Surah Al-Infitaar · Ayah 17·Makkī

17

وَمَآ مَا ﴿١٧﴾

Translation

Saheeh International

And what can make you know what is the Day of Recompense?

Tafsīr

قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

در روایتی می‌خوانیم که شخصی از امام صادق(ع) پرسید

در حالی که می‌دانیم خداوند به رازها و آنچه از رازها هم پنهان‌تر است» آگاه است» علت وجود فرشتگان مأْمور ثبت اعمال نیک و بد انسان‌ها چیست؟ امام در پاسخ فرمود: «خداوند این فرشتگان را به عبادت خود دعوت کرد و آنها را گواه بر بندگانش قرار داد تا بندگان به خاطر مراقبت آنان» بیشتر مراقب اطاعت الهی بوده و از نافرمانی او بیشتر ناراحت باشند. چه بسا بنده‌ای که تصمیم به گناه می‌گیرد. سپس به یاد این دو فرشته می‌افتد و از نادانی باز می‌ایستد و خودداری می‌کند و می‌گوید: پروردگارم مرا می‌بیند و فرشتگان حافظ اعمالم نیز این موضوع را گواهی می‌دهند. علاوه بر این خداوند به رحمت و لطفش ایینها را مأمور بندگان کرده تا به فرمان خدا شیاطین سرکش را از آنها دور کنند و همچنین جانوران زمین و آفات بسیاری را که آنها نمی‌بینند. تا آن زمان که فرمان خدا [مرگ افراد] فرا رسد. دفع کنند.» از این روایت به خوبی استفاده می‌شود که آنها علاوه بر مأموریت ثبت اعمال» مأمور حفظ انسان از حوادث ناگوار و آفات و وسوسه‌های شیاطین نیز هستند. خداوند این فرشتگان را به جهار وصف توصیف کرده که لازم و ملزوم یکدیکَرند. وصف یکم، محافظت و مراقبت از اعمال انسان‌هاست. دوم با توصیف آنها با لفظ «کرام» (جمع کریم) اشاره به بزرگواری آنها می‌کند. آنان گرچه مأمور ثبت تمام اعمال انسان‌ها هستندء این کارشان هرگز آمیخته با خشونت نیست؛ بلکه توأْم با لطف و بزرگواری است. بعضی گفته‌اند که بزرگواری آنها از این نظر است که اعمال نیک را بلافاصله با پاداشی ده برابر ثبت می‌کنند و نوشتن اعمال بد را چند ساعت به تأخیر می‌اندازند تا شاید صاحب عمل توبه کند. گاه نیز گفته شده که بزرگواری آنها به این است که اعمال نیک را به آسمان‌ها می‌برند و میان فرشتگان افشا می‌کنند؛ ولی اعمال بد را با الهام از ستارالعیوب بودن خداوند کتمان می‌کنند. توصیف سوم» کاتبین است که از چگونگی محافظت آنها از اعمال آدمی حکایت می‌کند و چون این حفظ و کتابت به آگاهی همه‌جانبه نیاز دارده در چهارمین توصیف می‌فرماید که «آنها می‌دانند شما چه می‌کنید». این تعبیر» هم سخنان را شامل می‌شود و هم اعمال اعضای انسان و هم اعمال قلبی را.