المعارج

Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

1. سَأَلَ سَآئِلٌۢ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ﴿١﴾

   (و. عذابی فوری برای منکر ولایت علی(ع)

   از امام صادق(ع) نقل شده است که «پس از آن که رسول خداء حضرت علی(ع) را در روز غدیر خم به خلافت منصوب فرمود و در بارةٌ او گفت که «هرکس من مولای او هستم, علی مولای اوست» این خبر در شهرها منتشر شد. روزی شخصی به نام «نعمان بن حارث فهری» نزد پیامبر آمد و گفت: تو به ما دستور دادی به یگانگی خدا و این‌که تو فرستادةٌ او هستی, شهادت دهیم. ما هم شهادت دادیم. سپس به جهاد و حج و روزه و نماز و زکات دستور دادی,» ما اینها را نیز پذیرفتیم. اما با اینها راضی نشدی تا این‌که این جوان (علی(ع)) را به جانشینی خود منصوب کردی و گفتی که هر که من مولای او هستم. علی مولای اوست. آیا این سخنی است از ناحیةٌ خودت یا از سوی خدا؟! پیامبر(ص) فرمود: قسم به خدایی که جز او معبودی نیست. این از ناحیةٌ خداست. نعمان روی برگرداند؛ در حالی که می‌گفت: خداونداء اگر این سخن حقی است از ناحیةٌ تو. سنگی از آسمان بر ما بباران. اینجا بود که سنگی از آسمان بر سرش فرود آمد و او را کشت و این آیات نازل گشت.»

2. لِّلْكَٰفِرِينَ لَيْسَ لَهُۥ دَافِعٌ﴿٢﴾

   70:2 · no commentary for this ayah

3. مِّنَ ٱللَّهِ ذِى ٱلْمَعَارِجِ﴿٣﴾

   70:3 · no commentary for this ayah

4. تَعْرُجُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيْهِ فِى يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُۥ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ﴿٤﴾

   دروغ بستن به خدا مهلتی نمی گذارد

   در اینجا این سوّال پیش می‌آید که اگر هر کس که بر خدا دروغ می‌بست» خداوند فورا او را مجازات و هلاک می‌کردء می‌بایست مدعیان دروغین نبوت همگی به سرعت نابود می‌شدند؛ در حالی که چنین نیست و بسیاری از آنها سالیان دراز زنده ماندند و حتی آیین باطل آنها نیز بعد از آنها باقی مانده است. پاسخ این سوّال این است که قرآن نمی‌گوید هر مدعی؛ بلکه می‌گوید اگر پیامبر اسلام(ص) چنین کاری را کند. یعنی پیامبری که خدا به او معجزه داده و دلایل حقانیت او را تأیید کرده» اگر از طریق حق منحرف گردد.ء لحظه‌ای مهلت داده نخواهد شد؛ چرا که مایة گمراهی و ضلالت مردم خواهد بود؛ ولی کسی که ادعای باطلی می‌کند و معجزه و دلیل روشنی بر حقانیت خویش ندارده هیچ لازم نیست خداوند فوراً او را هلاک کند؛ چرا که بطلان سخنان او برای هر کسی که طالب حق باشد» روشن است.

   روزی به اندازةٌ پنجاه هزار سال

   تعبیر پنجاه هزار سال از این نظر است که روز قیامت بر حسب سال‌های دنیا تا این حد ادامه پیدا می‌کند. البته این در بارةٌ مجرمان و ظالمان و کافران است. از این رو در حدینی می‌خوانیم که به پیامبر(ص) گفته شد: این روز چقدر طولانی است؟ فرمود: «سوگند به کسی که جان محمد در دست اوست. آن روز برای موّْمن سبک و آسان است؛ آسان‌تر از یک نماز واجب که در دنیا خوانده است.» باید توجه داشت که این آیه با اَیةٌ ۵ سور سجده که روز قیامت را هزار سال بر می‌شمرد» منافاتی ندارد؛ چرا که آن آیه به یکی از پنجاه موقف قیامت اشاره دارد و این آیه به تمام روز قیامت. بنابر این» هر کس به گونه‌ای که در دنیا عمل کرده استء در مواقف قیامت معطّل خواهد شد و در نتیجه آَن کسی که در دنیا به هنگام اجرای فرامین الهی با آغوش باز و طیب خاطرء فرمان‌پذیر بوده و احساس سنگینی و خستگی نکرده است. از مواقف قیامت نیز با شادمانی و سرور خواهد گذشت و آن کس که فرامین الهی را چون بار گرانی تلقی کرده و احیاناً از اجرای آن سرباز زده استء از مواقف قیامت به سختی عبور خواهد کرد و گذشتن از آن برای او بسیار طولانی خواهد بود. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج ۲۴ ص۴۸۲ > ۳ المیزان» ج۰۲۰ ص۵ > ۱- نمونهء ج ۲۴ ص۴۸۲ ۳ المیزان» ج۰۲۰ ص۵ ۳ نمونه ج ۰۲۵ ص۷ > ۵- منشور جاوید»ء ج ‎»٩‏ ص ۳۱۱ > ۳ نمونه ج ۲۵ ص۷ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān.

5. فَٱصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا﴿٥﴾

   70:5 · no commentary for this ayah

6. إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُۥ بَعِيدًا﴿٦﴾

   70:6 · no commentary for this ayah

7. وَنَرَىٰهُ قَرِيبًا﴿٧﴾

   70:7 · no commentary for this ayah

8. يَوْمَ تَكُونُ ٱلسَّمَآءُ كَٱلْمُهْلِ﴿٨﴾

   70:8 · no commentary for this ayah

9. وَتَكُونُ ٱلْجِبَالُ كَٱلْعِهْنِ﴿٩﴾

   70:9 · no commentary for this ayah

10. وَلَا يَسْـَٔلُ حَمِيمٌ حَمِيمًا﴿١٠﴾

    70:10 · no commentary for this ayah

11. يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ ٱلْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِى مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍۭ بِبَنِيهِ﴿١١﴾

    70:11 · no commentary for this ayah

12. وَصَٰحِبَتِهِۦ وَأَخِيهِ﴿١٢﴾

    70:12 · no commentary for this ayah

13. وَفَصِيلَتِهِ ٱلَّتِى تُـْٔوِيهِ﴿١٣﴾

    70:13 · no commentary for this ayah

14. وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ﴿١٤﴾

    70:14 · no commentary for this ayah

15. كَلَّآ إِنَّهَا لَظَىٰ﴿١٥﴾

    70:15 · no commentary for this ayah

16. نَزَّاعَةً لِّلشَّوَىٰ﴿١٦﴾

    70:16 · no commentary for this ayah

17. تَدْعُوا۟ مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّىٰ﴿١٧﴾

    70:17 · no commentary for this ayah

18. وَجَمَعَ فَأَوْعَىٰٓ﴿١٨﴾

    70:18 · no commentary for this ayah

19. إِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ خُلِقَ هَلُوعًا﴿١٩﴾

    انسان؛ حریص و کم‌طاقت

    خداوند نیروها و غرایز و صفاتی در انسان آفریده است که بالقوّه وسیلة تکامل و ترقی و سعادت او محسوب می‌شوند و به خودی خود بد نیستند؛ اما همین صفات اگر در مسیر انحرافی قرار گیرند و از آنها سوء استفاده شودء مایة نکبت و بدیختی و شر و فساد خواهند بود. برای مثال» حرص نیرویی است که به انسان اجازه نمی‌دهد که زود از تلاش و کوشش باز ایستد و با رسیدن به نعمتی سیر شود. این عطشی سوزان است که بر وجود انسان مسلط است. اکَر این صفت در مسیر تحصیل علم و دانش و کمال‌های روحی و معنوی به کار افتد. بی‌شک موجب پیشرفت او می‌شود؛ اما اگر در مسیر ثروت و شهوت و شهرت و نظایر آنها به کار افتد, مایة شر و بدیختی‌اش می‌گردد.

20. إِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ جَزُوعًا﴿٢٠﴾

    70:20 · no commentary for this ayah

21. وَإِذَا مَسَّهُ ٱلْخَيْرُ مَنُوعًا﴿٢١﴾

    70:21 · no commentary for this ayah

22. إِلَّا ٱلْمُصَلِّينَ﴿٢٢﴾

    70:22 · no commentary for this ayah

23. ٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَآئِمُونَ﴿٢٣﴾

    توجه به نماز؛ برترین ویژگی انسان‌های خودساخته

    نماز, نخستین ویژگی انسان‌های خودساخته است که با آن» ارتباط خود را با خدا حفظ می‌کنند و مانع از غفلت و غرور خود و فرو رفتن در شهوات و اسارت در چنگال شیطان و هوای نفس می‌شوند. بدیهی است که منظور از مداومت بر نماز این نیست که همیشه در حال نماز باشند؛ بلکه منظور این است که نماز را در اوقات معین می‌خوانند. اصولاً هر کار خیری آنگاه در انسان اثر مثبت می‌گذارد که تداوم داشته باشد. در حدیثی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «منظور این است که هر گاه انسان چیزی از نوافل را بر خود فرض می‌کند. همواره به آن ادامه دهد.» در حدیث دیگری از امام باقر(ع) نقل شده است: «این آیه, اشاره به نافله است و آَیِةٌ ۲۹ به نمازهای واجب اشاره دارد.» به هر حال» خداوند صفات انسان‌های خودساخته را با توجه آنها به نماز شروع می‌کند و با ذکر همین صفت به پایان می‌رساند و نشان می‌دهد که در میان این اوصاف, توجه به نماز, برترین و مهم‌ترین آنهاست.

24. وَٱلَّذِينَ فِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ﴿٢٤﴾

    70:24 · no commentary for this ayah

25. لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ﴿٢٥﴾

    70:25 · no commentary for this ayah

26. وَٱلَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ﴿٢٦﴾

    70:26 · no commentary for this ayah

27. وَٱلَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ﴿٢٧﴾

    70:27 · no commentary for this ayah

28. إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ﴿٢٨﴾

    70:28 · no commentary for this ayah

29. وَٱلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَٰفِظُونَ﴿٢٩﴾

    پاکدامنی

    قرأن کریم» اهمیت والایی برای پاکدامنی بر شمرده است. در روایات اسلامی نیز این فضیلت انسانی با تعبیرات بسیار شگفت‌انگیزی مطرح شده است. امام صادق(ع) در این باره فرموده است: «خداوند با چیزی برتر از عفت شکم و دامان پرستش نشده است.» دلیل این مطلب آن است که کاری سخت‌تر از نگه داشتن شکم از حرام‌خواری و حفظ دامان از آلودگی وجود ندارد. در روایت دیگری می‌خوانیم مردی به امام باقر(ع) عرض کرد که من در انجام امور (مستحب) ضعیف هستم و روزه (مستحبّی) کم می‌گیرم؛ ولی می‌کوشم که جز حلال نخورم و جز حلال آمیزش جنسی نکنم. حضرت فرمود: «کدام جهاد برتر از عفت شکم و دامان است؟» در روایت دیگری از پیامبر اکرم(ص) با چنین مضمونی می‌خوانیم که بیشترین چیزی که امّت مرا وارد دوزخ می‌کند بی‌عفتی شکم و دامان است. همچنین روایت شده که آن حضرت برای کسی که زبان و دامان خود را از حرام نگه داردء پهشت را تضمین کرده است. در روایتی از امام صادق(ع) نیز می‌خوانیم: «.. نسبت به زنان مردم عفت داشته باشید تا زنان شما هم عفت داشته باشند.» همچنین از روایات استفاده می‌شود که انسان باید از مقدمات آلودگی دامان نیز پرهیز کند؛ اموری مانند نگاه حرام» دست دادن با نامحرم و...۰" > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه, ج۲۵» ص ۲۹ و المیزان» ج۰۲۰ ص۱۴ > ۳ پیشین» ص ۳۹ ۴ بحارالانواره چ۰۶۸ ص۲۶۸ > ۲ نمونه, ج۲۵, ص۳۰ > ۴ بحارالانوار» ج۰۶۸» ص۲۶۸ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Biḥār al-Anwār.

30. إِلَّا عَلَىٰٓ أَزْوَٰجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ﴿٣٠﴾

    70:30 · no commentary for this ayah

31. فَمَنِ ٱبْتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْعَادُونَ﴿٣١﴾

    70:31 · no commentary for this ayah

32. وَٱلَّذِينَ هُمْ لِأَمَٰنَٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَٰعُونَ﴿٣٢﴾

    70:32 · no commentary for this ayah

33. وَٱلَّذِينَ هُم بِشَهَٰدَٰتِهِمْ قَآئِمُونَ﴿٣٣﴾

    70:33 · no commentary for this ayah

34. وَٱلَّذِينَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ﴿٣٤﴾

    70:34 · no commentary for this ayah

35. أُو۟لَٰٓئِكَ فِى جَنَّٰتٍ مُّكْرَمُونَ﴿٣٥﴾

    70:35 · no commentary for this ayah

36. فَمَالِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ﴿٣٦﴾

    70:36 · no commentary for this ayah

37. عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ عِزِينَ﴿٣٧﴾

    70:37 · no commentary for this ayah

38. أَيَطْمَعُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ﴿٣٨﴾

    70:38 · no commentary for this ayah

39. كَلَّآ إِنَّا خَلَقْنَٰهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ﴿٣٩﴾

    70:39 · no commentary for this ayah

40. فَلَآ أُقْسِمُ بِرَبِّ ٱلْمَشَٰرِقِ وَٱلْمَغَٰرِبِ إِنَّا لَقَٰدِرُونَ﴿٤٠﴾

    پروردگار مشرق‌ها و مغرب‌ها

    در آیات قرآن مجید گاهی تعابیر مشرق و مغرب به صورت مفرد (بقره - 4۱۱۵ گاه به صورت تثنیه (دو مشرق و دو مغرب) (رحمن - ۱۷) و گاه -مانند همین آیه -به صورت جمع (مشرق‌ها و مغرب‌ها) آمده است. توضیح این که خورشید هر روز از نقطةٌ تازه‌ای طلوع و در نقطةٌ تازه‌ای غروب می‌کند. بنابر این به عدد روزهای سال» مشرق و مغرب داریم. از سوی دیگرء در میان این همه مشرق و مغرب» دو مشرق و دو مغرب ممتازند که یکی در آغاز تابستان یعنی حداکثر اوج خورشید در مدار شمالی و یکی در آغاز ز مستان یعنی حداقل پایین آمدن خورشید در مدار جنوبی است - که از یکی به مدار راس السرطان و از دیگری تعبیر به راس جدی می‌کنند - و چون این دو کاملا مشخص هستند، بر أنها تکیه ویره شده است. علاوه بر این، دو مشرق و دو مغرب دیکَر که أنهارا مشرق و مغرب اعتدالی می‌نامند (در اول بهار و اول پاییزه هنگامی که شب و روز در تمام دنیا برابر است) نیز مشخص است که بعضی «رب‌المشرقین و رب‌المغربین» در أَیةُ ۱۷ سورةٌ رحمن را اشاره به آن گرفته‌اند؛ اما آنجا که به صورت مفرد ذکر شده» منظور» خود مشرق و مغرب به طور کلی است.

41. عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ خَيْرًا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴿٤١﴾

    70:41 · no commentary for this ayah

42. فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ﴿٤٢﴾

    70:42 · no commentary for this ayah

43. يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ ٱلْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَىٰ نُصُبٍ يُوفِضُونَ﴿٤٣﴾

    70:43 · no commentary for this ayah

44. خَٰشِعَةً أَبْصَٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذَٰلِكَ ٱلْيَوْمُ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يُوعَدُونَ﴿٤٤﴾

    70:44 · no commentary for this ayah