الواقعة

Reading with قرآن حکیم (شرح آیات منتخب)

1. إِذَا وَقَعَتِ ٱلْوَاقِعَةُ﴿١﴾

   56:1 · no commentary for this ayah

2. لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ﴿٢﴾

   56:2 · no commentary for this ayah

3. خَافِضَةٌ رَّافِعَةٌ﴿٣﴾

   56:3 · no commentary for this ayah

4. إِذَا رُجَّتِ ٱلْأَرْضُ رَجًّا﴿٤﴾

   56:4 · no commentary for this ayah

5. وَبُسَّتِ ٱلْجِبَالُ بَسًّا﴿٥﴾

   56:5 · no commentary for this ayah

6. فَكَانَتْ هَبَآءً مُّنۢبَثًّا﴿٦﴾

   56:6 · no commentary for this ayah

7. وَكُنتُمْ أَزْوَٰجًا ثَلَٰثَةً﴿٧﴾

   سه گروه انسان‌ها

   این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

8. فَأَصْحَٰبُ ٱلْمَيْمَنَةِ مَآ أَصْحَٰبُ ٱلْمَيْمَنَةِ﴿٨﴾

   سه گروه انسان‌ها

   این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

9. وَأَصْحَٰبُ ٱلْمَشْـَٔمَةِ مَآ أَصْحَٰبُ ٱلْمَشْـَٔمَةِ﴿٩﴾

   سه گروه انسان‌ها

   این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

10. وَٱلسَّٰبِقُونَ ٱلسَّٰبِقُونَ﴿١٠﴾

    سه گروه انسان‌ها

    این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

11. أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلْمُقَرَّبُونَ﴿١١﴾

    سه گروه انسان‌ها

    این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

12. فِى جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ﴿١٢﴾

    سه گروه انسان‌ها

    این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

13. ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ﴿١٣﴾

    سه گروه انسان‌ها

    این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

14. وَقَلِيلٌ مِّنَ ٱلْـَٔاخِرِينَ﴿١٤﴾

    سه گروه انسان‌ها

    این یات به چگونگی حال مردم در قیامت پرداخته و آنها را به سه گروه تقسیم کرده است: پیشگامان پیشگامان, سعادتمندان و شقاوتمندان. سخنی از امیرالموْمنین(ع) به روشنی مفسر این آیه است: ۱- گروهی که به خاطر پیشی در کار خیر نجات می‌یابند. ۲- گروهی که با کندی در عمل, امید مغفرت دارند. گروهی که در انجام وظایف کوتاهی کرده‌اند و بر اثر پیروی از هوی و هوس در آتش سرنگون می‌شوند. منظور از سابقون اول» سبقت در کارهای خیر است و منظور از سابقون دوم» سبقت به سوی آمرزش و رحمت خداست که این آمرزش و رحمت به خاطر پیش‌قدمی آنها به نیکی‌ها به ایشان داده می‌شود. آری» آنها در کارهای خیر همیشه پیش‌قدم بودند و به همین جهت پیش از همه به آمرزش و بهشت الهی خواهند رسید. خداوند این گروه را مقربان درگاه خویش معرفی کرده است. آنها سعادتمندترین گروه هستند و این مقام به کسی داده نمی‌شود مگر با کمال بندگی و خضوع در برابر خداء و بندگی کامل محقق نمی‌شود مگر این که بنده در اراده و عملش به طور کامل از صاحبش پیروی کند و جز آنچه او می‌خواهد. نخواهد و انجام ندهد و این همان داخل شدن در ولایت و سرپرستی (خاص) خداست؛ پس آنها اولیای خدا هستند."؟ آری» اگر سبقت در انجام کارهای نیک» نشانة فروغ عقل و صفای قلب باشدء طبعاً چنین گوهر گرانبهایی» آثار دیگری نیز خواهد داشت. قرآن مجید در آّیات ۵۷ تا ۶۱ سوره موّمنون» آنگاه که از سابقون سخن به میان می‌آورده ویژگی‌های آنها را چنین برمی‌شمرد: آنها از خشیت الهی بیمناک‌اندء به آّیات الهی ایمان دارندء به پروردگار خود شرک نمی‌ورزند»ء وظایف مالی خود را انجام می‌دهند» خوف خدا را پیوسته در دل دارند و این ترس به خاطر این است که به معاد ایمان دارند. گروه زیادی از پیشگامان, از امت‌های نخستین هستند. نزدیک به یکصد و بیست و چهار هزار نفر از امت‌های گذشته را پیامبران معصوم علیهم‌السلام تشکیل می‌دهند؛ اما معصومان این امت تنها چهارده نفر هستند و نمی‌توان به طور قطع گفت که چند نفر از امت اسلامی غیر از معصومین» از این گروه‌اند. ابن عباس می‌گوید: از پیامبر(ص) در بارةٌ «والسابقون السابقون اولئک المقربون» سوّال کردم. فرمود که جبرئیل به من گفته است: «آنها علی و پیروان او هستند که پیشگامان به سوی بهشت و مقربان درگاه خدایند؛ به‌خاطر احترام خدا به ایشان.» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء ج ۰۲۲۳ ص۱۹۳ > ۴ المیزان» ج۰۱۹ ص ۱۲۵ > ۷ نورالتقلین» ج ۷ ص ۲۳۶ > ۱- نمونهء ج۰۳۳ ص۱۹۳ ۲- پیشین» ص۱۹۹ ۳ منشور جاویده چ۸, ص ۴۳۶ > ۴ المیزان» جچ۰۱۹ ص ۱۳۵ ۵- منشور جاوید» جچ۸ ص ۴۳۷ ۶- اقتباس از اطیب‌البیان» ج۰۱۳ ص۳۹۵ > ۳ منشور جاوید»ء ج۹» ص ۴۳۶ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Aṭyab al-Bayān.

15. عَلَىٰ سُرُرٍ مَّوْضُونَةٍ﴿١٥﴾

    56:15 · no commentary for this ayah

16. مُّتَّكِـِٔينَ عَلَيْهَا مُتَقَٰبِلِينَ﴿١٦﴾

    56:16 · no commentary for this ayah

17. يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَٰنٌ مُّخَلَّدُونَ﴿١٧﴾

    56:17 · no commentary for this ayah

18. بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ﴿١٨﴾

    56:18 · no commentary for this ayah

19. لَّا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنزِفُونَ﴿١٩﴾

    56:19 · no commentary for this ayah

20. وَفَٰكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ﴿٢٠﴾

    56:20 · no commentary for this ayah

21. وَلَحْمِ طَيْرٍ مِّمَّا يَشْتَهُونَ﴿٢١﴾

    56:21 · no commentary for this ayah

22. وَحُورٌ عِينٌ﴿٢٢﴾

    56:22 · no commentary for this ayah

23. كَأَمْثَٰلِ ٱللُّؤْلُؤِ ٱلْمَكْنُونِ﴿٢٣﴾

    56:23 · no commentary for this ayah

24. جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ﴿٢٤﴾

    56:24 · no commentary for this ayah

25. لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا﴿٢٥﴾

    56:25 · no commentary for this ayah

26. إِلَّا قِيلًا سَلَٰمًا سَلَٰمًا﴿٢٦﴾

    56:26 · no commentary for this ayah

27. وَأَصْحَٰبُ ٱلْيَمِينِ مَآ أَصْحَٰبُ ٱلْيَمِينِ﴿٢٧﴾

    56:27 · no commentary for this ayah

28. فِى سِدْرٍ مَّخْضُودٍ﴿٢٨﴾

    توصیفی رسا از درختان بهشتی

    تعبیر این یه رساترین توصیفی است که برای درختان بهشتی در قالب الفاظ دنیوی امکان‌پذیر است؛ زیرا سدر درختی تناور است که بلندی‌اش گاه تا چهل متر می‌رسد و می‌گویند که تا دو هزار سال عمر می‌کند و سایةٌ بسیار سنگین و لطیفی دارد. تنها عیب این درخت این است که خار دارد؛ ولی وصف مخضود - از ماد خضد به معنای بی‌خار - نشان می‌دهد که این مشکل نیز در درختان سدر بهشتی حل شده است. در روایتی از پیامبر(ص) می‌خوانیم: «خداوند. خارهای آن درختان بهشتی را قطع کرده و به جای هر خارء میوه‌ای قرار داده که هر میوه‌ای هفتاد و دو نوع مادةٌ غذایی دارد که هیچ یک به دیگری شباهتی ندارد.»!

29. وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ﴿٢٩﴾

    56:29 · no commentary for this ayah

30. وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ﴿٣٠﴾

    56:30 · no commentary for this ayah

31. وَمَآءٍ مَّسْكُوبٍ﴿٣١﴾

    56:31 · no commentary for this ayah

32. وَفَٰكِهَةٍ كَثِيرَةٍ﴿٣٢﴾

    56:32 · no commentary for this ayah

33. لَّا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ﴿٣٣﴾

    56:33 · no commentary for this ayah

34. وَفُرُشٍ مَّرْفُوعَةٍ﴿٣٤﴾

    56:34 · no commentary for this ayah

35. إِنَّآ أَنشَأْنَٰهُنَّ إِنشَآءً﴿٣٥﴾

    توصیفی از همسران بهشتی

    در این آیات به چهار ویژگی زیبای همسران بهشتی اشاره شده است. یکم این که می‌فرماید: ما آنها را آفرینش تازه‌ای بخشیدیم؛ یعنی ما آنها را به صورت ویژه‌ای پدید آوردیم و تربیت کردیم؛ اشاره به این که همسران بهشتی از نظر جوانی و پیری و زیبایی و زشتی تفاوتی ندارند و همه در اوج جوانی و زیبایی و نشاط هستند. دوم این که می‌فرماید: و همه را دوشیزه قرار دادیم. سوم این که می‌فرماید: آنها تنها به همسرشان عشق می‌ورزند. «عُرب» - جمع عروب - به معنای زنانی است که با شوهر خود مهربان هستند و ناز و کرشمه دارند و عاشق همسر خویش هستند. چهارم این که می‌فرماید: آنها همسن و سال همسرانشان هستند تا احساسات یکدیگر را کاملاً درک کنند و زندگی با هم برای آنها لذتبخش‌تر باشد.

36. فَجَعَلْنَٰهُنَّ أَبْكَارًا﴿٣٦﴾

    توصیفی از همسران بهشتی

    در این آیات به چهار ویژگی زیبای همسران بهشتی اشاره شده است. یکم این که می‌فرماید: ما آنها را آفرینش تازه‌ای بخشیدیم؛ یعنی ما آنها را به صورت ویژه‌ای پدید آوردیم و تربیت کردیم؛ اشاره به این که همسران بهشتی از نظر جوانی و پیری و زیبایی و زشتی تفاوتی ندارند و همه در اوج جوانی و زیبایی و نشاط هستند. دوم این که می‌فرماید: و همه را دوشیزه قرار دادیم. سوم این که می‌فرماید: آنها تنها به همسرشان عشق می‌ورزند. «عُرب» - جمع عروب - به معنای زنانی است که با شوهر خود مهربان هستند و ناز و کرشمه دارند و عاشق همسر خویش هستند. چهارم این که می‌فرماید: آنها همسن و سال همسرانشان هستند تا احساسات یکدیگر را کاملاً درک کنند و زندگی با هم برای آنها لذتبخش‌تر باشد.

37. عُرُبًا أَتْرَابًا﴿٣٧﴾

    توصیفی از همسران بهشتی

    در این آیات به چهار ویژگی زیبای همسران بهشتی اشاره شده است. یکم این که می‌فرماید: ما آنها را آفرینش تازه‌ای بخشیدیم؛ یعنی ما آنها را به صورت ویژه‌ای پدید آوردیم و تربیت کردیم؛ اشاره به این که همسران بهشتی از نظر جوانی و پیری و زیبایی و زشتی تفاوتی ندارند و همه در اوج جوانی و زیبایی و نشاط هستند. دوم این که می‌فرماید: و همه را دوشیزه قرار دادیم. سوم این که می‌فرماید: آنها تنها به همسرشان عشق می‌ورزند. «عُرب» - جمع عروب - به معنای زنانی است که با شوهر خود مهربان هستند و ناز و کرشمه دارند و عاشق همسر خویش هستند. چهارم این که می‌فرماید: آنها همسن و سال همسرانشان هستند تا احساسات یکدیگر را کاملاً درک کنند و زندگی با هم برای آنها لذتبخش‌تر باشد.

38. لِّأَصْحَٰبِ ٱلْيَمِينِ﴿٣٨﴾

    اصحاب یمین

    یمین به معنای سمت راست است و اصحاب یمین همان جمعیت سعادتمندی هستند که نامه اعمالشان به علامت پیروزی در امتحانات الهی به دست راستشان داده می‌شود. وازةٌ حْلَد» به معنای جمعیت انبوه و درهم فشرده است. به فرمودةٌ این آیات» اگرچه شمار پیشگامان امت‌های گذشته - باتوجه به کثرت آنها و پیامبرانشان - بیشتر از پیشگامان امت اسلام هستند. همان‌طور که گروه عظیمی از اصحاب یمین از امت‌های گذشته هستندء گروه عظیمی نیز از امت اسلام هستند؛ چرا که در میان این امت. صالحان و موْمنان بسیارند. در روایتی از پیامبر اسلام(ص) می‌خوانیم: «.. من امیدوارم که نیمی از اهل بهشت را پیروان من تشکیل دهند.» سپس پیامبر(ص) این آیات را تلاوت فرمود: «لّة من الاولین و ثلَة من الاخرین.» قرآن کریم؛ اصحاب یمین را در سه مرحله توصیف کرده است: ۱- در زندگی دنیا: آنان افرادی هستند که تسلیم اوامر و نواهی الهی هستند و گردنه‌های فرایض دینی را با صلابت و پایداری در می‌نوردند و علاوه بر این که خود آداب و رسوم بندگی خدا را به جای می‌آورند» دیگران را نیز به انجام آن توصیه و سفارش می‌کنند (بلد - ۱۱ تا ۱۸). ٢- هنکام مرکً: در این لحظه، در نشاط و آرامش کامل به سر می برند و هیج کَونه امر هول انکَیز و نکَران کنندهای آنان را نمی‌آزارد (واقعه - ۹۰ و ‎.)٩۱‏ ۳ در سرای دیگر: پروندةٌ اعمال آنها به دست راستشان داده می‌شود»ء حساب آنان آسان انجام می‌گیردء با شادمانی نزد هم‌نشینان خود باز می‌گردند» در مرتبه‌ای بلند از پهشت مستقر می‌شوند و انواع نعمت‌های بهشتی بدون کمترین زحمت و رنجی در اختیار آنان قرار داده می‌شود (حاقه - ۱۹ انشقاق - ۷ تا ‎٩‏ حاقه - ۲۲ تا ۲۴).

39. ثُلَّةٌ مِّنَ ٱلْأَوَّلِينَ﴿٣٩﴾

    56:39 · no commentary for this ayah

40. وَثُلَّةٌ مِّنَ ٱلْـَٔاخِرِينَ﴿٤٠﴾

    56:40 · no commentary for this ayah

41. وَأَصْحَٰبُ ٱلشِّمَالِ مَآ أَصْحَٰبُ ٱلشِّمَالِ﴿٤١﴾

    56:41 · no commentary for this ayah

42. فِى سَمُومٍ وَحَمِيمٍ﴿٤٢﴾

    56:42 · no commentary for this ayah

43. وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ﴿٤٣﴾

    56:43 · no commentary for this ayah

44. لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ﴿٤٤﴾

    56:44 · no commentary for this ayah

45. إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ﴿٤٥﴾

    آنها مست نعمت بودند

    این آیه» علت دوزخی شدن اصحاب شمال را مترف بودن آنها بیان می‌کند. کلم مترفین به معنای کسانی است که با نعمت‌های خدا به خوشگذرانی مشغول‌اند و بدین چهت سرکشی می‌کنند. آنها چنان سرگرم لذت بردن از نعمت می‌شوند که فراتر از آن را فراموش می‌کنند. این بدان معنا نیست که مترفین حتماً افراد ثروتمند هستند؛ بلکه ممکن است کسی چیز زیادی از دنیا نداشته باشد؛ اما به آنچه که دارد چنان دلبسته شود که او را به کلی از خدا غافل کند. روشن است که این شخص هم فردی از مترفین است. > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونه چ۳۲۳ ص ۲۲۰ ۲ المیزان» ج ۰۹ ص۱۳۸ ۳ نمونه, چ ۳۲۳ ص۲۳۵ > ۴ پیشین» ص ۲۱۹ و ۲۲۶ > ۷ اقتباس از المیزان» ج ۰۱۹ ص۱۳۹ > ٢- المیزان، ج ١٩، ص١٢٨ > ۵- مجمع‌البیان» ج ‎٩‏ ص۲۶۶ > ۳ نمونه ج۲۳ ص۲۲۵ > ۶-منشور جاویده چ۹. ص ۴۴۲ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh, al-Mīzān, Majmaʿ al-Bayān.

46. وَكَانُوا۟ يُصِرُّونَ عَلَى ٱلْحِنثِ ٱلْعَظِيمِ﴿٤٦﴾

    56:46 · no commentary for this ayah

47. وَكَانُوا۟ يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبْعُوثُونَ﴿٤٧﴾

    56:47 · no commentary for this ayah

48. أَوَءَابَآؤُنَا ٱلْأَوَّلُونَ﴿٤٨﴾

    56:48 · no commentary for this ayah

49. قُلْ إِنَّ ٱلْأَوَّلِينَ وَٱلْـَٔاخِرِينَ﴿٤٩﴾

    56:49 · no commentary for this ayah

50. لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَٰتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ﴿٥٠﴾

    56:50 · no commentary for this ayah

51. ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا ٱلضَّآلُّونَ ٱلْمُكَذِّبُونَ﴿٥١﴾

    56:51 · no commentary for this ayah

52. لَـَٔاكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ﴿٥٢﴾

    56:52 · no commentary for this ayah

53. فَمَالِـُٔونَ مِنْهَا ٱلْبُطُونَ﴿٥٣﴾

    56:53 · no commentary for this ayah

54. فَشَٰرِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ ٱلْحَمِيمِ﴿٥٤﴾

    56:54 · no commentary for this ayah

55. فَشَٰرِبُونَ شُرْبَ ٱلْهِيمِ﴿٥٥﴾

    56:55 · no commentary for this ayah

56. هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ ٱلدِّينِ﴿٥٦﴾

    56:56 · no commentary for this ayah

57. نَحْنُ خَلَقْنَٰكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ﴿٥٧﴾

    56:57 · no commentary for this ayah

58. أَفَرَءَيْتُم مَّا تُمْنُونَ﴿٥٨﴾

    ۵۹ دقتی در خلقت پیچیدةٌ انسان

    دانشمندان در بارةٌ نطفه - این قطرهٌ آب به ظاهر ناچیز - دریافته‌اند که آنچه باعث تولید آن می‌شودء ترکیبی از اسپرم (نطفةٌ مرد) با اوول (نطفةٌ زن) است و اسپرم‌هاء کرمک‌های بسیار کوچک ذره‌بینی هستند و در هر مرتبه آنزال ممکن است بین دو تا پانصد میلیون عدد از أنها در آن وجود داشته باشد. عجیب این که این موجود بسیار کوجک بعد از ترکیب با نطفةٌ زن به زودی رشد می‌کند و به طور سرسام‌آوری تکثیر یافته. سلول‌های بدن انسان را می‌سازد و با این که این سلول‌ها به ظاهر مشابه یکدیگرند» پس از جدا شدن» گروهی قلب را تشکیل می‌دهند و گروهی دست و پا و گروهی گوش و چشم و هر یک درست در جای خود قرار می‌گیرند. نه سلول‌های قلب به جای کلیه می‌روند و نه سلول‌های کلیه به جای قلب. خلاصه این که نطفه در دوران جنینی» عوالم پرغوغایی را طی می کند تا به صورت کودکی متولد شود و همةٌ اینها در پرتو خالقیت و تدبیر مستمر و مداوم الهی است. در حالی که نقش سادهٌ انسان در این خلقت فقط در یک لحظه تمام می‌شود و آن لحظةٌ ریختن نطفه است., یا این خود دلیل زنده‌ای بر حقانیت معاد و قدرت پروردگار متعال برای زنده کردن مردگان نیست؟!

59. ءَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُۥٓ أَمْ نَحْنُ ٱلْخَٰلِقُونَ﴿٥٩﴾

    ۵۹ دقتی در خلقت پیچیدةٌ انسان

    دانشمندان در بارةٌ نطفه - این قطرهٌ آب به ظاهر ناچیز - دریافته‌اند که آنچه باعث تولید آن می‌شودء ترکیبی از اسپرم (نطفةٌ مرد) با اوول (نطفةٌ زن) است و اسپرم‌هاء کرمک‌های بسیار کوچک ذره‌بینی هستند و در هر مرتبه آنزال ممکن است بین دو تا پانصد میلیون عدد از أنها در آن وجود داشته باشد. عجیب این که این موجود بسیار کوجک بعد از ترکیب با نطفةٌ زن به زودی رشد می‌کند و به طور سرسام‌آوری تکثیر یافته. سلول‌های بدن انسان را می‌سازد و با این که این سلول‌ها به ظاهر مشابه یکدیگرند» پس از جدا شدن» گروهی قلب را تشکیل می‌دهند و گروهی دست و پا و گروهی گوش و چشم و هر یک درست در جای خود قرار می‌گیرند. نه سلول‌های قلب به جای کلیه می‌روند و نه سلول‌های کلیه به جای قلب. خلاصه این که نطفه در دوران جنینی» عوالم پرغوغایی را طی می کند تا به صورت کودکی متولد شود و همةٌ اینها در پرتو خالقیت و تدبیر مستمر و مداوم الهی است. در حالی که نقش سادهٌ انسان در این خلقت فقط در یک لحظه تمام می‌شود و آن لحظةٌ ریختن نطفه است., یا این خود دلیل زنده‌ای بر حقانیت معاد و قدرت پروردگار متعال برای زنده کردن مردگان نیست؟!

60. نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ ٱلْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴿٦٠﴾

    56:60 · no commentary for this ayah

61. عَلَىٰٓ أَن نُّبَدِّلَ أَمْثَٰلَكُمْ وَنُنشِئَكُمْ فِى مَا لَا تَعْلَمُونَ﴿٦١﴾

    56:61 · no commentary for this ayah

62. وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ﴿٦٢﴾

    56:62 · no commentary for this ayah

63. أَفَرَءَيْتُم مَّا تَحْرُثُونَ﴿٦٣﴾

    زارع خداوند است یا شما؟

    بدیهی است کار انسان تنها کشت است؛ اما رویاندن تنها کار خداست. در حدیثی از پیامبر(ص) نقل شده که فرمود: «هیچ‌یک از شما نگوید زراعت کردم. باید بگوید کشت کردم (زیرا زارع حقیقی خداست).» کار کشت بی‌شباهت به کار آدمی در مورد تولد فرزند نیست؛ دانه‌ای 7 می‌افشاند و کنار می‌رود. این خداوند است که درون دانه یک سلول زندةٌ بسیار کوچک آفریده که وقتی در محیط مساعد قرار گرفت» در آغاز از مواد غذایی آماده در خود دانه استفاده می‌کندء جوانه می‌زند» ریشه می‌دواند و سپس با سرعت عجیبی از مواد غذایی زمین کمک می‌گیرد و دستگاه‌های رازگونه موجود درون گیاه به کار می‌افتد و غوغایی برپا می‌کند. ساقه و شاخه و خوشه سر بر می‌آورند و گاه از یک تخم» صدها یا هزاران تخم برمی‌خیزد. دانشمندان می‌گویند: تشکیلاتی که در ساختمان یک گیاه به کار رفته» از تشکیلات یک شهر عظیم صنعتی با کارخانه‌های متعددش شگفت‌انگیزتر و به مراتب پیچیده‌تر است. آیا کسی که چنین قدرتی داردء از احیای دوبارة مردگان عاجز است؟

64. ءَأَنتُمْ تَزْرَعُونَهُۥٓ أَمْ نَحْنُ ٱلزَّٰرِعُونَ﴿٦٤﴾

    زارع خداوند است یا شما؟

    بدیهی است کار انسان تنها کشت است؛ اما رویاندن تنها کار خداست. در حدیثی از پیامبر(ص) نقل شده که فرمود: «هیچ‌یک از شما نگوید زراعت کردم. باید بگوید کشت کردم (زیرا زارع حقیقی خداست).» کار کشت بی‌شباهت به کار آدمی در مورد تولد فرزند نیست؛ دانه‌ای 7 می‌افشاند و کنار می‌رود. این خداوند است که درون دانه یک سلول زندةٌ بسیار کوچک آفریده که وقتی در محیط مساعد قرار گرفت» در آغاز از مواد غذایی آماده در خود دانه استفاده می‌کندء جوانه می‌زند» ریشه می‌دواند و سپس با سرعت عجیبی از مواد غذایی زمین کمک می‌گیرد و دستگاه‌های رازگونه موجود درون گیاه به کار می‌افتد و غوغایی برپا می‌کند. ساقه و شاخه و خوشه سر بر می‌آورند و گاه از یک تخم» صدها یا هزاران تخم برمی‌خیزد. دانشمندان می‌گویند: تشکیلاتی که در ساختمان یک گیاه به کار رفته» از تشکیلات یک شهر عظیم صنعتی با کارخانه‌های متعددش شگفت‌انگیزتر و به مراتب پیچیده‌تر است. آیا کسی که چنین قدرتی داردء از احیای دوبارة مردگان عاجز است؟

65. لَوْ نَشَآءُ لَجَعَلْنَٰهُ حُطَٰمًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴿٦٥﴾

    زارع خداوند است یا شما؟

    بدیهی است کار انسان تنها کشت است؛ اما رویاندن تنها کار خداست. در حدیثی از پیامبر(ص) نقل شده که فرمود: «هیچ‌یک از شما نگوید زراعت کردم. باید بگوید کشت کردم (زیرا زارع حقیقی خداست).» کار کشت بی‌شباهت به کار آدمی در مورد تولد فرزند نیست؛ دانه‌ای 7 می‌افشاند و کنار می‌رود. این خداوند است که درون دانه یک سلول زندةٌ بسیار کوچک آفریده که وقتی در محیط مساعد قرار گرفت» در آغاز از مواد غذایی آماده در خود دانه استفاده می‌کندء جوانه می‌زند» ریشه می‌دواند و سپس با سرعت عجیبی از مواد غذایی زمین کمک می‌گیرد و دستگاه‌های رازگونه موجود درون گیاه به کار می‌افتد و غوغایی برپا می‌کند. ساقه و شاخه و خوشه سر بر می‌آورند و گاه از یک تخم» صدها یا هزاران تخم برمی‌خیزد. دانشمندان می‌گویند: تشکیلاتی که در ساختمان یک گیاه به کار رفته» از تشکیلات یک شهر عظیم صنعتی با کارخانه‌های متعددش شگفت‌انگیزتر و به مراتب پیچیده‌تر است. آیا کسی که چنین قدرتی داردء از احیای دوبارة مردگان عاجز است؟

66. إِنَّا لَمُغْرَمُونَ﴿٦٦﴾

    56:66 · no commentary for this ayah

67. بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ﴿٦٧﴾

    56:67 · no commentary for this ayah

68. أَفَرَءَيْتُمُ ٱلْمَآءَ ٱلَّذِى تَشْرَبُونَ﴿٦٨﴾

    56:68 · no commentary for this ayah

69. ءَأَنتُمْ أَنزَلْتُمُوهُ مِنَ ٱلْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ ٱلْمُنزِلُونَ﴿٦٩﴾

    56:69 · no commentary for this ayah

70. لَوْ نَشَآءُ جَعَلْنَٰهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ﴿٧٠﴾

    این آب گوارا از کیست؟

    این آیه انسان را متوجه این نکته می‌کند که اگر خدا می‌خواست.ء به املاح محلول در آب نیز اجازه می‌داد همر اه ذرات آب تبخیر شوند و دوش به دوش آنها به آسمان صعود کنند و ابرهایی شور و تلخ تشکیل داده» قطره‌های بارانی همانند آب دریا درست شود و شور و تلخ فرو ریزند؛ اما او این اجازه را به املاح نداده است. نه تنها املاح در آب بلکه میکروب‌های موذی و مضر و مزاحم نیز اجازه نیافته‌اند همراه بخار آب به آسمان صعود کنند و دانه‌های باران را آلوده کنند. به همین دلیل هر گاه هوا آلوده نباشدء قطرات باران» خالص‌ترین» پاک‌ترین و گواراترین آب‌هاست. در روایتی می‌خوانیم: هنگامی که پیامبر(ص) آب می‌نوشید» می‌فرمود: «سپاس خدایی را که به سبب رحمتش ما را از آب شیرین و گوارا سیراب کرد و آن را به خاطر گناهانمان شور و تلخ قرار نداد» > **پانوشت صفحه (منابع):** > ۱- نمونهء چ ۰۲۲۳ ص۲۴۱ > ۱- نمونهء ۰۳۳ ص۲۴۱ ۲- پیشین» ص۲۴۹ ۳ پیشین» ص۲۵۶ > ٣- پیشین، صء٢٥ > **Cited sources** (grade before any load-bearing use): Tafsīr Nemūneh.

71. أَفَرَءَيْتُمُ ٱلنَّارَ ٱلَّتِى تُورُونَ﴿٧١﴾

    56:71 · no commentary for this ayah

72. ءَأَنتُمْ أَنشَأْتُمْ شَجَرَتَهَآ أَمْ نَحْنُ ٱلْمُنشِـُٔونَ﴿٧٢﴾

    56:72 · no commentary for this ayah

73. نَحْنُ جَعَلْنَٰهَا تَذْكِرَةً وَمَتَٰعًا لِّلْمُقْوِينَ﴿٧٣﴾

    56:73 · no commentary for this ayah

74. فَسَبِّحْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلْعَظِيمِ﴿٧٤﴾

    56:74 · no commentary for this ayah

75. فَلَآ أُقْسِمُ بِمَوَٰقِعِ ٱلنُّجُومِ﴿٧٥﴾

    56:75 · no commentary for this ayah

76. وَإِنَّهُۥ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ﴿٧٦﴾

    56:76 · no commentary for this ayah

77. إِنَّهُۥ لَقُرْءَانٌ كَرِيمٌ﴿٧٧﴾

    56:77 · no commentary for this ayah

78. فِى كِتَٰبٍ مَّكْنُونٍ﴿٧٨﴾

    56:78 · no commentary for this ayah

79. لَّا يَمَسُّهُۥٓ إِلَّا ٱلْمُطَهَّرُونَ﴿٧٩﴾

    تنها پاکان به حریم قرآن راه می‌یابند

    بسیاری از مفسران» به پیروی از روایاتی که از امامان معصوم(ع) وارد شده» این آیه را به مجاز نبودن دست زدن به خط قرآن بدون طهارت (وضو یا غسل) تفسیر کرده‌اند؛ گروه دیگری آن را اشاره به فرشتگان پاکیزه‌ای می‌دانند که از قرأن آگاهی دارند یا واسطةٌ وحی بر قلب پیامبر(ص) بوده‌اند؛ بعضی نیز آن را اشاره به این معنا می‌دانند که حقایق و مفاهیم عالی قرآن را جز پاکان درک نمی‌کنند؛ به تعبیر دیگر» حداقل پاکی که روح «حقیقت‌جویی» استء برای درک حداقل مفاهیم قرآن لازم است و هر قدر پاکی و قداست بیشتر شودء درک انسان از مفاهیم قرآن و محتوای آن افزون خواهد شد.! معانی اولیة الفاظ قرآن را می‌توان با طهارت ظاهری از قرآن استفاده کرد؛ ولی درک معارف بلند کتاب مکنون امکان‌پذیر نیست مگر با طهارت باطنی و قلبی. اگر کسی بخواهد با ظاهر قرآن در تماس باشد» بدون طهارت نمی‌شود؛ اما ارتباط با محتوای عمیق قرآن و با جان و باطن قرآن» به قلبی سلیم و جانی با طهارت نیاز دارد. انسان باید رذایل اخلاقی و نیز جمود و انحراف فکری و اعتقادی را که همگی رجس و موجب آلودگی روح هستندء از خود دور کند و دل و جان خویش را صیقل دهد تا آیینةٌ قرآن گردد و معارف بلندش در آن نقش بندد. خدای سبحان در این آیه فرموده است که احاطه به حقیقت و باطن قرآن برای غیر پاکیزگان مقدور نخواهد بود. در یه ۳۳ سور احزاب خطاب به خمسةٌ طیّبه(ع) می‌فرماید: «خداوند فقط می‌خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.» با کنار هم قرار دادن این دو آیه استفاده می‌شود که پیامبر(ص) و اهل بیت عصمت و طهارت(ع) که خدا ایشان را از هر گونه آلودگی منزه و پاک کرده با روح و جان قرآن در ارتباط هستند. برای این مطلب چنین نیز می‌شود دلیل آورد که اگر چه قرآن برای هدایت عموم استء می‌دانیم که افراد زیادی قرآن را از لب‌های مبارک پیامبر(ص) می‌شنیدند و این آب زلال حقیقت را در سرچشمة وحی می‌دیدند؛ اما چون به تعصب و عناد و لجاجت آلوده بودندء کمترین بهره‌ای از آن نگرفتند؛ اما کسانی که اندکی خود را پاک کردند و با روح حقیقت‌جویی و تحقیق به سراغ آن آمدند» هدایت یافتند. بنابر این هر قدر پاکی و تقوای انسان بیشتر شود» به مفاهیم عمیق‌تر و بیشتری از قرآن مجید دست می‌یابد. به این ترتیب» آیه در هر دو بُسد جسمی و روحانی صادق است.

80. تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ﴿٨٠﴾

    56:80 · no commentary for this ayah

81. أَفَبِهَٰذَا ٱلْحَدِيثِ أَنتُم مُّدْهِنُونَ﴿٨١﴾

    56:81 · no commentary for this ayah

82. وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ﴿٨٢﴾

    56:82 · no commentary for this ayah

83. فَلَوْلَآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلْحُلْقُومَ﴿٨٣﴾

    56:83 · no commentary for this ayah

84. وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ﴿٨٤﴾

    56:84 · no commentary for this ayah

85. وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنكُمْ وَلَٰكِن لَّا تُبْصِرُونَ﴿٨٥﴾

    56:85 · no commentary for this ayah

86. فَلَوْلَآ إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ﴿٨٦﴾

    56:86 · no commentary for this ayah

87. تَرْجِعُونَهَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ﴿٨٧﴾

    56:87 · no commentary for this ayah

88. فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ﴿٨٨﴾

    56:88 · no commentary for this ayah

89. فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ﴿٨٩﴾

    56:89 · no commentary for this ayah

90. وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلْيَمِينِ﴿٩٠﴾

    56:90 · no commentary for this ayah

91. فَسَلَٰمٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلْيَمِينِ﴿٩١﴾

    56:91 · no commentary for this ayah

92. وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلْمُكَذِّبِينَ ٱلضَّآلِّينَ﴿٩٢﴾

    56:92 · no commentary for this ayah

93. فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ﴿٩٣﴾

    56:93 · no commentary for this ayah

94. وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ﴿٩٤﴾

    56:94 · no commentary for this ayah

95. إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ ٱلْيَقِينِ﴿٩٥﴾

    56:95 · no commentary for this ayah

96. فَسَبِّحْ بِٱسْمِ رَبِّكَ ٱلْعَظِيمِ﴿٩٦﴾

    56:96 · no commentary for this ayah