود عمومی موجودات جهان و همچنین تسبیح» حمد و نماز سخن به میان آمده و تأکید شده که این عبادات چهارگانه مخصوص انسان‌ها نیست؛ بلکه حتی موجودات به ظاهر بی‌جان نیز در آن شرکت دارند. با توجه به آنچه در این آیه آمده» موجودات عالم دارای دو گونه سجودند: سجود تکوینی و سجود تشریعی. خضوع و تسلیم بی‌قید و شرط آنها در برابر اراد حق و قوانین آفرینش و نظام حاکم بر این جهان, همان سجود تکوینی آنهاست که تمام ذرات موجودات را شامل می‌شود. حتی سلول‌های مغز و تمام ذرات وجود فرعون‌ها و نمرودها و منکران لجوج نیز مشمول این سجود تکوینی هستند. به گفتةٌ جمعی از محققان» تمامی ذرات جهان دارای نوعی درک و شعورند و به موازات آن» در عالم خود» حمد و تسبیح خدا را می‌گویند و سجود و نماز دارند (برای اطلاع بیشتر ر.ک. به: اسراء - ۴۴). حتی اگر این نوع درک و شعور را نپذیریم» تسلیم و خضوع آنها در برابر قوانین افرینش به هیچ‌وجه انکارشدنی نیست. سجود تشریعی اما همان نهایت خضوعی است که از صاحبان عقلء شعور» درک و معرفت در برابر پروردگار تحقق می‌یابد. در اینجا این سوّال پیش می‌آید که اگر برنامهٌ سجود عمومی موجودات» همةٌ انسان‌ها را در بر می‌گیرد» چرا در این آیه به گروهی از انسان‌ها تخصیص داده شده است. با توجه به این که سجده در این یه در یک مفهوم جامع میان تشریع و تکوین استعمال شده پاسخ این سوّال روشن می‌شود؛ زیر در مورد خورشید و ماه و ستارگان و کوه‌ها و درختان و جنبندگان» سجدة نوع تکوینی منظور است؛ اما در مورد انسان‌هاء نوع تشریعی آن مورد نظر است که بسیاری آَن را انجام می‌دهند و گروهی سرپیجی کرده» مصداق «کثیر حُق علیه العذاب» هستند. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج۰۱۴ ص ۴۶ > ۱- نمونهء ج۰۱۴ ص ۴۶ ۳۲ المیزان» ج۰۱۴ ص ۳۵۹ ۳ نمونهء ج۰۱۴ ص ۴۹ > ۳ نمونهء ج۰۱۴ ص ۴۹ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.