معراج؛ دیداری نزدیک با دوست

این آیات و آیات پیش» وحی بر پیامبر(ص) را تصدیق کرده» آن را وصف می‌کند؛ اما روایات بسیاری از ائْمةٌ اهل بیت(ع) وجود دارد که بیان می‌کند منظور از این آیاتء بیان ویژگی هر وحیی نیست؛ بلکه بیان وحی نزدیکی است که خداوند در شب معراج بر پیامبرش فرستاد و ظاهر آیات هم این روایات را تأیید می‌کند. البته مفسران در تفسیر کلمات و جملات این آیات به شدت اختلاف دارند. خداوند در آَیةٌ ۷ می‌فرماید: «در حالی که در افق اعلی قرار داشت.» افق به معنای ناحیه است و منظور از افق اعلی، أسمان است. پس معنای آیه این می شود که پیامبر(ص) در شب معراج در بالاترین ناحیه از آسمان قرار داشت و سپس نزدیک‌تر و نزدیک‌تر شد... و خداوند آنچه را وحی کردنی بودء به بنده‌اش وحی کرد. قلب پاک پیامبر در انجه دید، هرکَز دروغ نکَفت و مشاهدات پیامبر کاملا حقیقت داشت. البته در این آیات دقیقا بیان نشده که پیامبر با چشم دل چه دید؛ اما از یه ۱۸ استفاده می‌شود که او در این سیر روحانی» پاره‌ای از نشانه‌های بزرگ خدا را مشاهده کرد. البته ممکن است منظورء دیدار با خداوند متعال باشد؛ ولی نه با چشم سر؛ بلکه با چشم دل؛ دیداری روحانی و نه جسمانی. خدا را با چشم سر نمی‌توان دید؛ اما با چشم دل چرا. روایت شده که از امام رضا(ع) پرسیدند: ایا پیامبر(ص) خدا را دید؟ فرمود: «آری» با دلش او را دید. آیا نشنیده‌ای که خدا می‌فرماید: «ما کذب الفژّاد ما رأی»؟ پیامبرء خدا را با چشم ندیدء با دل دید.» در آَیةٌ ۱۳ به دیدار دیگر پیامبر(ص) با خداوند اشاره شده است؛ دیداری دیگر در اثنای معراج پیامبر در کنار «سدرة المنتمی» که با خداوند متعال از طریق مشاهدةٌ قلبی و روحانی صورت پذیرفت. «سدر» درخت معروفی است و «منتهی» اسم مکان است و گویا منظور از آَنْ» انتهای آسمان‌ها است؛ زیرا می‌فرماید «جنة المأًوی» (بهشتی که موْمنان در آن اسکان داده می‌شوند) در کنار آن است و بهشت در آسمان است. در قرآن یه دیگری نداریم که از این درخت سخن گفته باشد و گویا خدا می‌خواهد رازگونه سخن بگوید؛ در روایات بیان شده که سدرء درختی بر بالای آسمان هفتم است که اعمال انسان‌ها به آن منتهی می‌شود. در روایتی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «بر هر یک از برگ‌های آن (درخت)» فرشته‌ای را دیدم که ایستاده بود و خدا را تسبیح می‌کرد.» در حدیث دیگری از پیامبر می‌خوانیم: «من به سدرقةالمنتهی رسیدم و دیدم در سایةٌ هر برگی از آن. امتی قرار گرفته است.» پس منظورء درختی شبیه درختان زمین نیست؛ بلکه اشاره به سایبان عظیمی در جوار قرب خداست که فرشتگان بر برگ‌های آن تسبیح می‌کنند و امت‌هایی از نیکان در سایة آن قرار دارند. در آیة ۱۶ می‌فرماید که «چیزی سدرةالمنتهی را پوشانده بود.» خداوند» منظور از این جمله را بیان نکرده اما در روایات آمده که هنگامی که پردةٌ بین خدا و پیامبر برداشته شد و او خدا را با چشم دل دریافت, نور خدا درخت سدره را پوشاند. به هر حالء ما از حقیقت معراج بی‌خبریم و توصیف‌های گوناگونی که از آن به ما رسیده» نوعی تشبیه است که به خاطر کوتاهی لغات از بیان به این گونه واقعیات بزرگ چنین اشاره شده است. المیزان» ج ۹ ص ۳۲ ۴ المیزان» ج ۰۹ ص ۳۲ (-المیزان» ج ۸۹ ص ۲۶ ۲- پیشین» ص ۲۹ ۳ نمونه, ج۲۲, ص۴۹۷ > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۳ نمونه ج۲۲. ص۴۹۷ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.