Surah An-Nisaa · Ayah 34·Madanī

34

عَلَى بِمَا عَلَىٰ وَبِمَآ مِنْ بِمَا وَٱلَّٰتِى فِى فَإِنْ فَلَا عَلَيْهِنَّ إِنَّ ﴿٣٤﴾

Translation

Saheeh International

Men are in charge of women by [right of] what Allah has given one over the other and what they spend [for maintenance] from their wealth. So righteous women are devoutly obedient, guarding in [the husband's] absence what Allah would have them guard. But those [wives] from whom you fear arrogance - [first] advise them; [then if they persist], forsake them in bed; and [finally], strike them. But if they obey you [once more], seek no means against them. Indeed, Allah is ever Exalted and Grand.

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

سرپرستی مرد در خانواده

در ذیل این جمله از یه که می‌فرماید «مردان, سرپرست و نگهبان زنان‌اند» مفسران گفته‌اند که مقصود از این تعبیرء استبداد و اجحاف و تعدٌی نیست؛ بلکه خانواده» یک واحد کوچک اجتماعی است و مانند یک اجتماع بزرگ باید یک رهبر و سرپرست داشته باشد. این نکته در دنیای امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است که اگر هیأتی - حتی یک هیأت دو نفری - مأمور انجام کاری شودء حتماً باید یکی از آن دو» رئیس و دیگری معاون یا عضو باشد. وگرنه هرج و مرج در کار آن دو پیدا می‌شود. سرپرستی مرد در خانواده نیز از همین قبیل است. این موقعیت البته به خاطر وجود خصوصیاتی در مرد است؛ مانند: ۱- ترجیح قدرت تفکر مرد بر نیروی عاطفه و احساسات؛ به عکس زن که از نیروی احساسات و عواطف بیشتری بهره‌مند است. ۲- داشتن نیروی جسمی و بنیة بیشتر برای ادارةٌ خانواده و دفاع از حریم آن. به علاوه» تهد مرد در برابر زن و فرزندان در مورد پرداخت هزینه‌های زندگی و پرداخت مهریه و تأمین زندگی آبرومندانةٌ اهل خانه» این حق را به او می‌دهد که وظیفةٌ سرپرستی به عهدة او باشد.

تُشوز

معنای نشوز» سرکشی» تکبر و اطاعت نکردن است. این کلمه در مورد زن و شوهر به معنای خارج شدن هر یک از آن دو از وظایف زناشویی به کار می‌رود. باید توجه داشت که تنبیه بدنی که در این آیه بدان اشاره شده» آخرین مرحلة برخورد با زنان سرکش و لجوج است؛ یعنی اگر زنی از وظایف زناشویی خود سرکشی کندء ابتدا باید با زبان خوش او را پند داد. اگر موعظه تأثیری ننمود و زن قبول نکردء باید مورد بی‌مهری و بی توجهی قرار گیرد و در بستر از او کناره‌گیری کرد تا به خود آید. باز اگر لجبازی و سرکشی کرد و بنیان خانواده را به پاشیدگی تهدید کرد چاره‌ای جز شدت عمل نمی‌ماند. البته همان‌طور که در کتب فقهی آمده است» زدن باید ملایم و خفیف باشد؛ به‌طوری که نه موجب شکستگی و مجروح شدن گردد و نه باعث کبودی بدن. امام باقر(ع) در تفسیر زدن در این آیه فرموده است: «مانند زدن با چوب مسواک.» از همین رو خداوند در آخر آیه فرموده «بدانید خداوند بلند مرتبه و بزرگ است» تا به مردان هشدار دهد که قدرت بدنی» آنها را مضرور نکند و باعث ظلم و ستم به همسرانشان نگردد. البته باید توجه داشت که مردانی که وظایف همسری خود را ترک می‌کنند نیز مشمول مجازات» حتی مجازات بدنی» هستند. البته چون این کار غالباً از عهدة زنان خارج است» حاکم شرع موظف است مردان متخلف را از طرق گوناگون و حتی از طریق تعزیر (مجازات بدنی) به وظایف خود آشنا کند؟ > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج۳. ص ۴۱۲ > ۴ نمونهء ج۳. ص ۴۱۴ > ۴ نمونهء ج۳ء ص ۴۱۴ ۵- المیزان» ج۴» ص ۳۵۷ ۶- نمونهء ج۳ء ص ۴۱۶ > ۵- المیزان» ج۴» ص ۳۵۷ > ٣- مصطلحات الفقه، ص ٣٧ه > ۶- نمونه ج۳. ص ۴۱۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.