Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)
وَٱلنَّٰزِعَٰتِ غَرْقًا﴿١﴾
توضیح سوگندها
در این که این سوگندهای پنجگانه به چه اشخاص یا چیزهایی اشاره دارده مفسران سخنان گوناگونی گفتهاند. در این میان» مناسبتر از همه این تفسیر است که منظور از این سوگندهاء فرشتگانی هستند که مأُمور گرفتن جانهای کافران و مجرماناند که آنها را به شدت از بدنهایشان بر میکشند و فرشتگانی که مأمور گرفتن جانهای موّمناناند که روح آنها را با مدارا و نرمش و نشاط جدا میکنند و فرشتگانی که در اجرای فرمان الهی با سرعت حرکت میکننده سپس بر یکدیگر پیشی میگیرند و امور جهان را به فرمان او تدبیر میکنند. البته میتوان همین تفسیر را کلیتر و عمومیتر هم بیان کرد؛ چنان که گرفتن جانهای موّمنان و کفار» یکی از مصادیق آن باشد و نه تمام محتوای آن؛ به این ترتیب که گفته شود منظور از این سوگندهاء فرشتگان برای اجرای کل فرمانهای الهی هستند که اجرای این فرمانها در پنج مرحله تحقق مییاید: تصمیمگیری قاطع؛ حرکت شدید نخستین؛ راه افتادن آرام؛ سرعت گرفتن و پیشی جستن؛ تدبیر امور و سامان دادن به کارها. به هر حال اما برنامة فرشتگان برای قبض ارواح کفار و موّمنان» یکی از مصادیق این مفهوم کلی است و زمینهساز بحثهای آَیندةٌ این سوره در بارةٌ معاد محسوب میشود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱-نمونه ج ۲۶ ص ۵۶ ۲- پیشین» ص ۷۱ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۳ پیشین» ص ۷۱ > ۳-پیشین» ص ۷۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.
وَٱلنَّٰشِطَٰتِ نَشْطًا﴿٢﴾
توضیح سوگندها
در این که این سوگندهای پنجگانه به چه اشخاص یا چیزهایی اشاره دارده مفسران سخنان گوناگونی گفتهاند. در این میان» مناسبتر از همه این تفسیر است که منظور از این سوگندهاء فرشتگانی هستند که مأُمور گرفتن جانهای کافران و مجرماناند که آنها را به شدت از بدنهایشان بر میکشند و فرشتگانی که مأمور گرفتن جانهای موّمناناند که روح آنها را با مدارا و نرمش و نشاط جدا میکنند و فرشتگانی که در اجرای فرمان الهی با سرعت حرکت میکننده سپس بر یکدیگر پیشی میگیرند و امور جهان را به فرمان او تدبیر میکنند. البته میتوان همین تفسیر را کلیتر و عمومیتر هم بیان کرد؛ چنان که گرفتن جانهای موّمنان و کفار» یکی از مصادیق آن باشد و نه تمام محتوای آن؛ به این ترتیب که گفته شود منظور از این سوگندهاء فرشتگان برای اجرای کل فرمانهای الهی هستند که اجرای این فرمانها در پنج مرحله تحقق مییاید: تصمیمگیری قاطع؛ حرکت شدید نخستین؛ راه افتادن آرام؛ سرعت گرفتن و پیشی جستن؛ تدبیر امور و سامان دادن به کارها. به هر حال اما برنامة فرشتگان برای قبض ارواح کفار و موّمنان» یکی از مصادیق این مفهوم کلی است و زمینهساز بحثهای آَیندةٌ این سوره در بارةٌ معاد محسوب میشود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱-نمونه ج ۲۶ ص ۵۶ ۲- پیشین» ص ۷۱ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۳ پیشین» ص ۷۱ > ۳-پیشین» ص ۷۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.
وَٱلسَّٰبِحَٰتِ سَبْحًا﴿٣﴾
توضیح سوگندها
در این که این سوگندهای پنجگانه به چه اشخاص یا چیزهایی اشاره دارده مفسران سخنان گوناگونی گفتهاند. در این میان» مناسبتر از همه این تفسیر است که منظور از این سوگندهاء فرشتگانی هستند که مأُمور گرفتن جانهای کافران و مجرماناند که آنها را به شدت از بدنهایشان بر میکشند و فرشتگانی که مأمور گرفتن جانهای موّمناناند که روح آنها را با مدارا و نرمش و نشاط جدا میکنند و فرشتگانی که در اجرای فرمان الهی با سرعت حرکت میکننده سپس بر یکدیگر پیشی میگیرند و امور جهان را به فرمان او تدبیر میکنند. البته میتوان همین تفسیر را کلیتر و عمومیتر هم بیان کرد؛ چنان که گرفتن جانهای موّمنان و کفار» یکی از مصادیق آن باشد و نه تمام محتوای آن؛ به این ترتیب که گفته شود منظور از این سوگندهاء فرشتگان برای اجرای کل فرمانهای الهی هستند که اجرای این فرمانها در پنج مرحله تحقق مییاید: تصمیمگیری قاطع؛ حرکت شدید نخستین؛ راه افتادن آرام؛ سرعت گرفتن و پیشی جستن؛ تدبیر امور و سامان دادن به کارها. به هر حال اما برنامة فرشتگان برای قبض ارواح کفار و موّمنان» یکی از مصادیق این مفهوم کلی است و زمینهساز بحثهای آَیندةٌ این سوره در بارةٌ معاد محسوب میشود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱-نمونه ج ۲۶ ص ۵۶ ۲- پیشین» ص ۷۱ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۳ پیشین» ص ۷۱ > ۳-پیشین» ص ۷۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.
فَٱلسَّٰبِقَٰتِ سَبْقًا﴿٤﴾
توضیح سوگندها
در این که این سوگندهای پنجگانه به چه اشخاص یا چیزهایی اشاره دارده مفسران سخنان گوناگونی گفتهاند. در این میان» مناسبتر از همه این تفسیر است که منظور از این سوگندهاء فرشتگانی هستند که مأُمور گرفتن جانهای کافران و مجرماناند که آنها را به شدت از بدنهایشان بر میکشند و فرشتگانی که مأمور گرفتن جانهای موّمناناند که روح آنها را با مدارا و نرمش و نشاط جدا میکنند و فرشتگانی که در اجرای فرمان الهی با سرعت حرکت میکننده سپس بر یکدیگر پیشی میگیرند و امور جهان را به فرمان او تدبیر میکنند. البته میتوان همین تفسیر را کلیتر و عمومیتر هم بیان کرد؛ چنان که گرفتن جانهای موّمنان و کفار» یکی از مصادیق آن باشد و نه تمام محتوای آن؛ به این ترتیب که گفته شود منظور از این سوگندهاء فرشتگان برای اجرای کل فرمانهای الهی هستند که اجرای این فرمانها در پنج مرحله تحقق مییاید: تصمیمگیری قاطع؛ حرکت شدید نخستین؛ راه افتادن آرام؛ سرعت گرفتن و پیشی جستن؛ تدبیر امور و سامان دادن به کارها. به هر حال اما برنامة فرشتگان برای قبض ارواح کفار و موّمنان» یکی از مصادیق این مفهوم کلی است و زمینهساز بحثهای آَیندةٌ این سوره در بارةٌ معاد محسوب میشود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱-نمونه ج ۲۶ ص ۵۶ ۲- پیشین» ص ۷۱ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۳ پیشین» ص ۷۱ > ۳-پیشین» ص ۷۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.
فَٱلْمُدَبِّرَٰتِ أَمْرًا﴿٥﴾
توضیح سوگندها
در این که این سوگندهای پنجگانه به چه اشخاص یا چیزهایی اشاره دارده مفسران سخنان گوناگونی گفتهاند. در این میان» مناسبتر از همه این تفسیر است که منظور از این سوگندهاء فرشتگانی هستند که مأُمور گرفتن جانهای کافران و مجرماناند که آنها را به شدت از بدنهایشان بر میکشند و فرشتگانی که مأمور گرفتن جانهای موّمناناند که روح آنها را با مدارا و نرمش و نشاط جدا میکنند و فرشتگانی که در اجرای فرمان الهی با سرعت حرکت میکننده سپس بر یکدیگر پیشی میگیرند و امور جهان را به فرمان او تدبیر میکنند. البته میتوان همین تفسیر را کلیتر و عمومیتر هم بیان کرد؛ چنان که گرفتن جانهای موّمنان و کفار» یکی از مصادیق آن باشد و نه تمام محتوای آن؛ به این ترتیب که گفته شود منظور از این سوگندهاء فرشتگان برای اجرای کل فرمانهای الهی هستند که اجرای این فرمانها در پنج مرحله تحقق مییاید: تصمیمگیری قاطع؛ حرکت شدید نخستین؛ راه افتادن آرام؛ سرعت گرفتن و پیشی جستن؛ تدبیر امور و سامان دادن به کارها. به هر حال اما برنامة فرشتگان برای قبض ارواح کفار و موّمنان» یکی از مصادیق این مفهوم کلی است و زمینهساز بحثهای آَیندةٌ این سوره در بارةٌ معاد محسوب میشود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱-نمونه ج ۲۶ ص ۵۶ ۲- پیشین» ص ۷۱ ۳ پیشین» ص ۷۶ > ۳ پیشین» ص ۷۱ > ۳-پیشین» ص ۷۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.
يَوْمَ تَرْجُفُ ٱلرَّاجِفَةُ﴿٦﴾
79:6 · no commentary for this ayah
تَتْبَعُهَا ٱلرَّادِفَةُ﴿٧﴾
79:7 · no commentary for this ayah
قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ﴿٨﴾
79:8 · no commentary for this ayah
أَبْصَٰرُهَا خَٰشِعَةٌ﴿٩﴾
79:9 · no commentary for this ayah
يَقُولُونَ أَءِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِى ٱلْحَافِرَةِ﴿١٠﴾
79:10 · no commentary for this ayah
أَءِذَا كُنَّا عِظَٰمًا نَّخِرَةً﴿١١﴾
79:11 · no commentary for this ayah
قَالُوا۟ تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ﴿١٢﴾
79:12 · no commentary for this ayah
فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ وَٰحِدَةٌ﴿١٣﴾
79:13 · no commentary for this ayah
فَإِذَا هُم بِٱلسَّاهِرَةِ﴿١٤﴾
79:14 · no commentary for this ayah
هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ﴿١٥﴾
79:15 · no commentary for this ayah
إِذْ نَادَىٰهُ رَبُّهُۥ بِٱلْوَادِ ٱلْمُقَدَّسِ طُوًى﴿١٦﴾
79:16 · no commentary for this ayah
ٱذْهَبْ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ﴿١٧﴾
79:17 · no commentary for this ayah
فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَىٰٓ أَن تَزَكَّىٰ﴿١٨﴾
79:18 · no commentary for this ayah
وَأَهْدِيَكَ إِلَىٰ رَبِّكَ فَتَخْشَىٰ﴿١٩﴾
79:19 · no commentary for this ayah
فَأَرَىٰهُ ٱلْـَٔايَةَ ٱلْكُبْرَىٰ﴿٢٠﴾
79:20 · no commentary for this ayah
فَكَذَّبَ وَعَصَىٰ﴿٢١﴾
79:21 · no commentary for this ayah
ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَىٰ﴿٢٢﴾
79:22 · no commentary for this ayah
فَحَشَرَ فَنَادَىٰ﴿٢٣﴾
79:23 · no commentary for this ayah
فَقَالَ أَنَا۠ رَبُّكُمُ ٱلْأَعْلَىٰ﴿٢٤﴾
خیرهسری تا کجا
به راستی عجیب است که این طاغیان خیرهسر هنگامی که بر مرکب غرور و خودخواهی سوار میشوندء هیچ حد و مرزی را به رسمیت نمیشناسند و حتی به ادعای خدایی نیز قانع نیستند؛ بلکه میخواهند خدای خدایان شوند! در این سخن خیرهسرانه آمده که اگر شما بتهایی را میپرستید. آنها در جای خود محترم» اما من برترین بت و معبود شما هستم. عجب این که فرعون که به شهادت آَیةُ ۱۲۷ سورةٌ اعراف خود یکی از بتپرستان بودء در اینجا ادعا میکند من پروردگار بزرگ شما هستم؛ یعنی خودش را حتی از معبود خویش نیز بالاتر میشمرد و این است بیهودهگوییهای طاغوتها. از طرف دیگر روشن است مردمی که در برابر سنگ و چوب سجده میکنند. برای پذیرش خدایان انسانی آمادگی بیشتری دارند و از این رو فرعون خود را برتر از همه بتها میشمرد.
فَأَخَذَهُ ٱللَّهُ نَكَالَ ٱلْـَٔاخِرَةِ وَٱلْأُولَىٰٓ﴿٢٥﴾
79:25 · no commentary for this ayah
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَىٰٓ﴿٢٦﴾
79:26 · no commentary for this ayah
ءَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ ٱلسَّمَآءُ بَنَىٰهَا﴿٢٧﴾
79:27 · no commentary for this ayah
رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّىٰهَا﴿٢٨﴾
79:28 · no commentary for this ayah
وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَىٰهَا﴿٢٩﴾
79:29 · no commentary for this ayah
وَٱلْأَرْضَ بَعْدَ ذَٰلِكَ دَحَىٰهَآ﴿٣٠﴾
79:30 · no commentary for this ayah
أَخْرَجَ مِنْهَا مَآءَهَا وَمَرْعَىٰهَا﴿٣١﴾
79:31 · no commentary for this ayah
وَٱلْجِبَالَ أَرْسَىٰهَا﴿٣٢﴾
79:32 · no commentary for this ayah
مَتَٰعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَٰمِكُمْ﴿٣٣﴾
79:33 · no commentary for this ayah
فَإِذَا جَآءَتِ ٱلطَّآمَّةُ ٱلْكُبْرَىٰ﴿٣٤﴾
79:34 · no commentary for this ayah
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَٰنُ مَا سَعَىٰ﴿٣٥﴾
79:35 · no commentary for this ayah
وَبُرِّزَتِ ٱلْجَحِيمُ لِمَن يَرَىٰ﴿٣٦﴾
79:36 · no commentary for this ayah
فَأَمَّا مَن طَغَىٰ﴿٣٧﴾
رابطةٌ طغیان و دنیاپرستی
این آیات» اصول سعادت و شقاوت انسان را به نحو زیبا و شایستهای ترسیم کرده» شقاوت انسان را نتیجةُ طغیان و دنیاپرستی» و سعادت او را ثمرةٌ خوف از خدا و ترک هوای نفشس دانسته است و عصارهٌ تمام تعلیمات انبیا و اولیا نیز همین است و بس. هویپرستی» پردهای بر عقل میکشد. اعمال زشت را در نظر آدمی تزیین میکند و حس تشخیص را که بزرگترین نعمت خدا و امتیاز انسان از حیوان استء از او میگیرد و آدمی را به خود مشغول میکند. امام باقر(ع) میفرماید: «بهشت در لابهلای ناملایمات و سختیها و صبر و شکیبایی پوشیده شده است. هر کس در برابر ناراحتیها در دنیا شکیبایی کند. داخضل بهشت میشود. دوزخ در لابهلای لذات و شهوات پیچیده شده و هر کس نفس خویش را در برابر این لذات و شهوات آزاد بگذارد. داخل آتش میشود.» امام صادق(ع) میفرماید: «نفس را با هوی و هوسش رها مکن؛ چرا که هوای نفس سبب مرگ نفس میشود. آزاد گذاردن نفس در برابر هویهاء درد آن است و باز داشتن آن از هوی و هوسهایش, دوای آن.» نه تنها جهنم آخرت» زاییدةٌ هویپرستی است» جهنمهای سوزان دنیا همچون ناامنیهاء بینظمیهاء جنگها و خونریزیهاء جدالها و کینهتوزیها هم ناشی از آن است.
وَءَاثَرَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا﴿٣٨﴾
رابطةٌ طغیان و دنیاپرستی
این آیات» اصول سعادت و شقاوت انسان را به نحو زیبا و شایستهای ترسیم کرده» شقاوت انسان را نتیجةُ طغیان و دنیاپرستی» و سعادت او را ثمرةٌ خوف از خدا و ترک هوای نفشس دانسته است و عصارهٌ تمام تعلیمات انبیا و اولیا نیز همین است و بس. هویپرستی» پردهای بر عقل میکشد. اعمال زشت را در نظر آدمی تزیین میکند و حس تشخیص را که بزرگترین نعمت خدا و امتیاز انسان از حیوان استء از او میگیرد و آدمی را به خود مشغول میکند. امام باقر(ع) میفرماید: «بهشت در لابهلای ناملایمات و سختیها و صبر و شکیبایی پوشیده شده است. هر کس در برابر ناراحتیها در دنیا شکیبایی کند. داخضل بهشت میشود. دوزخ در لابهلای لذات و شهوات پیچیده شده و هر کس نفس خویش را در برابر این لذات و شهوات آزاد بگذارد. داخل آتش میشود.» امام صادق(ع) میفرماید: «نفس را با هوی و هوسش رها مکن؛ چرا که هوای نفس سبب مرگ نفس میشود. آزاد گذاردن نفس در برابر هویهاء درد آن است و باز داشتن آن از هوی و هوسهایش, دوای آن.» نه تنها جهنم آخرت» زاییدةٌ هویپرستی است» جهنمهای سوزان دنیا همچون ناامنیهاء بینظمیهاء جنگها و خونریزیهاء جدالها و کینهتوزیها هم ناشی از آن است.
فَإِنَّ ٱلْجَحِيمَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ﴿٣٩﴾
79:39 · no commentary for this ayah
وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ وَنَهَى ٱلنَّفْسَ عَنِ ٱلْهَوَىٰ﴿٤٠﴾
79:40 · no commentary for this ayah
فَإِنَّ ٱلْجَنَّةَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ﴿٤١﴾
79:41 · no commentary for this ayah
يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلسَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَىٰهَا﴿٤٢﴾
79:42 · no commentary for this ayah
فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَىٰهَآ﴿٤٣﴾
79:43 · no commentary for this ayah
إِلَىٰ رَبِّكَ مُنتَهَىٰهَآ﴿٤٤﴾
79:44 · no commentary for this ayah
إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَىٰهَا﴿٤٥﴾
79:45 · no commentary for this ayah
كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوٓا۟ إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَىٰهَا﴿٤٦﴾
کوچکی دنیا و برزخ در برابر قیامت
این آیه, بیانگر این واقعیت است که تا قیامت زمان زیادی باقی نیست. آری» به قدری عمر کوتاه دنیا به سرعت میگذرد و دوران برزخ نیز سریع طی میشود که هنگام قیام قیامتء انسانها فکر میکنند که تمام این دوران چند ساعتی بیش نبوده است. این امر» هم ذاتا صحیح است که عمر دنیا بسیار کوتاه و زودگذر است و هم در مقایسةٌ با قیامت که تمام عمر جهان در مقایسدٌ با آن لحظهای بیش نیست. در بعضی از یات قرآن آمده است که در قیامت هنگامی که مجرمان در بارة مقدار توقفشان در عالم برزخ یا دنیا گفتوگو میکنندء بعضی به بعضی دیگر میگویند: «شما تنها ده شبانهروز (در دنیا و عالم برزخ) توقف کردهاید»؛ ولی آنها که بهتر فکر میکنند» میگویند: «شما تنها به اندازة یک روز درنگ کردهاید» (طه - ۳ و ۱۰۴). در جای دیگرء از مجرمان نقل شده است که وقتی قیامت بر پا میشود. مجرمان سوگند یاد میکنند که جز یک ساعت توقف نداشتهاند (روم - ۵۵). تفاوت این تعبیرها به خاطر آن است که آنها میخواهند کوتاهی این مدت را به طور تقریبی بیان کنند و هر کدام احساس خود را با تعبیری باز میگوید. البته همه در یک نکته مشترک است و آن کوتاهی عمر این جهان در برابر عمر قیامت است؛ مطلبی که باید انسان را تکان دهد و از خواب غفلت بیدار کند. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج ۲۶ ص ٩۳ > ۴ پیشین» ص ۱۱۵ > ۱- نمونه ج ۲۶ ص ٩۳ ۲- پیام قرآن» ج۳. ص ۲۵۴ ۳ نموه ج ۰۲۶ ص ۱۰۹ > ۳ نمونه ج ۰۲۶ ص ۱۰۹ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, Payām-i Qurʾān.