Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتْ﴿١﴾
82:1 · no commentary for this ayah
وَإِذَا ٱلْكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتْ﴿٢﴾
82:2 · no commentary for this ayah
وَإِذَا ٱلْبِحَارُ فُجِّرَتْ﴿٣﴾
82:3 · no commentary for this ayah
وَإِذَا ٱلْقُبُورُ بُعْثِرَتْ﴿٤﴾
82:4 · no commentary for this ayah
عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ﴿٥﴾
82:5 · no commentary for this ayah
يَٰٓأَيُّهَا ٱلْإِنسَٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلْكَرِيمِ﴿٦﴾
انسان مغرور به خدا !
این آیه. انسان را از حیث انسانیتاش مخاطب کرده» او را در برابر خداوندی قرار میدهد که هم رب است و هم کریم؛ به مقتضای ربوبیتش پیوسته او را حمایت کرده و تربیت و تکامل او را بر عهده گرفته و به مقتضای کرمش او را بر سر خوان نعمت خود نشانده و از تمام مواهب مادی و معنوی برخوردار کرده و بی آن که انتظاری از او داشته باشد و پاداش و عوضی بطلبد» حتی خطاهای او را نادیده میگیرد و با کرمش او را مورد عفو قرار می دهد. در حدیثی از پیامبر اکرم(ص) امده است که هنکام تلاوت این ایه فرمود: «جهل و نادانیاش او را مغرور کرده است.» + تا ۱۲. نگهبانان اعمال: منظور از «حافظین» در اینجا فرشتگان مأمور حفظ و نگهداری اعمال نیک و بد انسانها هستند. در آیات دیگر قرآن نیز به وجود این فرشتگان مراقب اعمال اشاره شده است (ر.ک. به: ق -
ٱلَّذِى خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ﴿٧﴾
82:7 · no commentary for this ayah
فِىٓ أَىِّ صُورَةٍ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ﴿٨﴾
82:8 · no commentary for this ayah
كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ﴿٩﴾
82:9 · no commentary for this ayah
وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَٰفِظِينَ﴿١٠﴾
82:10 · no commentary for this ayah
كِرَامًا كَٰتِبِينَ﴿١١﴾
82:11 · no commentary for this ayah
يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ﴿١٢﴾
82:12 · no commentary for this ayah
إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ لَفِى نَعِيمٍ﴿١٣﴾
82:13 · no commentary for this ayah
وَإِنَّ ٱلْفُجَّارَ لَفِى جَحِيمٍ﴿١٤﴾
82:14 · no commentary for this ayah
يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ ٱلدِّينِ﴿١٥﴾
82:15 · no commentary for this ayah
وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَآئِبِينَ﴿١٦﴾
82:16 · no commentary for this ayah
وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ﴿١٧﴾
در روایتی میخوانیم که شخصی از امام صادق(ع) پرسید
در حالی که میدانیم خداوند به رازها و آنچه از رازها هم پنهانتر است» آگاه است» علت وجود فرشتگان مأْمور ثبت اعمال نیک و بد انسانها چیست؟ امام در پاسخ فرمود: «خداوند این فرشتگان را به عبادت خود دعوت کرد و آنها را گواه بر بندگانش قرار داد تا بندگان به خاطر مراقبت آنان» بیشتر مراقب اطاعت الهی بوده و از نافرمانی او بیشتر ناراحت باشند. چه بسا بندهای که تصمیم به گناه میگیرد. سپس به یاد این دو فرشته میافتد و از نادانی باز میایستد و خودداری میکند و میگوید: پروردگارم مرا میبیند و فرشتگان حافظ اعمالم نیز این موضوع را گواهی میدهند. علاوه بر این خداوند به رحمت و لطفش ایینها را مأمور بندگان کرده تا به فرمان خدا شیاطین سرکش را از آنها دور کنند و همچنین جانوران زمین و آفات بسیاری را که آنها نمیبینند. تا آن زمان که فرمان خدا [مرگ افراد] فرا رسد. دفع کنند.» از این روایت به خوبی استفاده میشود که آنها علاوه بر مأموریت ثبت اعمال» مأمور حفظ انسان از حوادث ناگوار و آفات و وسوسههای شیاطین نیز هستند. خداوند این فرشتگان را به جهار وصف توصیف کرده که لازم و ملزوم یکدیکَرند. وصف یکم، محافظت و مراقبت از اعمال انسانهاست. دوم با توصیف آنها با لفظ «کرام» (جمع کریم) اشاره به بزرگواری آنها میکند. آنان گرچه مأمور ثبت تمام اعمال انسانها هستندء این کارشان هرگز آمیخته با خشونت نیست؛ بلکه توأْم با لطف و بزرگواری است. بعضی گفتهاند که بزرگواری آنها از این نظر است که اعمال نیک را بلافاصله با پاداشی ده برابر ثبت میکنند و نوشتن اعمال بد را چند ساعت به تأخیر میاندازند تا شاید صاحب عمل توبه کند. گاه نیز گفته شده که بزرگواری آنها به این است که اعمال نیک را به آسمانها میبرند و میان فرشتگان افشا میکنند؛ ولی اعمال بد را با الهام از ستارالعیوب بودن خداوند کتمان میکنند. توصیف سوم» کاتبین است که از چگونگی محافظت آنها از اعمال آدمی حکایت میکند و چون این حفظ و کتابت به آگاهی همهجانبه نیاز دارده در چهارمین توصیف میفرماید که «آنها میدانند شما چه میکنید». این تعبیر» هم سخنان را شامل میشود و هم اعمال اعضای انسان و هم اعمال قلبی را.
ثُمَّ مَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ﴿١٨﴾
82:18 · no commentary for this ayah
يَوْمَ لَا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شَيْـًٔا وَٱلْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِّلَّهِ﴿١٩﴾
82:19 · no commentary for this ayah