القيامة

Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

1. لَآ أُقْسِمُ بِيَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ﴿١﴾

   75:1 · no commentary for this ayah

2. وَلَآ أُقْسِمُ بِٱلنَّفْسِ ٱللَّوَّامَةِ﴿٢﴾

   وجدان؛ دلیلی بر وجود معاد

   حقیقت این است که یکی از دلایل وجود معادء وجود محکمةٌ وجدان در درون جان انسان است که به هنکام انجام کار نیک، روح آدمی را مملوّ از شادی و نشاط می کند واز این طریق به او پاداش می دهد و هنگام انجام کار زشت یا ارتکاب جنایتء روح او را سخت در فشار قرار می‌دهد و مجازات و شکنجه می‌کند؛ به حدی که گاه برای نجات از عذاب وجدان اقدام به خودکشی می‌کند. یعنی در واقع وجدان حکم اعدام او را صادر کرده» به دست خودش اجرا می‌کند. البته نفس لوّامه (وجدان ملامتگر) در بعضی از انسان‌ها بسیار قوی و نیرومند است و در بعضی بسیار ضعیف و ناتوان؛ ولی به هرحال در هر انسانی وجود دارد؛ مگر این که کسی با گناهان بسیار آن را به کلی از کار بیندازد. به این ترتیب وقتی عالم صغیر یعنی وجود انسان در دل خود محکمه و دادگاه کوچکی دار چگونه عالم کبیر یعنی جهان خلقت با تمام عظمتش محکمة عدل عظیمی نخواهد داشت؟ از اینجا است که ما از وجدان اخلاقی به رستاخیز و قیامت پی می‌بریم و نیز از همین جا رابطةٌ نیکوی دو سوگند ابتدای سوره روشن می‌شسود. به تعبیر دیگر, سوگند دوم دلیلی بر سوگند اول است.

3. أَيَحْسَبُ ٱلْإِنسَٰنُ أَلَّن نَّجْمَعَ عِظَامَهُۥ﴿٣﴾

   75:3 · no commentary for this ayah

4. بَلَىٰ قَٰدِرِينَ عَلَىٰٓ أَن نُّسَوِّىَ بَنَانَهُۥ﴿٤﴾

   75:4 · no commentary for this ayah

5. بَلْ يُرِيدُ ٱلْإِنسَٰنُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُۥ﴿٥﴾

   75:5 · no commentary for this ayah

6. يَسْـَٔلُ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلْقِيَٰمَةِ﴿٦﴾

   75:6 · no commentary for this ayah

7. فَإِذَا بَرِقَ ٱلْبَصَرُ﴿٧﴾

   75:7 · no commentary for this ayah

8. وَخَسَفَ ٱلْقَمَرُ﴿٨﴾

   75:8 · no commentary for this ayah

9. وَجُمِعَ ٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ﴿٩﴾

   75:9 · no commentary for this ayah

10. يَقُولُ ٱلْإِنسَٰنُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ ٱلْمَفَرُّ﴿١٠﴾

    75:10 · no commentary for this ayah

11. كَلَّا لَا وَزَرَ﴿١١﴾

    75:11 · no commentary for this ayah

12. إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ ٱلْمُسْتَقَرُّ﴿١٢﴾

    75:12 · no commentary for this ayah

13. يُنَبَّؤُا۟ ٱلْإِنسَٰنُ يَوْمَئِذٍۭ بِمَا قَدَّمَ وَأَخَّرَ﴿١٣﴾

    75:13 · no commentary for this ayah

14. بَلِ ٱلْإِنسَٰنُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ بَصِيرَةٌ﴿١٤﴾

    انسان» بهترین داور اعمال خویش

    این آیات» همان چیزی را می‌گوید که در آیات دیگر قرآن در بارة گواهی اعضای انسان بر اعمال او آمده است (ر.ک. به: فصلت - ۲۰ و پس - ۶۵) بنابر این» در دادگاه بزرگ قیامتء» بهترین گواه بر اعمال انسان» خود اوست؛ چرا که او از همه بهتر از وضع خویش آگاه است. هر چند خداوند برای اتمام حجتء گواهان متعددی برای او قرار داد» خودش که از تمامی اسرار انسان کاملاً باخبر استء مهم‌ترین قاضی آن دادگاه بزرگ است. گرچه این آیات همگی در بارةٌ معاد و قیامت سخن می کویند، مفهوم انها کسترده است و عالم دنیا را نیز شامل می شود. در اینجا نیز مردم از حال خود آگاه‌اند؛ هرچند با دروغ و پشت هم‌اندازی و ظاهرسازی و ریاکاری» چهرة واقصی خویش را مکتوم نگاه می‌دارند. در روایتی از امام صادق(ع) می‌خوانیم: «هر گاه یکی از شما ظاهر خود را بیاراید. اما در پنهانی بدکار باشد. چه می‌تواند انجام دهد؟ آیا هنگامی که به خویش مراجعه کند. نمی‌داند که این‌گونه نیست؟ خدای سبحان می‌فرماید: «بل الانسان علی نفسه بصییرة.» زمانی که باطن انسان اصلاح شود. ظاهرش نیز خوب و قوی می‌گردد.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه چ۲۵ ص۲۶۳ ۲- پیشین» ص۲۷۱ ۳ پیشین» ص۲۷۵ > ۴- پیشین» ص ۲۸۳ ۵ پیشین» ص۲۹۲ > ٢- پیشین، ص ٢٧١ > ۵- پیشین» ص۲۹۲ > ٣- پیشین، ص٢٧٥ > رهاده > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.

15. وَلَوْ أَلْقَىٰ مَعَاذِيرَهُۥ﴿١٥﴾

    انسان» بهترین داور اعمال خویش

    این آیات» همان چیزی را می‌گوید که در آیات دیگر قرآن در بارة گواهی اعضای انسان بر اعمال او آمده است (ر.ک. به: فصلت - ۲۰ و پس - ۶۵) بنابر این» در دادگاه بزرگ قیامتء» بهترین گواه بر اعمال انسان» خود اوست؛ چرا که او از همه بهتر از وضع خویش آگاه است. هر چند خداوند برای اتمام حجتء گواهان متعددی برای او قرار داد» خودش که از تمامی اسرار انسان کاملاً باخبر استء مهم‌ترین قاضی آن دادگاه بزرگ است. گرچه این آیات همگی در بارةٌ معاد و قیامت سخن می کویند، مفهوم انها کسترده است و عالم دنیا را نیز شامل می شود. در اینجا نیز مردم از حال خود آگاه‌اند؛ هرچند با دروغ و پشت هم‌اندازی و ظاهرسازی و ریاکاری» چهرة واقصی خویش را مکتوم نگاه می‌دارند. در روایتی از امام صادق(ع) می‌خوانیم: «هر گاه یکی از شما ظاهر خود را بیاراید. اما در پنهانی بدکار باشد. چه می‌تواند انجام دهد؟ آیا هنگامی که به خویش مراجعه کند. نمی‌داند که این‌گونه نیست؟ خدای سبحان می‌فرماید: «بل الانسان علی نفسه بصییرة.» زمانی که باطن انسان اصلاح شود. ظاهرش نیز خوب و قوی می‌گردد.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه چ۲۵ ص۲۶۳ ۲- پیشین» ص۲۷۱ ۳ پیشین» ص۲۷۵ > ۴- پیشین» ص ۲۸۳ ۵ پیشین» ص۲۹۲ > ٢- پیشین، ص ٢٧١ > ۵- پیشین» ص۲۹۲ > ٣- پیشین، ص٢٧٥ > رهاده > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.

16. لَا تُحَرِّكْ بِهِۦ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِۦٓ﴿١٦﴾

    75:16 · no commentary for this ayah

17. إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُۥ وَقُرْءَانَهُۥ﴿١٧﴾

    75:17 · no commentary for this ayah

18. فَإِذَا قَرَأْنَٰهُ فَٱتَّبِعْ قُرْءَانَهُۥ﴿١٨﴾

    75:18 · no commentary for this ayah

19. ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُۥ﴿١٩﴾

    75:19 · no commentary for this ayah

20. كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ ٱلْعَاجِلَةَ﴿٢٠﴾

    75:20 · no commentary for this ayah

21. وَتَذَرُونَ ٱلْـَٔاخِرَةَ﴿٢١﴾

    75:21 · no commentary for this ayah

22. وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَّاضِرَةٌ﴿٢٢﴾

    75:22 · no commentary for this ayah

23. إِلَىٰ رَبِّهَا نَاظِرَةٌ﴿٢٣﴾

    نگاه به پروردگار

    این آیه» بزرگ‌ترین پاداش روحانی بهشتیان را بیان می‌کند و آن نگاه به جمال حضرت حق است؛ نگاهی با چشم دل و از طریق شهود باطن؛ نگاهی که آنها را مجذوب آن ذات بی‌مثال و آن کمال و جمال مطلق می‌کند و لذتی روحانی و توصیف‌ناپذیر به آنها می‌بخشد که یک لحظةٌ آن از تمام دنیا و آنچه در دنیا است» برتر و والاتر است. جمعی از بی‌خبران» این آیه را اشاره به مشاهدة حسّی خداوند در قیامت گرفته و می‌گویند که در آن روز خدا را با همین چشم ظاهر مشاهده خواهند کرد؛ در حالی که لازمة چنین مشاهده ای، جسمانی بودن خداوند و وجود در مکان و کیفیت و حالت خاص جسمانی است و می دانیم که ذات پاک الهی از این ویژگی‌ها مبرا است؛ همان‌گونه که در یات قران بارها بر آن تکیه شده است (ر.ک. به: انعام -۱۰۳). در روایتی از پیامبر اکرم(ص) می‌خوانیم: «هنگامی که اهل بهشت وارد بهشت می‌شوند. خداوند می‌فرماید: چیز دیگری می‌خواهید بر شما بیفزایم؟ آنها می‌گویند: آیا روی ما را سفید نکردی؟ آیا ما را وارد بهشت نکردی و از آتش رهایی نبخشیدی؟ در این هنگام, حجاب‌ها کنار می‌رود و در آن حال چیزی محبوب‌تر نزد آنان از نگاه به پروردگارشان نیست.»!

24. وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍۭ بَاسِرَةٌ﴿٢٤﴾

    75:24 · no commentary for this ayah

25. تَظُنُّ أَن يُفْعَلَ بِهَا فَاقِرَةٌ﴿٢٥﴾

    75:25 · no commentary for this ayah

26. كَلَّآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلتَّرَاقِىَ﴿٢٦﴾

    75:26 · no commentary for this ayah

27. وَقِيلَ مَنْ رَاقٍ﴿٢٧﴾

    75:27 · no commentary for this ayah

28. وَظَنَّ أَنَّهُ ٱلْفِرَاقُ﴿٢٨﴾

    75:28 · no commentary for this ayah

29. وَٱلْتَفَّتِ ٱلسَّاقُ بِٱلسَّاقِ﴿٢٩﴾

    75:29 · no commentary for this ayah

30. إِلَىٰ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ ٱلْمَسَاقُ﴿٣٠﴾

    75:30 · no commentary for this ayah

31. فَلَا صَدَّقَ وَلَا صَلَّىٰ﴿٣١﴾

    75:31 · no commentary for this ayah

32. وَلَٰكِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ﴿٣٢﴾

    75:32 · no commentary for this ayah

33. ثُمَّ ذَهَبَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ يَتَمَطَّىٰٓ﴿٣٣﴾

    75:33 · no commentary for this ayah

34. أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰ﴿٣٤﴾

    75:34 · no commentary for this ayah

35. ثُمَّ أَوْلَىٰ لَكَ فَأَوْلَىٰٓ﴿٣٥﴾

    75:35 · no commentary for this ayah

36. أَيَحْسَبُ ٱلْإِنسَٰنُ أَن يُتْرَكَ سُدًى﴿٣٦﴾

    75:36 · no commentary for this ayah

37. أَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِّن مَّنِىٍّ يُمْنَىٰ﴿٣٧﴾

    75:37 · no commentary for this ayah

38. ثُمَّ كَانَ عَلَقَةً فَخَلَقَ فَسَوَّىٰ﴿٣٨﴾

    75:38 · no commentary for this ayah

39. فَجَعَلَ مِنْهُ ٱلزَّوْجَيْنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلْأُنثَىٰٓ﴿٣٩﴾

    75:39 · no commentary for this ayah

40. أَلَيْسَ ذَٰلِكَ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحْـِۧىَ ٱلْمَوْتَىٰ﴿٤٠﴾

    75:40 · no commentary for this ayah